Logistics là năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế
Logistics là hệ thống dịch vụ và hoạt động tổ chức lưu chuyển hàng hóa, kết nối sản xuất với tiêu dùng, các mắt xích chuỗi cung ứng và thị trường trong nước với thị trường quốc tế. Vì vậy, xem logistics là dịch vụ phụ trợ sẽ khiến Việt Nam bỏ lỡ một đòn bẩy tăng trưởng quan trọng. Sáng 7/11, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026, bàn về kết nối logistics cao nguyên và vươn ra chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự kiện diễn ra khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026–2030, đòi hỏi hàng hóa lưu chuyển nhanh và ít tốn kém hơn. Ngành logistics Việt Nam được dự báo tăng trưởng 14–16% mỗi năm trong năm 2026, đóng góp khoảng 4,5–5% GDP. Tăng trưởng ngành là tín hiệu tích cực, nhưng quy mô thôi chưa đủ: hiệu quả kết nối mới quyết định giá trị ngành tạo ra cho doanh nghiệp và người dân.
Khoảng cách mục tiêu phơi bày những điểm nghẽn
Chi phí logistics hiện tương đương khoảng 16–17% GDP, cao hơn mức bình quân thế giới 10–12%; trong khi mục tiêu của Chính phủ là kéo tỷ lệ này xuống 12–15% GDP vào năm 2030. Khoảng cách ấy không thể được thu hẹp bằng khẩu hiệu tiết kiệm: hạ tầng nối vùng nguyên liệu, khu sản xuất, trung tâm logistics với cảng biển, đường sắt và cửa khẩu còn thiếu đồng bộ. Doanh nghiệp trong nước cũng hạn chế về dịch vụ tích hợp và khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế; vận tải còn phụ thuộc đáng kể vào đường bộ và các hãng tàu nước ngoài. Hệ quả không dừng ở bảng cân đối của doanh nghiệp. Chi phí vận chuyển, lưu kho và thủ tục cao đẩy giá hàng hóa lên, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế. Người tiêu dùng vì thế cũng chịu tác động. Mục tiêu 2030 chỉ khả thi nếu xử lý các nguyên nhân gây lãng phí trên toàn hành trình hàng hóa, thay vì chỉ tối ưu từng mắt xích riêng lẻ.
Kết nối liên vùng phải đi tới cửa ngõ quốc tế
Thông điệp của diễn đàn không dừng ở nối các tỉnh với nhau: kết nối liên vùng cần mở đường cho hàng hóa vượt biên giới và tiếp cận thị trường thế giới. Các đại biểu thảo luận về liên kết logistics Campuchia–Lào–Việt Nam, khơi thông kết nối liên vùng, xuyên biên giới và gắn nguồn hàng cao nguyên với cảng biển, trung tâm sản xuất, phân phối cùng thị trường quốc tế. Gia Lai có vị trí quan trọng ở Tây Nguyên; hướng đi được nêu là nối vùng nguyên liệu phía tây với cửa ngõ biển Quy Nhơn để hình thành chuỗi chế biến, bảo quản và xuất khẩu ổn định. Đây là cách tiếp cận thực tế hơn việc đầu tư hạ tầng theo ranh giới hành chính: quy hoạch nên đi theo luồng hàng và lợi ích tổng thể. Khi nguyên liệu, nhà máy, kho bãi và cảng vận hành như một mạng lưới, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội giữ lại nhiều giá trị hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ cam kết đến hành động có thời hạn
Muốn biến mục tiêu thành kết quả, trước hết cần một cơ chế điều phối đủ sức gắn trách nhiệm giữa các bộ, ngành và địa phương; nếu không, những điểm nghẽn liên tỉnh sẽ tiếp tục nằm giữa nhiều đầu mối quản lý. Phó Thủ tướng yêu cầu trong quý I/2027 lập danh mục điểm nghẽn, xác định nguồn lực và tiến độ xử lý cụ thể. Cùng lúc, cần phát triển hài hòa đường sắt, đường thủy và đường biển để giảm lệ thuộc vào đường bộ, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, liên thông dữ liệu và cải thiện thông quan. Việc chuẩn hóa, chia sẻ dữ liệu cần được đẩy nhanh, với kế hoạch thí điểm hệ thống dữ liệu logistics quốc gia trong năm 2027. Đây là các việc có thể kiểm chứng bằng tiến độ, không phải lời hứa chung chung. Kết luận cần rõ ràng: giảm chi phí logistics không chỉ là hạ một tỷ lệ GDP, mà là nâng năng suất, sức cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; nếu kết nối không thông, mục tiêu 2030 sẽ khó thành hiện thực.
