Từ diều gắn đèn đến drone: mối đe dọa mới của vùng trời sân bay
Xâm phạm không phận sân bay bằng drone, flycam hoặc các vật thể bay khác là hiện tượng các thiết bị hoặc đồ chơi bay nhỏ xâm nhập ngoài ý muốn hoặc cố ý vào vùng trời cất, hạ cánh, làm gián đoạn hoạt động điều hành và gây nguy cơ va chạm với tàu bay, dù bản thân chúng có kích thước rất nhỏ so với máy bay thương mại. Những sự cố liên tiếp tại Tân Sơn Nhất cho thấy mức độ nguy hiểm ấy không còn là cảnh báo lý thuyết mà đã là rủi ro thường trực. Ngày 13/8, ba người thả ba con diều sáo gắn đèn chớp gần sân bay khiến hoạt động cất, hạ cánh phải tạm dừng, ảnh hưởng đến 21 chuyến bay trong 14 phút. Đáng nói hơn, trước khi được xác định là diều, vật thể này bị nhầm là drone, buộc cơ quan điều hành phải kích hoạt quy trình ứng phó khẩn cấp. Điều đó đặt ra câu hỏi lớn: hệ thống bảo đảm an toàn bay không người lái của chúng ta đã sẵn sàng hay chưa.
Sự cố diều gắn đèn Tân Sơn Nhất: khi thú vui dân gian trở thành vật thể nguy hiểm
Vụ việc tại phường Bình Hưng Hòa là minh chứng điển hình cho việc một thú vui tưởng như vô hại có thể nhanh chóng biến thành mối đe dọa an toàn bay. Ba người gồm Thân Văn T., Tôn Văn C. và Trần Võ Hồng P. đã thả diều sáo gắn đèn chớp tại bãi đất trống cạnh Khu công nghiệp Tân Bình, cách sân bay khoảng 2,5km. Những con diều này có thời điểm đạt độ cao khoảng 400m, nằm ngay trong hành lang tĩnh không dành cho máy bay tiếp cận hạ cánh. Theo cơ quan điều hành bay, khi tiếp nhận thông tin về vật thể nghi là UAV/drone lúc 19h40, họ buộc phải ưu tiên "chủ động phòng ngừa, đánh giá nguy cơ và loại trừ khả năng ảnh hưởng đến an toàn hoạt động bay". Việc tổ chức máy bay bay chờ trên không, giữ tàu bay dưới mặt đất và tạm dừng cất, hạ cánh là hệ quả trực tiếp, gây xáo trộn lớn cho cả hành khách lẫn hãng hàng không, dù nguồn gốc vấn đề chỉ là vài con diều gắn đèn.
Nhầm diều với drone: lỗ hổng phát hiện và bài toán an toàn bay không người lái
Việc lực lượng chức năng ban đầu nhận định vật thể gần hướng tiếp cận Tân Sơn Nhất là drone, nhưng sau đó xác minh đó là diều sáo gắn đèn chớp, phơi bày một thực tế khó chấp nhận: hệ thống phát hiện drone sân bay của chúng ta vẫn còn nhiều khoảng trống. Công nghệ radar, camera, cùng quy trình nhận diện hiện tại rõ ràng chưa đủ tinh vi để phân biệt nhanh các loại vật thể bay nhỏ, trong điều kiện ánh sáng phức tạp và áp lực thời gian. Hệ quả là mỗi lần xuất hiện vật thể chưa xác định, sân bay phải đánh đổi bằng việc gián đoạn hoạt động, khiến hàng chục chuyến bay phải chờ, đổi hướng hoặc hủy cất cánh. Đáng lo hơn, các số liệu thống kê cho thấy xâm phạm drone sân bay không phải là hiện tượng cá biệt: năm 2025 có 34 vụ UAV và phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm bay, 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục thêm 17 vụ tại nhiều địa phương. Nếu hệ thống phát hiện và phân loại không được nâng cấp kịp thời, mỗi vật thể nhỏ sẽ tiếp tục đẩy cả hệ thống hàng không vào tình thế bị động.
Liên Khương cảnh báo: không còn chỗ cho sự chủ quan với flycam và drone
Trong bối cảnh chuẩn bị khai thác trở lại, Cảng hàng không quốc tế Liên Khương đã đưa ra cảnh báo cứng rắn về nguy cơ flycam, drone và các tàu bay không người lái xâm nhập vùng trời sân bay. Không chỉ drone, diều, bóng bay, đèn trời hay bất kỳ vật thể có khả năng bay cao đều có thể gây nguy hiểm trực tiếp cho quá trình cất, hạ cánh. Bài học từ Tân Sơn Nhất cho thấy "Flycam nhỏ nên không ảnh hưởng" hay "chỉ quay một đoạn phim từ trên cao" là suy nghĩ nguy hiểm. Quy định bay drone vì thế không phải là thủ tục rườm rà, mà là lớp bảo vệ tối thiểu cho hệ thống an toàn bay không người lái: phương tiện phải được đăng ký, xin phép bay, hoạt động đúng khu vực, thời gian, độ cao ghi trong giấy phép. Việc khu vực Liên Khương được xác định là vùng cấm bay đối với tàu bay không người lái và phương tiện bay siêu nhẹ, cùng khuyến cáo người dân phải tra cứu bản đồ cấm bay trước khi sử dụng thiết bị, là bước đi cần thiết để ngăn chặn rủi ro ngay từ gốc.
Làm gì để không phải dừng sân bay vì một chiếc diều?
Điểm tích cực là cơ quan quản lý đã không đứng yên trước làn sóng vi phạm. Cơ quan điều hành bay nhấn mạnh vai trò của phối hợp liên ngành trong tiếp nhận, trao đổi thông tin kịp thời và chủ động triển khai phương án kiểm soát rủi ro, giúp hoạt động bay nhanh chóng trở lại bình thường. Cục Hàng không đang phối hợp với lực lượng chức năng thành lập tổ công tác chuyên trách phát hiện, ứng phó UAV tại các sân bay, được trang bị thiết bị hiện đại để rút ngắn thời gian từ lúc phát hiện vật thể đến quyết định xử lý. Song chừng đó vẫn chưa đủ nếu cộng đồng coi quy định bay drone và nguyên tắc an toàn bay không người lái là chuyện của "ai đó" chứ không phải mình. Muốn không còn cảnh hàng chục chuyến bay bị ảnh hưởng chỉ vì một chiếc diều, người dân quanh sân bay phải từ bỏ thói quen thả diều, bóng bay, đèn trời vào khu vực ảnh hưởng, còn tổ chức, doanh nghiệp phải tuyệt đối không tự ý dùng flycam, drone trong vùng cấm. An toàn hàng không là chuỗi mắt xích; chỉ cần một mắt xích – dù nhỏ như một vật thể bay mini – lỏng lẻo, cả hệ thống sẽ phải trả giá.
