Cảm thấy khỏe không có nghĩa là tim đã khỏi bệnh
Tự ý ngừng thuốc tim mạch dài hạn khi cảm thấy khỏe là một ngộ nhận nguy hiểm, vì cảm giác chủ quan không phản ánh chính xác tình trạng mạch máu, huyết áp và nguy cơ biến chứng âm thầm đang diễn ra trong cơ thể.
Người bị huyết áp cao và bệnh tim không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy cơ thể đã ổn. Huyết áp cao là yếu tố nguy cơ của bệnh tim, đột quỵ và bệnh thận, nên thuốc không chỉ nhằm giúp dễ chịu mà để đưa huyết áp về mức phù hợp và duy trì trong thời gian dài nhằm giảm biến chứng, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh). Khi huyết áp đã ổn định sau nhiều tháng hoặc nhiều năm uống thuốc, đó thường là dấu hiệu điều trị hiệu quả, không phải bệnh đã biến mất. Cảm giác hết chóng mặt, hết tức ngực có thể khiến bạn chủ quan, nhưng hệ mạch máu vẫn cần được bảo vệ liên tục để tránh những cơn đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim bất ngờ.
Ngừng thuốc tim mạch đột ngột: cái giá có thể là đột quỵ
Khi ngừng thuốc, tác dụng kiểm soát huyết áp của thuốc cũng mất đi; huyết áp có thể tăng dần hoặc tăng nhanh sau khi ngừng điều trị, nhưng người bệnh thường không cảm nhận được ngay. Đây là lý do tổ chức y tế phi lợi nhuận Mayo Clinic (Mỹ) khuyến cáo không nên tự ý bỏ liều hoặc ngừng thuốc điều trị tăng huyết áp. Việc dừng đột ngột có thể khiến huyết áp tăng trở lại, làm tăng nguy cơ xuất hiện các vấn đề tim mạch, bao gồm cơn đau tim, đột quỵ hoặc làm suy thận nhanh hơn ở người đã có bệnh nền.
Một số nhóm thuốc tim mạch, nhất là thuốc chẹn beta như metoprolol, bisoprolol, atenolol, propranolol, được dùng trong tăng huyết áp, đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim hoặc sau đau tim, lại càng không được dừng đột ngột. Nếu ngừng thuốc đột ngột, cơ thể phản ứng bằng cách làm tim đập mạnh hơn và huyết áp tăng lên, khiến triệu chứng tim mạch nặng hơn và dễ gây biến cố cấp. Ngừng thuốc an toàn nghĩa là phải có chỉ định, kế hoạch giảm liều từ từ và theo dõi sát cùng bác sĩ chứ không phải dựa vào cảm giác chủ quan.
Tuân thủ điều trị tim và vai trò của sức khỏe tinh thần
Tuân thủ điều trị tim không chỉ là uống đúng thuốc, đúng liều, đúng giờ; đó là cam kết sống còn với một kế hoạch dài hạn để giữ huyết áp ổn định, phòng đột quỵ và suy tim về sau. Một tâm trạng lạc quan, tinh thần ổn định giúp bạn kiên trì hơn với thuốc tim mạch dài hạn, thay vì “uống vài bữa thấy khỏe rồi thôi”.
Các hướng dẫn y khoa quốc tế hiện đại đã chính thức xem sức khỏe tinh thần là trụ cột trong phòng ngừa và quản lý bệnh tim mạch. Bác sĩ Dao Quang Hoàng khuyến nghị bệnh nhân tim mạch coi chăm sóc sức khỏe tinh thần là một phần không thể tách rời trong kế hoạch điều trị mỗi ngày, như dành 15–30 phút thư giãn, trò chuyện, tham gia câu lạc bộ sức khỏe, tập thở sâu, thiền, yoga 10–15 phút mỗi ngày, vận động yêu thích như đi bộ, đạp xe, tập thể dục nhịp điệu, và ngủ 7–8 tiếng mỗi đêm. Người duy trì tinh thần tích cực có tỷ lệ bệnh mạch vành, đột quỵ, suy tim thấp hơn rõ rệt và có động lực giữ lối sống lành mạnh, bỏ thuốc lá và dùng thuốc đều đặn mỗi ngày.
Chăm sóc tim khỏe: kết hợp thuốc, lối sống và tầm soát định kỳ
Một trái tim khỏe lâu dài không thể dựa vào thuốc hoặc tinh thần lạc quan đơn lẻ; nó cần sự kết hợp kỷ luật giữa thuốc, lối sống và tầm soát. Vận động đều giúp kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết; ngủ đủ 7–8 giờ hỗ trợ phục hồi thần kinh – nội tiết; còn tiếng cười đóng vai trò như “van xả áp lực”, đưa huyết áp và nhịp tim về mức cân bằng và bảo vệ hệ tim mạch khỏi những cơn tăng huyết áp đột ngột.
Tuy nhiên, dù bạn tập luyện tốt, ăn uống lành mạnh và tâm trạng dễ chịu, vẫn không được tự ý giảm liều hay ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định. Trong nhiều trường hợp, huyết áp ổn định chính là dấu hiệu điều trị đang hiệu quả và cần duy trì. Nếu có ý định thay đổi thuốc hoặc liều, hãy khám định kỳ, đo huyết áp, làm xét nghiệm, rồi cùng bác sĩ bàn kế hoạch ngừng thuốc an toàn, đặc biệt với thuốc chẹn beta phải giảm liều từ từ theo khuyến cáo của Medical News Today (Anh). Nhìn rộng hơn, tuân thủ điều trị tim là lựa chọn khôn ngoan để sống lâu, sống khỏe, thay vì đánh cược tương lai bằng vài ngày “đỡ phải uống thuốc”.
