Bay drone hợp pháp: không chỉ là chuyện sở thích
Bay drone hợp pháp là việc sử dụng, điều khiển và tổ chức các chuyến bay drone, flycam đúng quy định đăng ký phương tiện, giấy phép điều khiển và thủ tục xin phép bay nhằm bảo đảm an toàn hàng không, quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội. Muốn quay vài thước phim đẹp từ trên cao, bạn không thể cầm điều khiển rồi bay bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu. Trong bối cảnh nhiều vụ drone xâm nhập khu vực sân bay, cơ quan chức năng đã siết kiểm soát và xử lý mạnh tay các trường hợp vi phạm, từ lập biên bản đến thu giữ, niêm phong thiết bị. Vì thế, người chơi drone nếu xem các quy định flycam là rào cản thì sớm muộn cũng gặp rắc rối; ngược lại, coi đó là “vé an toàn” thì mới sử dụng thiết bị một cách chủ động và lâu dài.
Bước 1 – Đăng ký drone: giấy tờ và cơ quan cần làm việc
Đăng ký drone là bước pháp lý đầu tiên, gắn trực tiếp với bản thân phương tiện chứ không phải người điều khiển. Trước khi khai thác, mọi flycam phải được đăng ký theo quy định, kèm giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp như hóa đơn, tờ khai hải quan, quyết định, văn bản chuyển nhượng hoặc chứng từ tài chính. Hồ sơ đăng ký còn cần: giấy khai đăng ký theo Mẫu số 01, giấy tờ của chủ phương tiện hoặc người được ủy quyền, giấy tờ chứng minh thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, cùng chứng từ lệ phí trước bạ nếu có. Đối với cá nhân, thẩm quyền đăng ký thuộc công an cấp tỉnh; cơ quan này có thể phân cấp cho công an cấp xã với phương tiện dưới 2 kg nếu đủ điều kiện nhưng không phải địa phương nào cũng làm vậy, nên người dân không nên mặc định flycam dưới 2 kg đều đăng ký tại xã.
Thủ tục không dừng ở việc nộp hồ sơ online. Sau khi tiếp nhận, cơ quan đăng ký kiểm tra hồ sơ trong tối đa 3 ngày làm việc; nếu hợp lệ, họ thông báo nộp lệ phí và lịch hẹn. Đến lịch, bạn phải mang chính chiếc drone tới kiểm tra thực tế: số xuất xưởng, khung, vỏ, động cơ, thiết bị đi kèm. Khi mọi thông tin khớp và đủ điều kiện, cơ quan đăng ký tiếp tục hẹn ngày trả kết quả trong 3 ngày làm việc để gắn thiết bị quản lý hoạt động bay và cấp Giấy chứng nhận đăng ký. Câu nói nên ghi nhớ là: “Đã đăng ký phương tiện không đồng nghĩa người sử dụng được tự do thực hiện mọi chuyến bay”. Đăng ký drone chỉ là giấy khai sinh cho thiết bị, chưa phải chìa khóa mở mọi vùng trời.
Bước 2 – Giấy phép điều khiển: “bằng lái” cho người cầm điều khiển
Sai lầm phổ biến của người chơi là chăm chăm đăng ký drone mà quên điều kiện của chính người cầm điều khiển. Luật quy định người trực tiếp điều khiển phải từ đủ 18 tuổi, trừ trường hợp phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa dưới 0,25 kg, và không được có nồng độ cồn, ma túy, chất gây ngủ hoặc chất cấm trong quá trình điều khiển. Với phương tiện từ 0,25 kg trở lên, bạn bắt buộc phải có giấy phép điều khiển tương ứng trước khi đưa thiết bị vào hoạt động. Giấy phép điều khiển phương tiện bay là giấy tờ xác nhận người điều khiển đáp ứng yêu cầu để điều khiển phương tiện trong phạm vi được cấp, thể hiện theo Mẫu số 09 kèm thông tin cá nhân, hạng giấy phép, thời hạn sử dụng, mã QR và loại phương tiện được phép điều khiển.
| Spec | A | B |
|---|---|---|
| Trọng lượng phương tiện | Từ 0,25 kg đến dưới 2 kg, bay trong tầm nhìn trực quan. | Từ 2 kg trở lên, bay ngoài tầm nhìn trực quan hoặc lập trình qua bộ điều khiển trung tâm. |
| Cách điều khiển | Bay trực quan bằng mắt thường. | Bay bằng thiết bị, hệ thống điều khiển. |
| Thời hạn giấy phép | 10 năm. | 10 năm. |
Người có nhu cầu phải tham gia đào tạo tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp với nội dung kiến thức hàng không và thực hành điều khiển. Để học và được cấp giấy phép, bạn dùng Mẫu số 07 – Đơn đề nghị học, cấp Giấy phép điều khiển phương tiện bay; khi cần cấp đổi, cấp lại thì sử dụng Mẫu số 08 theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Cần hiểu rõ: có giấy phép điều khiển phương tiện bay không đồng nghĩa với việc người điều khiển được tự do tổ chức bay tại mọi địa điểm, mọi thời gian. Giấy phép là tấm thẻ chứng minh năng lực, không phải giấy thông hành cho mọi vùng trời.
Bước 3 – Giấy phép bay drone cho từng chuyến: chọn đúng nơi, đúng lúc
Nếu đăng ký phương tiện là thủ tục gắn với chiếc drone, thì giấy phép bay drone lại gắn với một hoạt động bay cụ thể: một ngày, một khu vực, một mục đích. Người sử dụng flycam, drone phải tuân thủ quy định liên quan đến khu vực, thời gian, độ cao và thủ tục cấp phép bay; có giấy phép điều khiển vẫn phải xin phép bay trước mỗi hoạt động. Người khai thác phải gửi hồ sơ đề nghị cấp phép ít nhất 7 ngày trước ngày dự kiến thực hiện chuyến bay; nếu chuyến bay có ảnh hưởng, hạn chế khai thác đường hàng không, phương thức bay hoặc sân bay và cần phát hành NOTAM, hồ sơ phải gửi ít nhất 12 ngày trước ngày bay. Không tuân thủ mốc thời gian này là cách nhanh nhất biến một kế hoạch bay hợp pháp thành hành vi vi phạm hành chính, thậm chí bị thu giữ phương tiện.
Thực tế cho thấy nhiều người dùng chỉ nắm rõ mức xử phạt nhưng lại mù mờ về thủ tục, dẫn tới việc tự ý bay trong khu vực cấm hoặc chưa được cấp phép. Việc kiểm soát ngày càng chặt cùng các biện pháp phát hiện, xử lý khiến không ít người hoang mang, nhưng đó là cái giá cần thiết để giữ an toàn cho không phận chung. Cơ quan công an khuyến cáo người dân trước khi mua, sử dụng hoặc điều khiển flycam, drone cần tìm hiểu kỹ các quy định pháp luật, thay vì hỏi qua loa trên diễn đàn rồi bay theo thói quen. Một câu nói nên được in đậm trong mọi nhóm chơi drone: “Có giấy phép không đồng nghĩa được bay ở mọi nơi”. Chỉ khi mỗi chuyến bay đều có giấy phép đúng quy định, hoạt động quay chụp trên cao mới là thú chơi văn minh, không bị nhìn như hành vi gây nguy hiểm.
Kết luận: 3 bước pháp lý – 1 cộng đồng drone an toàn
Đăng ký drone, có “bằng lái” và xin phép bay là ba yêu cầu khác nhau nhưng gắn bó chặt chẽ; người sử dụng phải hoàn thành đúng từng bước trước khi đưa phương tiện lên không trung. Khi bạn coi bay drone hợp pháp là nguyên tắc, chứ không phải lựa chọn, thì mỗi thước phim trên cao sẽ là niềm tự hào thay vì nỗi lo bị gọi lên làm việc. Việc chấp hành quy định về điều khiển và tổ chức hoạt động bay là cần thiết để bảo đảm an toàn hàng không, quốc phòng, an ninh và an toàn. Một cộng đồng drone trưởng thành không đo bằng giá trị thiết bị, mà đo bằng mức độ tôn trọng luật và không phận chung. Trước khi mua thêm phụ kiện, hãy tự hỏi: mình đã có đầy đủ ba thứ giấy tờ – đăng ký drone, giấy phép điều khiển, giấy phép bay – hay chưa?
