Du lịch Khánh Hòa bước vào giai đoạn tăng trưởng số hóa
Du lịch Khánh Hòa là quá trình tỉnh này phát triển hệ sinh thái điểm đến biển đảo, văn hóa và làng nghề, kết hợp mô hình du lịch cộng đồng với số hóa trải nghiệm, mở rộng không gian tham quan từ Nha Trang đến các vùng phụ cận nhằm thu hút khách trong nước và quốc tế, đồng thời chuyển hóa lợi thế tài nguyên thành tăng trưởng kinh tế du lịch bền vững.
Sau một năm hợp nhất địa giới, du lịch Khánh Hòa không chỉ “đông khách hơn” mà đang thay đổi mô hình tăng trưởng. Không gian du lịch được mở rộng, sản phẩm ngày càng đa dạng, lượng khách và doanh thu đều tăng trưởng hai con số. Điều đáng nói là đà tăng này gắn chặt với quyết định chiến lược: đưa làng nghề truyền thống và cộng đồng ven biển lên môi trường số, coi chúng như “sản phẩm lõi” thay vì hoạt động phụ trợ. Tỉnh chọn con đường khác biệt so với tư duy khai thác biển đảo thuần túy, hướng tới du lịch cộng đồng chất lượng cao được hỗ trợ bởi công nghệ – một cách tiếp cận táo bạo nhưng hợp thời trong bối cảnh du khách toàn cầu tìm kiếm trải nghiệm bản sắc thay vì nghỉ dưỡng đơn điệu.
Từ làng nghề truyền thống đến du lịch cộng đồng chất lượng cao
Nếu nhiều địa phương vẫn coi làng nghề truyền thống như “phần minh họa” cho tour biển, Khánh Hòa lại biến chúng thành sân khấu chính của du lịch cộng đồng. Tỉnh sở hữu hệ thống làng nghề phong phú: gốm Lư Cấm, chiếu Ngọc Hiệp, làng nghề Trường Sơn, Nha Trang Xưa, làng bánh tráng, làm bún, làm nón Diên Thủy, nghề trầm hương ở Vạn Giã, Vạn Ninh, làng muối Hòn Khói… Thay vì chỉ bán sản phẩm, người dân được hỗ trợ để bán chính trải nghiệm sống và làm nghề của mình – từ việc cải tạo nhà ở thành homestay đến tổ chức các mô hình “Một ngày làm nghệ nhân” cho du khách.
Quan điểm phát triển rõ ràng: du lịch cộng đồng phải là kênh tạo sinh kế bền vững chứ không phải phong trào mùa vụ. Tỉnh quy hoạch, xây dựng bản đồ du lịch cộng đồng – làng nghề, định vị tuyến kết nối và sản phẩm đặc trưng cho từng địa phương. Khi du khách tự tay nặn gốm Lư Cấm, dệt chiếu Ngọc Hiệp hay cào muối tại Hòn Khói, họ không chỉ có ảnh đẹp để chia sẻ mạng xã hội, mà còn góp tiền trực tiếp vào túi người dân và vào chuỗi giá trị địa phương. Đây là lựa chọn mang tính chính sách: ưu tiên phân phối lợi ích du lịch xuống cơ sở thay vì để nguồn thu tập trung trong vài khu nghỉ dưỡng lớn.
Số hóa du lịch: đưa làng nghề lên bản đồ số toàn cầu
Điểm khác biệt khiến du lịch Khánh Hòa bứt phá không nằm ở việc “có làng nghề”, mà nằm ở cách tỉnh số hóa chúng. Ứng dụng công nghệ số, số hóa thông tin tại các điểm du lịch và làng nghề thông qua mã QR, video ngắn trên TikTok, Reels về quy trình làm sản phẩm và cuộc sống yên bình ven biển đã biến những ngôi làng tưởng chừng bình dị thành điểm đến có mặt trên bản đồ số toàn cầu. Khi một du khách quốc tế quét mã QR bên cạnh nong muối hay lò gốm, họ có ngay câu chuyện, lịch sử, ngôn ngữ đa dạng – đó là cách Khánh Hòa biến dữ liệu văn hóa thành tài sản du lịch.
Song song, ngành du lịch tăng cường liên kết với các hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành và đẩy mạnh truyền thông số để đưa hình ảnh du lịch Khánh Hòa tiếp cận các thị trường Nga, Kazakhstan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Singapore… thông qua Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh. Việc số hóa du lịch không dừng ở quảng bá mà còn là công cụ điều tiết dòng khách, đa dạng tour như chuỗi “Chạm Khánh Hòa” với ba chủ đề “Chạm vào di sản”, “Chạm vào trải nghiệm”, “Chạm vào cảm xúc”, khai thác các giá trị văn hóa – lịch sử và góc nhìn mới về điểm đến quen thuộc.
Không gian du lịch mở rộng, tăng trưởng hai con số và tác động thực tế
Sau hợp nhất địa giới, du lịch Khánh Hòa đang bứt phá với tăng trưởng hai con số về lượng khách và doanh thu. Ước tính 7 tháng năm 2026, tỉnh đón gần 15,1 triệu lượt khách, tăng 38,95% so với cùng kỳ năm trước; khách quốc tế khoảng 5,5 triệu lượt, tăng 67,24%, tổng doanh thu du lịch hơn 82.234 tỷ đồng, tăng 21,68%. Riêng tháng 7, gần 3,1 triệu lượt khách đến Khánh Hòa, tăng hơn 27,5%, doanh thu du lịch ước đạt 9.600 tỷ đồng. Đây không chỉ là những con số đẹp trên báo cáo mà là thay đổi hữu hình: nhiều cơ sở lưu trú mới đi vào hoạt động, các công ty lữ hành đưa khách về phía nam nhiều hơn, tạo động lực mới cho khu vực từng ít được nhắc đến.
Thực tế cho thấy Nha Trang vẫn là “trái tim” của du lịch Khánh Hòa, nhưng khu vực phía nam như Phan Rang, Ninh Chử, Vĩnh Hy, Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp, Hang Rái, đồi cát Nam Cương, vườn nho Thái An, đồng cừu Suối Tiên, cánh đồng điện gió Đầm Nại lại mang đến nét hấp dẫn mới. Nơi đây lưu giữ bản sắc văn hóa Chăm, vẻ hoang sơ kiểu sa mạc và hệ nông sản OCOP, quà lưu niệm như khăn thổ cẩm, đồ gốm đa dạng, giúp du khách có thêm lựa chọn trải nghiệm và mua sắm. Khi không gian du lịch được mở rộng, lợi ích kinh tế không còn “co cụm” ở trung tâm, khoảng cách phát triển giữa vùng lõi và vùng ven được thu hẹp – đó là tác động xã hội quan trọng hơn nhiều so với bất kỳ con số tăng trưởng ấn tượng nào.
Chiến lược lõi kép và tương lai bền vững của du lịch Khánh Hòa
Khánh Hòa không che giấu tham vọng trở thành điểm đến du lịch hàng đầu, nhưng cách tỉnh đặt nền tảng cho tương lai cho thấy sự thận trọng chiến lược. Ngành du lịch xác định phát triển theo hướng xanh – bản sắc – bền vững, với trọng tâm là mô hình “sản phẩm du lịch lõi kép” kết nối hai cực tăng trưởng Bắc – Nam. Khu vực phía bắc tiếp tục phát huy thế mạnh biển, đảo, nghỉ dưỡng cao cấp, giải trí hiện đại; phía nam được định hướng phát triển các sản phẩm sinh thái, văn hóa, nông nghiệp và du lịch cộng đồng. Đây là sự phân vai rõ ràng: một bên giữ nhịp dòng khách đại trà, một bên xây chiều sâu trải nghiệm, để du lịch Khánh Hòa không bị mắc kẹt trong vòng xoáy số lượng mà thiếu chất lượng.
Theo lãnh đạo ngành văn hóa, thể thao và du lịch, thời gian tới Khánh Hòa sẽ tập trung triển khai Chiến lược phát triển du lịch giai đoạn 2025 – 2030, tầm nhìn đến 2045, tiếp tục thu hút đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển dịch vụ mua sắm, vui chơi, giải trí và mô hình kinh tế đêm. Điều quan trọng là phải giữ được tinh thần hiện nay: số hóa du lịch để phục vụ cộng đồng, để nâng giá trị làng nghề truyền thống và bản sắc Chăm, chứ không đồng nghĩa với việc “phẳng hóa” mọi trải nghiệm theo xu hướng thị trường. Nếu làm được, Khánh Hòa có cơ hội định hình một bản đồ du lịch mới nơi du khách quốc tế tìm đến không chỉ vì biển đẹp, mà vì được sống cùng người dân trên những hành trình “Hương nho – Vị muối – Sắc nắng miền biển”.
