Thương mại biên giới Lào Cai: từ con số kỷ lục đến câu hỏi chiến lược
Thương mại biên giới Lào Cai là hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ và lưu chuyển người, phương tiện qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh, gắn với chuỗi sản xuất, logistics và phân phối trong nước, đồng thời kết nối trực tiếp với thị trường Trung Quốc và rộng hơn là các tuyến giao thương khu vực Đông Nam Á, tạo ra không gian kinh tế mới cho vùng biên và doanh nghiệp địa phương. Trong 9 tháng, tổng giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu Lào Cai đạt mức tăng 56% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu tăng tới 110% cho thấy thương mại biên giới Lào Cai không chỉ đang khởi sắc mà đã bước vào giai đoạn bứt phá. Vấn đề không còn là "có tăng trưởng hay không" mà là Lào Cai sẽ dùng đà tăng này để định hình vai trò gì trong mạng lưới thương mại biên giới khu vực và các hành lang kinh tế Việt–Trung.
Xuất khẩu qua cửa khẩu tăng 110%: Lào Cai đang dịch chuyển vị thế
Việc xuất khẩu qua cửa khẩu tăng 110% trong khi nhập khẩu chỉ tăng 16% cho thấy Lào Cai đang chuyển từ vai trò "cửa ngõ trung chuyển" sang một điểm phát hàng quan trọng của vùng. Cửa khẩu quốc tế đường bộ số II Kim Thành chiếm tới phần lớn giá trị xuất nhập khẩu, tăng 66% so với cùng kỳ, còn cửa khẩu quốc tế đường sắt cũng duy trì tăng trưởng hai con số. Đây không chỉ là câu chuyện về lưu lượng hàng hóa, mà là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang coi thương mại biên giới Lào Cai là kênh xuất khẩu qua cửa khẩu ổn định, đủ sức cạnh tranh với các tuyến khác trên hành lang Việt–Trung. "Kim ngạch xuất khẩu đạt 1,46 tỷ USD, tăng 110% so với cùng kỳ năm 2025" là một con số biết nói về sức hút của cửa khẩu quốc tế Việt–Trung tại Lào Cai hiện nay.
Cửa khẩu quốc tế không chỉ là chốt thông quan, mà phải là không gian giá trị
Bài học từ việc nâng cấp cửa khẩu chính Khánh Bình thành cửa khẩu quốc tế đường bộ cho thấy một điều: cửa khẩu phát triển phải tạo giá trị cho người dân và vùng biên, không chỉ cho thống kê xuất nhập khẩu. Khi cửa khẩu được nâng cấp, không gian giao thương mở rộng giữa địa phương với các nước láng giềng và ASEAN, đồng thời tạo điều kiện kết nối sâu hơn với các vùng sản xuất phía sau như Đồng bằng sông Cửu Long hay khu vực Mekong. Điều này hoàn toàn phù hợp với yêu cầu phát triển vùng biên Lào Cai: cửa khẩu quốc tế Việt–Trung ở đây cần được nhìn như một trung tâm thương mại biên giới, nơi hàng hóa được gia tăng giá trị thông qua chế biến, bảo quản, dịch vụ logistics, chứ không chỉ là điểm làm thủ tục. Nếu Lào Cai chỉ dừng ở vai trò "cửa" cho hàng hóa đi qua, địa phương sẽ bỏ lỡ phần lớn giá trị đang chảy trên tuyến biên mậu.
Kết nối logistics khu vực: điều kiện để Lào Cai trở thành mắt xích hành lang Đông Nam Á
Thương mại biên giới Lào Cai chỉ thực sự bền vững khi gắn với kết nối logistics khu vực. Kinh nghiệm từ Khánh Bình cho thấy địa phương cần định hướng hình thành trung tâm logistics cửa khẩu, kết nối với quốc lộ, đường thủy và các tuyến giao thông mới để tạo chuỗi dịch vụ phục vụ hàng hóa xuất nhập khẩu. Muốn vậy, cửa khẩu phải được kết nối với vùng sản xuất, khu công nghiệp, doanh nghiệp logistics và hệ thống phân phối của cả vùng, tổ chức hàng hóa thành chuỗi từ sản xuất, chế biến, vận chuyển, thông quan đến phân phối. Với vị trí trên hành lang kinh tế Việt–Trung, nếu Lào Cai xây dựng được mạng lưới logistics đủ mạnh, thương mại biên giới Lào Cai có thể trở thành cầu nối giao thương khu vực Đông Nam Á, thay vì chỉ là điểm giao dịch song phương. Đây là bước chuyển từ "tăng trưởng theo chiều rộng" sang "tăng trưởng theo chiều sâu" mà Lào Cai buộc phải theo đuổi.
Phát triển vùng biên: thước đo cuối cùng của thương mại biên giới Lào Cai
Dù con số tăng trưởng 56% hay 110% ấn tượng đến đâu, thước đo cuối cùng của thương mại biên giới Lào Cai vẫn là phát triển vùng biên. Khi cửa khẩu mở rộng không gian giao thương, người dân phải có thêm cơ hội việc làm, kinh doanh, đưa nông sản ra thị trường và nâng cao thu nhập. Theo đánh giá của một địa phương biên giới khác, kinh tế biên mậu phát triển có thể tạo thêm hàng ngàn việc làm trong các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, logistics, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao thu nhập cho cư dân vùng biên. Hộ dân có thể cung cấp dịch vụ ăn uống, lưu trú, sửa chữa phương tiện; cơ sở kinh doanh tham gia vận tải, kho bãi, cung ứng hàng hóa; người lao động có thêm cơ hội việc làm về thương mại, logistics và dịch vụ. Nếu Lào Cai biến được dòng xe hàng qua cửa khẩu thành dòng giá trị lan tỏa vào đời sống người dân, đó sẽ là điểm gặp nhau giữa phát triển kinh tế và xây dựng thế trận biên phòng toàn dân, tạo nền tảng cho vùng biên phát triển ổn định, lâu dài.
