Từ một ca tử vong đột ngột: thói quen ban đêm nguy hiểm là gì?
Thói quen ban đêm nguy hiểm ở người cao tuổi là những hành vi tưởng như vô hại như thức khuya, uống nhiều nước sát giờ ngủ, ngồi lâu dùng điện thoại hoặc để cảm xúc kích động, nhưng khi cộng dồn với tuổi tác và bệnh nền tim mạch có thể kích hoạt nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim hay đột quỵ, dẫn tới tử vong đột ngột người cao tuổi ngay trong lúc sinh hoạt thường ngày, ví dụ như đi tiểu đêm. Câu chuyện ông Lý, 69 tuổi, sống tại Trung Quốc, tử vong khi đang đi tiểu đêm dù trước đó vẫn sinh hoạt bình thường là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ. Ông được mô tả có sức khỏe tương đối tốt, không mắc bệnh nền nghiêm trọng, vẫn tự đi bộ và làm việc nhà mỗi ngày. Thế nhưng, đêm trước đó ông thức khuya, ngồi lâu dùng điện thoại, uống nhiều nước ấm và trò chuyện đến rạng sáng. Khi thức dậy đi tiểu, ông bất ngờ tức ngực, đau dữ dội rồi ngừng tim; dù được đưa đi cấp cứu, ông không qua khỏi. Đây không phải tai nạn “trời kêu ai nấy dạ”, mà là hậu quả của việc xem nhẹ sức khỏe nam giới trên 60 trong những giờ tưởng là nghỉ ngơi.
Vì sao ban đêm là “thời điểm vàng” của biến cố tim mạch ở nam giới trên 60?
Khi bước qua tuổi 60, hệ mạch máu mất dần độ đàn hồi, khả năng điều hòa huyết áp và nhịp tim trở nên kém linh hoạt. Nhiều người mang sẵn tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc hoặc bệnh tim mạch tiềm ẩn nhưng không được kiểm soát tốt, khiến nguy cơ biến cố tăng rõ rệt. Ban đêm, cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ, huyết áp và nhịp tim thay đổi, nên bất kỳ kích thích mạnh nào – từ cảm xúc, vận động đột ngột đến thay đổi tư thế – đều có thể trở thành “giọt nước tràn ly”. Theo mô tả, các biến cố như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và rối loạn nhịp tim có thể xảy ra bất ngờ ở người trung niên, cao tuổi. Đặc biệt, việc đột ngột đứng lên, nhất là ở người đang dùng thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc lợi tiểu, có thể gây chóng mặt, choáng váng và té ngã. Khi một người đàn ông lớn tuổi vừa thức dậy, bước vội ra nhà vệ sinh trong bóng tối, lại mang theo mệt mỏi vì thức khuya, dạ dày đầy thức ăn và bàng quang căng nước, cơ thể phải chịu hàng loạt thay đổi đột ngột. Đó là lý do người cao tuổi nam giới có nguy cơ cao hơn khi nhiều yếu tố nguy hiểm cùng xuất hiện vào ban đêm.
Ba thói quen ban đêm “cực độc” nhưng nhiều người cao tuổi vẫn duy trì
Điều đáng nói là ba thói quen ban đêm nguy hiểm này lại rất phổ biến ở người cao tuổi: thức khuya, uống quá nhiều nước hoặc ăn quá no trước khi ngủ, và để cảm xúc căng thẳng, kích động. Bác sĩ tại Trung Quốc đã cảnh báo đây là những hành vi tưởng chừng vô hại nhưng không nên chủ quan. Thứ nhất, thức khuya, ngồi lâu và sử dụng điện thoại sát giờ ngủ làm gián đoạn nhịp sinh học, giảm chất lượng giấc ngủ, ảnh hưởng khả năng kiểm soát huyết áp, đường huyết; việc ngồi bất động quá lâu càng bất lợi cho sức khỏe tim mạch. Thứ hai, uống nhiều nước trong thời gian ngắn sát giờ ngủ khiến phải thức dậy đi vệ sinh nhiều lần, gián đoạn giấc ngủ và tăng nguy cơ té ngã khi di chuyển trong bóng tối; ăn quá no, nhất là đồ nhiều dầu mỡ, gây đầy bụng, khó tiêu, trào ngược, làm giấc ngủ kém chất lượng. Thứ ba, căng thẳng và vận động gắng sức sát giờ ngủ khiến tim phải làm việc nhiều hơn đúng lúc cơ thể cần nghỉ, tạo nền cho rối loạn nhịp tim. Khi những thói quen này kéo dài, chúng âm thầm bào mòn sức khỏe tổng thể và đẩy người cao tuổi đến gần ranh giới biến cố tim mạch đột ngột.
Nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng ngừa bệnh tim mạch ban đêm
Điều đáng sợ nhất không phải là tử vong đột ngột người cao tuổi, mà là việc gia đình và bản thân họ không nhận ra những tín hiệu cơ thể đã gửi đi từ trước. Người trung niên, cao tuổi cần chú ý điều chỉnh sinh hoạt ban đêm, đồng thời nhận biết sớm dấu hiệu bất thường để phòng ngừa biến cố nguy hiểm. Nếu khi đi vệ sinh ban đêm xuất hiện đau ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc choáng ngất, phải nghĩ ngay đến khả năng vấn đề sức khỏe nghiêm trọng và gọi cấp cứu. Về phòng ngừa bệnh tim mạch, người cao tuổi nên kiểm tra huyết áp định kỳ, kiểm soát tốt các bệnh nền, dùng thuốc theo chỉ định và duy trì chế độ ăn uống, vận động hợp lý. Lượng nước uống cần được phân bổ đều trong ngày, hạn chế uống dồn sát giờ ngủ, tránh ăn quá no buổi tối nhưng không tự ý nhịn uống nước khi khát. Nếu thường xuyên tiểu đêm nhiều lần, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự hạn chế nước quá mức. Người lớn tuổi nên ưu tiên hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ chậm, hít thở thư giãn hoặc nghe nhạc nhẹ vào buổi tối, thay vì thức khuya xem điện thoại. Thông điệp quan trọng là: thay đổi vài thói quen nhỏ trước khi ngủ có thể cứu cả mạng sống.
