Trung tâm chỉ huy số: Từ tổng đài 114 đến “bộ não” cứu hộ thời số
Trung tâm chỉ huy số trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ là hệ thống điều hành tập trung dựa trên công nghệ số, cho phép tự động tiếp nhận, xác thực và phân tích tin báo cháy, kết nối trực tuyến với các lực lượng tại hiện trường, dùng bản đồ số thời gian thực để định vị sự cố, điều phối phương tiện, đồng thời lưu trữ, khai thác dữ liệu tập trung nhằm rút ngắn thời gian ứng cứu và nâng cao hiệu quả chỉ huy tác chiến. Sáng 5/8, Công an TP.HCM ra mắt Trung tâm Thông tin chỉ huy 114, đánh dấu bước ngoặt chuyển từ mô hình tiếp nhận thủ công sang điều hành tập trung, số hóa và kết nối trực tuyến. Vấn đề không chỉ là thay tổng đài cũ bằng máy tính mới; đây là quyết định đặt công nghệ vào trung tâm của mọi phản ứng PCCC&CNCH. Nếu trước đây, mỗi cuộc gọi 114 là một “canh bạc” với thời gian, thì giờ đây, từng giây đã được số hóa, đo đếm và tối ưu.
Hệ thống báo cháy thông minh: Khi 3–5 giây quyết định cục diện
Điểm đột phá lớn nhất của trung tâm chỉ huy số là hệ thống báo cháy thông minh: tín hiệu cảnh báo tự động được truyền về trung tâm chỉ trong 3–5 giây khi xảy ra sự cố. Đây không phải cải tiến kỹ thuật thuần túy, mà là thay đổi cục diện trận địa. Trong “thời gian cháy tự do” – giai đoạn vàng để khống chế đám cháy – mỗi giây đều mang ý nghĩa sinh tử. Hệ thống mới không chỉ nhận tín hiệu nhanh mà còn tự động lọc và xác thực thông tin, hạn chế báo cháy giả trước khi điều động phương tiện. “Hệ thống có khả năng tự động lọc và xác thực thông tin báo cháy, qua đó hạn chế tối đa tình trạng báo cháy giả”. Điều này giúp tránh lãng phí lực lượng, giữ xe và nhân lực cho những vụ việc thực sự nguy cấp – một bước tiến mà các mô hình thủ công trước đây không thể đạt được.
Định vị sự cố và điều phối lực lượng thời gian thực: Bản đồ số thay đổi cuộc chơi
Nếu coi trung tâm chỉ huy số là “bộ não”, thì bản đồ số thời gian thực chính là đôi mắt của hệ thống. Trung tâm tích hợp bản đồ số để tự động xác định vị trí điểm cháy, đồng thời hiển thị tình hình giao thông, trụ nước, bể nước, sông, hồ lân cận. Từ đây, hệ thống hỗ trợ đề xuất lực lượng, phương tiện gần nhất, rút ngắn đáng kể thời gian ứng cứu. Đi xa hơn, lực lượng chỉ huy có thể theo dõi vị trí các xe chữa cháy theo thời gian thực, nâng cao khả năng điều phối và xử lý tình huống. Ở một đô thị đặc biệt với hẻm sâu, đường chằng chịt, yêu cầu điều phối lực lượng thời gian thực không còn là “tiện ích thêm”, mà là điều kiện để xe chữa cháy không bị mắc kẹt giữa mê trận giao thông. Hệ thống ứng dụng dành cho cán bộ, chiến sĩ còn hỗ trợ dẫn đường, xác định nguồn nước và lập nhật ký xử lý vụ việc, khép kín vòng tròn từ chỉ huy đến hiện trường.
Công nghệ cứu hộ cho mọi người: Từ ứng dụng “Báo cháy 114” đến cảnh báo hộ gia đình
Một hệ thống PCCC&CNCH hiện đại không thể chỉ tập trung vào lực lượng chuyên nghiệp mà bỏ quên người dân – mắt xích đầu tiên phát hiện sự cố. Mô hình mới tổ chức ba cấp: trung tâm dịch vụ khách hàng tiếp nhận, xác thực tin báo; trung tâm chỉ huy lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH địa phương; và các đơn vị chữa cháy trực thuộc, bảo đảm tiếp nhận, xử lý và điều hành thống nhất. Ứng dụng “Báo cháy 114” cho phép người dân gửi tin báo, hình ảnh hiện trường và xác nhận trạng thái an toàn, biến smartphone thành thiết bị báo cháy di động. Cùng lúc, ứng dụng cảnh báo dành cho chủ cơ sở, hộ gia đình giúp tiếp nhận cảnh báo ngay khi thiết bị phát hiện dấu hiệu cháy. Mục tiêu cao nhất của hệ thống là cảnh báo sớm, giúp người dân có thêm thời gian thoát nạn và lực lượng chức năng rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường. Nói cách khác, trung tâm chỉ huy số chỉ thực sự mạnh khi trở thành một hệ sinh thái công nghệ cứu hộ cho toàn xã hội.
Hiện đại hóa lực lượng PCCC&CNCH: Từ dữ liệu tập trung đến chiến lược chủ động
Trung tâm TTCH 114 mới không chỉ là phòng điều hành mà đúng nghĩa một “trung tâm tác chiến điện tử” hiện đại, kết nối liên thông với Trung tâm TTCH PCCC&CNCH quốc gia và hệ thống truyền tin báo sự cố trên toàn quốc. Sau khi cải tạo, trung tâm được trang bị 53 bộ máy tính, hệ thống màn hình ghép với 9 màn hình 55 inch, 46 màn hình 55 inch, 3 màn hình 86 inch và 138 thiết bị giám sát hành trình, trên diện tích trung tâm chỉ huy khoảng 180m². Toàn bộ dữ liệu kiểm tra, nhật ký sự cố được số hóa và lưu trữ tập trung, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về PCCC&CNCH. Nhờ đó, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH chuyển từ trạng thái xử lý bị động sang chủ động nhận diện, dự báo nguy cơ, nâng cao chất lượng tham mưu và xây dựng phương án phòng ngừa. Kế hoạch tiếp theo là hoàn thiện bảo mật, dữ liệu số và mở rộng thiết bị báo cháy, phấn đấu hoàn thành trước 1/7/2027. Đây là lộ trình dài hơi, nhưng nếu không kiên định, trung tâm chỉ huy số sẽ mãi dừng ở mức “trang thiết bị hiện đại”, thay vì trở thành hạt nhân chiến lược của một lực lượng PCCC&CNCH hiện đại.
