Bay drone hợp pháp: không phải chuyện thích là cất cánh
Bay drone hợp pháp là việc người sử dụng hoàn thành đầy đủ đăng ký phương tiện, xin giấy phép điều khiển và thủ tục xin phép cho từng chuyến bay, đồng thời tuân thủ quy định về khu vực, thời gian, độ cao và an toàn hàng không để tránh vi phạm pháp luật và bị xử lý. Muốn bay flycam đúng quy định, người sử dụng cần hoàn tất 3 bước: đăng ký phương tiện, có giấy phép điều khiển và xin phép cho chuyến bay. Đây không phải thủ tục hình thức, mà là hàng rào bảo vệ an toàn hàng không, quốc phòng, an ninh và an toàn xã hội. Khi vẫn còn nhiều vụ drone xâm nhập khu vực sân bay, hoạt động bay tự phát không giấy phép không chỉ là “chơi cho vui” mà là hành vi có thể bị thu giữ, niêm phong phương tiện và lập biên bản xử lý.
Bước 1: Đăng ký flycam – hợp thức hóa chiếc máy bay của bạn
Đăng ký flycam là bước đầu tiên và bắt buộc nếu bạn nghiêm túc muốn bay drone hợp pháp, vì trước khi khai thác, flycam phải được đăng ký theo quy định. Về bản chất, đăng ký là việc Nhà nước ghi nhận chiếc drone của bạn là phương tiện bay hợp pháp, có chủ sở hữu rõ ràng và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành hoặc công nhận. Muốn được chấp nhận, bạn phải có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, như hóa đơn, giấy phép nhập khẩu, tờ khai hải quan, quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc văn bản chuyển nhượng. Hồ sơ đăng ký còn gồm giấy khai theo mẫu số 01, giấy tờ cá nhân, chứng từ chứng minh phương tiện đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và chứng từ lệ phí trước bạ nếu có.
Quan trọng hơn, bạn không nên mặc định mọi flycam dưới 2 kg đều đăng ký ở công an cấp xã, vì thẩm quyền thực tế phụ thuộc việc địa phương có phân cấp và bảo đảm lực lượng, cơ sở vật chất hay không. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua Cổng dịch vụ công bằng tài khoản định danh điện tử. Tuy nhiên, nộp online không có nghĩa toàn bộ quy trình diễn ra trên mạng: bạn vẫn phải mang chính chiếc drone đến cơ quan đăng ký để kiểm tra số xuất xưởng, khung, vỏ, động cơ, thiết bị đi kèm; nếu phù hợp hồ sơ và đủ điều kiện, cơ quan đăng ký gắn thiết bị quản lý hoạt động bay và cấp Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện trong thời hạn giải quyết được hẹn.
Bước 2: Giấy phép điều khiển drone – “bằng lái” không thể bỏ qua
Nếu đăng ký phương tiện hợp thức hóa chiếc drone, thì giấy phép điều khiển drone là cách Nhà nước kiểm soát năng lực người cầm tay lái. Pháp luật yêu cầu người điều khiển từ đủ 18 tuổi (trừ trường hợp phương tiện dưới 0,25 kg), không có nồng độ cồn, ma túy, chất gây ngủ hoặc chất cấm trong quá trình điều khiển. Giấy phép điều khiển phương tiện bay là giấy tờ xác nhận người điều khiển đáp ứng yêu cầu để điều khiển phương tiện trong phạm vi được cấp phép. Giấy phép có hai hạng: hạng A cho bay bằng trực quan với phương tiện từ 0,25 kg đến dưới 2 kg trong tầm nhìn trực quan, hạng B cho phương tiện từ 2 kg trở lên, bay ngoài tầm nhìn hoặc lập trình qua bộ điều khiển trung tâm.
| Spec | A | B |
|---|---|---|
| Trọng lượng cất cánh tối đa | Từ 0,25 kg đến dưới 2 kg | Từ 2 kg trở lên |
| Phương thức bay | Trong tầm nhìn trực quan | Ngoài tầm nhìn trực quan hoặc lập trình qua bộ điều khiển trung tâm |
| Thời hạn giấy phép | 10 năm | 10 năm |
Đáng chú ý, phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa dưới 0,25 kg không phải có giấy phép điều khiển. Nhưng nếu drone từ 0,25 kg trở lên mà bạn bay không có bằng, đó là rủi ro pháp lý rõ ràng. Người muốn được cấp giấy phép phải tham gia đào tạo tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trải qua kiểm tra và sát hạch theo quy định. Đơn đề nghị học và cấp giấy phép sử dụng mẫu số 07, còn cấp đổi hoặc cấp lại dùng mẫu số 08 ban hành kèm Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Nhiều người chơi chỉ lo đăng ký flycam mà quên mất chuyện “bằng lái”, trong khi thực tế, thiếu giấy phép điều khiển mới là điểm yếu dễ khiến bạn bị xử lý khi bị kiểm tra.
Bước 3: Xin phép bay drone cho từng chuyến – vì có bằng chưa đủ được bay khắp nơi
Một hiểu lầm nguy hiểm là cho rằng có giấy phép điều khiển thì muốn bay ở đâu cũng được. Thực tế, có giấy phép không đồng nghĩa được bay ở mọi nơi, vì người sử dụng flycam, drone phải tuân thủ quy định về khu vực, thời gian, độ cao và thủ tục cấp phép bay. Nếu đăng ký phương tiện là thủ tục gắn với chiếc flycam, thì cấp phép bay lại gắn với một hoạt động bay cụ thể; đã đăng ký phương tiện không đồng nghĩa được tự do thực hiện mọi chuyến bay. Muốn cất cánh, bạn phải xin phép bay drone cho từng kế hoạch khai thác. Hồ sơ đề nghị cấp phép bay gồm đơn theo mẫu số 06, tài liệu chứng minh tính hợp pháp của hoạt động bay, sơ đồ khu vực bay (đối với chuyến bay theo tuyến hoặc trong khu vực giới hạn bởi nhiều điểm hình đa giác), và văn bản chứng minh sự phù hợp nếu bay trong khu vực cấm bay để phục vụ hoạt động công vụ.
Người khai thác phải gửi hồ sơ đề nghị cấp phép ít nhất 7 ngày trước ngày thực hiện chuyến bay, hoặc ít nhất 12 ngày nếu chuyến bay có ảnh hưởng đến đường hàng không, phương thức bay hoặc sân bay đã công bố và phải phát hành NOTAM. Đây không phải là biện pháp gây khó dễ, mà là cách hệ thống quản lý bay sắp xếp và bảo đảm không có hoạt động bay dân dụng nào chen vào luồng bay thương mại, quân sự. Trong bối cảnh nhiều vụ drone xâm nhập khu vực sân bay và lân cận, đe dọa an toàn hoạt động khai thác bay, việc xin phép bay không còn là lựa chọn mà là trách nhiệm. Bỏ qua bước này, bạn dễ rơi vào nhóm người bị lập biên bản, thu giữ, niêm phong phương tiện vì tự ý sử dụng drone ở khu vực cấm hoặc khi chưa được cấp phép.
Tuân thủ quy định bay drone: bảo vệ mình và bầu trời chung
Nhìn vào ba bước bắt buộc – đăng ký flycam, có giấy phép điều khiển drone và xin phép bay drone cho từng chuyến – sẽ thấy bay drone hợp pháp không phải là việc “thử cho biết”, mà là cả một cam kết tuân thủ pháp luật. Nhiều trường hợp vi phạm quy định về hoạt động bay đã bị lập biên bản, thu giữ, niêm phong phương tiện, thiết bị vi phạm. Trong khoảng thời gian ngắn, lực lượng công an đã phát hiện bắt quả tang hàng trăm trường hợp tự ý sử dụng drone, flycam ở khu vực cấm hoặc chưa được cấp phép – con số này cho thấy sự chủ quan vẫn còn rất lớn. Cơ quan công an khuyến cáo người dân trước khi mua, sử dụng hoặc điều khiển flycam, drone cần tìm hiểu kỹ các quy định pháp luật.
Thực tế, tuân thủ quy định bay drone không chỉ để tránh bị phạt, mà còn để góp phần bảo đảm an toàn hàng không, quốc phòng, an ninh và an toàn. Mỗi chiếc drone bay không phép là một mối nguy tiềm tàng đối với máy bay dân dụng, cơ sở quân sự, khu vực trọng yếu. Khi bạn chịu khó làm đúng ba bước, bạn đang tôn trọng bầu trời chung và quyền an toàn của những người khác. Lời khuyên thẳng thắn là: nếu chưa sẵn sàng tìm hiểu kỹ quy định bay drone, đừng vội mua và sử dụng, bởi chi phí thời gian cho thủ tục còn ít hơn rất nhiều so với rủi ro pháp lý và trách nhiệm nếu xảy ra sự cố. Bay drone hợp pháp là cách duy nhất để thú chơi công nghệ này không biến bạn thành người vi phạm.
