Từ tổng đài 114 truyền thống đến “trung tâm tác chiến điện tử”
Trung tâm chỉ huy 114 tại TP.HCM là hệ thống phòng cháy chữa cháy số được xây dựng theo mô hình điều hành tập trung, ứng dụng công nghệ số để tự động tiếp nhận, xác thực tin báo cháy, định vị sự cố thời gian thực và điều phối lực lượng cứu nạn cứu hộ trên toàn địa bàn đô thị đặc biệt này. Sáng 5/8, Công an TP.HCM tổ chức lễ ra mắt Trung tâm Thông tin chỉ huy 114, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ. Trung tâm không chỉ thay thế phương thức tiếp nhận và xử lý tin báo cháy thủ công bằng mô hình số hóa, kết nối trực tuyến mà còn được thiết kế như một “Trung tâm tác chiến điện tử” kết nối liên thông với Trung tâm Thông tin chỉ huy PCCC và CNCH Quốc gia, các đơn vị chữa cháy khu vực và hệ thống truyền tin báo sự cố trên toàn quốc. Đây là lựa chọn mang tính bắt buộc trong bối cảnh TP.HCM có mật độ dân cư cao, nhiều khu công nghiệp, nhà cao tầng và hệ thống hẻm nhỏ đan xen.
Hệ thống điều phối tự động: rút ngắn từng giây ứng cứu
Điểm đáng nói nhất của trung tâm chỉ huy 114 là khả năng biến dữ liệu thành thời gian cứu mạng. Khi xảy ra sự cố, hệ thống có khả năng tự động truyền tín hiệu cảnh báo về trung tâm chỉ trong khoảng 3–5 giây, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cuộc gọi của người dân như trước đây. Trên nền bản đồ số thời gian thực, hệ thống tự động xác định vị trí điểm cháy, hiển thị tình hình giao thông, trụ nước, bể nước, sông, hồ lân cận, đồng thời đề xuất lực lượng và phương tiện gần hiện trường nhất, giúp rút ngắn thời gian ứng cứu. Toàn bộ dữ liệu kiểm tra, nhật ký sự cố được số hóa và lưu trữ tập trung, cho phép lực lượng chỉ huy theo dõi vị trí các xe chữa cháy theo thời gian thực và điều phối hiệu quả hơn. Đây chính là bản chất của công nghệ ứng cứu khẩn cấp: không để từng phút vàng trôi qua vì chậm xác định vị trí hoặc điều động nhầm lực lượng.
Tự động tiếp nhận, lọc tin báo: giảm lãng phí, tăng hiệu quả
Một trong những nỗi ám ảnh của lực lượng PCCC lâu nay là tin báo cháy giả, khiến phương tiện chạy lòng vòng, nhân lực bị phân tán và những vụ cháy thật có thể bị chậm trễ. Hệ thống điều phối tự động mới chủ động xử lý bài toán này: nó có khả năng tự động lọc và xác thực thông tin báo cháy trước khi điều động phương tiện, qua đó hạn chế tối đa tình trạng báo cháy giả. Mô hình ba cấp gồm Trung tâm dịch vụ khách hàng tiếp nhận, xác thực tin báo; Trung tâm chỉ huy của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH tại địa phương; cùng các đơn vị chữa cháy trực thuộc bảo đảm quy trình tiếp nhận và xử lý thống nhất từ Trung ương đến cơ sở. Ở góc nhìn quản trị, đây là bước chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động, không chỉ nâng cao hiệu quả xử lý sự cố mà còn giúp sử dụng hợp lý nhân lực, phương tiện chữa cháy trên toàn địa bàn.
Người dân trong hệ sinh thái phòng cháy chữa cháy số
Công nghệ ứng cứu khẩn cấp không thể chỉ dừng lại ở phòng chỉ huy; nó phải đi vào từng cơ sở, từng hộ gia đình. Hệ thống truyền tin báo sự cố PCCC được kết nối với các thiết bị cảnh báo lắp đặt tại cơ sở và nhà dân, đồng thời cung cấp ứng dụng “Báo cháy 114” giúp người dân gửi tin báo, hình ảnh hiện trường và xác nhận trạng thái an toàn. Bên cạnh đó, ứng dụng cảnh báo dành cho chủ cơ sở, hộ gia đình giúp tiếp nhận cảnh báo ngay khi thiết bị phát hiện dấu hiệu cháy, tạo thêm thời gian thoát nạn cho người dân và thời gian tiếp cận hiện trường cho lực lượng chức năng. Theo phát biểu chỉ đạo, mục tiêu cao nhất của hệ thống là cảnh báo sớm, coi việc lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà là giải pháp bảo vệ tính mạng, tài sản của chính mình và cộng đồng. Đây là tư duy đáng hoan nghênh: biến người dân thành một phần của mạng lưới an toàn chứ không chỉ là đối tượng được cứu nạn.
Hạ tầng số và lộ trình hoàn thiện đến 2027
Để công nghệ ứng cứu khẩn cấp vận hành ổn định, trung tâm chỉ huy 114 phải dựa trên một hạ tầng đủ mạnh. Sau thời gian cải tạo, Trung tâm được trang bị đồng bộ 53 bộ máy tính cùng thiết bị ngoại vi, 49 bộ bàn ghế làm việc, hệ thống màn hình ghép gồm 9 màn hình 55 inch, 46 màn hình 55 inch, 3 màn hình 86 inch, 138 thiết bị giám sát hành trình và khu vực trung tâm chỉ huy rộng khoảng 180m², đáp ứng yêu cầu điều hành theo thời gian thực. Công an TP.HCM đồng thời đẩy mạnh bảo mật, hoàn thiện dữ liệu số và mở rộng thiết bị báo cháy, phấn đấu hoàn thành việc lắp đặt trước 1/7/2027. Việc kết nối Trung tâm với Cơ sở dữ liệu quốc gia về PCCC&CNCH cho phép chuẩn hóa thông tin về đặc điểm từng cơ sở, mức độ nguy hiểm cháy nổ, tình trạng phương tiện, lịch sử kiểm tra và các vụ cháy đã xảy ra. Nếu dữ liệu này được khai thác đúng mức, TP.HCM có thể chuyển hẳn từ thế “chữa cháy” sang “dự báo và phòng ngừa”, đặt nền móng cho một đô thị an toàn hơn thay vì chỉ phản ứng nhanh hơn.
