Đà tăng đáng chú ý, nhưng chưa thể chủ quan
Xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai là hoạt động đưa hàng hóa qua các điểm thông quan biên giới của tỉnh, kết nối doanh nghiệp Việt Nam với Trung Quốc và những thị trường liên quan. Trong 10 tháng, tổng giá trị xuất nhập khẩu, mua bán và trao đổi hàng hóa tại đây đạt hơn 3,27 tỷ USD, tăng 28,83% so với cùng kỳ. Con số này xác nhận thương mại biên giới đang khởi sắc, nhưng cũng cần nhìn vào chất lượng của đà tăng thay vì chỉ dựa vào tổng giá trị. Riêng xuất khẩu tăng 58,89%, vượt xa mức tăng 26,66% của nhập khẩu. Đây là tín hiệu tích cực cho năng lực bán hàng qua biên giới, song chưa bảo đảm tăng trưởng sẽ tự duy trì. Kết quả hiện tương đương 78,54% mục tiêu cả năm, vì vậy chặng cuối đòi hỏi giao thương tiếp tục thông suốt và doanh nghiệp có nguồn hàng đáp ứng được nhu cầu.
Điểm sáng nằm ở việc xuất khẩu đang đảm nhận vai trò nổi bật hơn trong bức tranh giao thương. Tháng 10, giá trị xuất khẩu tăng 67,65% so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu tháng đó giảm 3,08% so với cùng kỳ.
Nguồn hàng và thủ tục là động lực trước mắt
Đà xuất khẩu có nền tảng cụ thể từ nông sản, lâm sản và hàng chế biến như thanh long, chôm chôm, sầu riêng, tinh bột sắn, quế, hồi, bột đá và hàng may mặc. Trong 10 tháng, cơ quan chuyên môn cấp chứng nhận xuất xứ cho hơn 680.000 tấn hàng, với giá trị ước trên 500 triệu USD; hàng hóa được đưa tới Trung Quốc, ASEAN, Ấn Độ, Trung Đông, Mỹ và Đài Loan. Chứng nhận xuất xứ giúp doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc hàng hóa, đáp ứng yêu cầu đối tác và có cơ hội tận dụng ưu đãi thương mại. Tuy vậy, giấy tờ thuận lợi chỉ giải quyết một phần bài toán. Muốn biến lợi thế cửa khẩu thành tăng trưởng bền hơn, doanh nghiệp cần nâng chất lượng, năng lực chế biến và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Nếu phần lớn giá trị vẫn dựa vào hàng nguyên liệu, cơ hội gia tăng thu nhập tại địa phương sẽ bị giới hạn.
Kết nối logistics mới giữ được sức bật
Vị trí địa lý và hệ thống cửa khẩu tạo lợi thế, nhưng không tự động biến Lào Cai thành trung tâm giao thương hiệu quả. Kết quả thương mại chỉ có thể duy trì nếu hoạt động sản xuất, chế biến, logistics và thông quan được tổ chức đồng bộ. Dịch vụ logistics tốt hơn và năng lực thông quan được cải thiện sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí giao dịch, nâng sức cạnh tranh và mở rộng thị trường. Đây là điều kiện thiết thực để giữ nhịp giao thương, nhất là khi hoạt động tạm nhập tái xuất, kho ngoại quan, chuyển cửa khẩu và quá cảnh giảm 59,54% trong 10 tháng. Khoảng giảm ở nhóm này nhắc rằng tổng tăng trưởng chưa lan đều sang mọi loại hình. Lào Cai cũng cần khai thác nguồn hàng xuất khẩu tại chỗ, phát triển nông sản, lâm sản và sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ tập trung vào việc đưa hàng qua biên giới.
Tăng trưởng cần chuyển thành lợi ích tại địa phương
Kinh tế cửa khẩu chỉ phát huy ý nghĩa khi tăng trưởng thương mại tạo ra cơ hội sản xuất, kinh doanh, việc làm và thu nhập thực chất cho doanh nghiệp, người lao động và người dân địa phương. Khi chuỗi kết nối vận hành tốt, doanh nghiệp có thể giảm chi phí giao dịch và mở rộng đầu ra; người dân cũng có thêm cơ hội tham gia cung ứng, chế biến và dịch vụ quanh hoạt động cửa khẩu. Lào Cai có cơ sở để phát huy vai trò kết nối Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc và các thị trường liên quan, nhưng vị trí địa lý không thể thay thế năng lực cạnh tranh. Mức tăng gần 29% là tín hiệu đáng mừng, không phải bảo đảm cho những kỳ sau. Muốn giữ sức bật, tỉnh cần đồng thời cải thiện thông quan, logistics, tiêu chuẩn hàng hóa và khả năng chế biến tại chỗ. Thành công nên được đo bằng giá trị ở lại địa phương, chứ không chỉ bằng lượng hàng đi qua cửa khẩu.
