“Tiếng Việt” – bằng chứng rằng ca khúc kinh điển Việt cần được hát bằng quy mô lớn
“Tiếng Việt” là chương trình hợp xướng Saigon Choir quy tụ 102 nghệ sĩ cùng dàn khách mời đa sắc màu, đưa 24 ca khúc kinh điển Việt lên sân khấu hàn lâm Nhạc viện TPHCM trong hai đêm diễn, như một tuyên ngôn rằng di sản âm nhạc dân tộc xứng đáng được trình diễn bằng ngôn ngữ hợp xướng hiện đại và ở quy mô dàn nhạc 100 nghệ sĩ trở lên. Điểm mấu chốt của “Tiếng Việt” không nằm ở việc khoe đông người, mà ở cách Saigon Choir dùng sức mạnh tập thể để nâng tầm những giai điệu quen thuộc. Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Huỳnh Quang Thái và cố vấn nghệ thuật NSND Tạ Minh Tâm, ThS. Phạm Thế Vĩ, chương trình trở thành lời khẳng định: âm nhạc cổ điển Việt không phải hoài niệm, mà là chất liệu sống có thể bùng nổ trên sân khấu hôm nay.
8 năm tích lũy, 6 tháng tập luyện: khi lao động nghệ thuật là nền móng cho sự hoành tráng
Đằng sau hai đêm diễn 9 và 10.10 tại Phòng Hòa nhạc lớn Nhạc viện TPHCM là một cường độ lao động nghệ thuật hiếm thấy: 8 năm tích lũy bản phối từ các nhà soạn nhạc uy tín trong và ngoài nước, 6 tháng rèn luyện gắt gao với hơn 50 buổi tập chính thức của toàn bộ ê-kíp. Đó không phải là con số để trang trí trong brochure, mà là lời nhắc rằng sự hoành tráng trên sân khấu chỉ có giá trị khi được xây bằng kỷ luật và kiên trì. Theo chia sẻ từ nhạc trưởng Huỳnh Quang Thái, các thành viên Saigon Choir còn chủ động tập riêng theo từng bè để hoàn thiện độ hòa quyện giọng hát. Câu chuyện ở đây không chỉ là một dàn nhạc 100 nghệ sĩ, mà là một cộng đồng làm việc như một cơ thể thống nhất. Chính tinh thần đó mới cho phép “Tiếng Việt” mang âm nhạc hàn lâm đến gần hơn với đông đảo công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ, mà không đánh mất chiều sâu.
24 ca khúc kinh điển Việt: tôn trọng nguyên tác nhưng mở ra không gian âm thanh mới
Điểm đáng giá nhất của “Tiếng Việt” là lựa chọn đi ngược xu hướng “làm mới bằng mọi giá”. Dưới sự cố vấn của NSND Tạ Minh Tâm, Saigon Choir không bóp méo nguyên tác, mà dùng nghệ thuật phối hợp đa bè và hòa âm nhiều lớp để khai mở vẻ đẹp tiềm ẩn của 24 tác phẩm âm nhạc Việt Nam. Những giai điệu vượt thời gian như “Ngựa ô thương nhớ”, “Con cò”, “Lý qua cầu”, “Việt Nam quê hương tôi” được đặt trong không gian hợp xướng lộng lẫy, mang lại trải nghiệm mới lạ nhưng vẫn giữ nguyên hồn cốt văn hóa. Chương trình được đạo diễn Trương Thành Nhân xây dựng như một hành trình tâm thức qua các chương Khai màn, Ấu thơ, Quê hương, Tổ quốc và Tiếng nước tôi, dẫn khán giả từ ký ức dân ca, câu lý bình dị đến tình cảm gia đình, lòng biết ơn Tổ quốc và bức tranh văn hóa rực rỡ của các dân tộc Kinh, Chăm, Ê-đê, Xá. Đây là cách kể chuyện bằng âm nhạc cổ điển Việt: không giảng giải, không minh họa, mà để chính cấu trúc hợp xướng dẫn người nghe đi qua từng lớp cảm xúc.
Khi giọng hát là trung tâm: hợp xướng gặp nghệ sĩ khách mời và nhạc cụ truyền thống
“Tiếng Việt” chọn giọng hát con người làm trung tâm biểu đạt: nhiều tiết mục không dùng nhạc đệm, nhưng vẫn tạo ra sự giao thoa độc đáo với nhạc cụ truyền thống và phương Tây. Sự tương tác đa chiều giữa hợp xướng Saigon Choir và dàn nghệ sĩ khách mời – từ ca sĩ Viết Thu, Nguyên Phương, nghệ sĩ cải lương Trọng Nhân đến nhóm Ngũ Sắc Tranh, Nắng Phương Nam, các nghệ sĩ đàn nhị, vĩ cầm, tây ban cầm, phong cầm – đã tạo nên một không gian âm thanh phức hợp, tráng lệ và đầy cảm xúc. Những khoảnh khắc như “Dạ cổ hoài lang” với phần lĩnh xướng ca cổ của Trọng Nhân trên nền hòa thanh hợp xướng không nhạc đệm, hay “Chào em cô gái Lam Hồng” do Viết Thu thể hiện cùng phong cầm với lối hát mộc mạc theo tinh thần người lính, cho thấy truyền thống không hề đối lập với hiện đại. Khi được đặt đúng ngữ cảnh, cải lương, dân ca, nhạc cụ dân tộc và hợp xướng phương Tây có thể nâng nhau lên, thay vì triệt tiêu nhau.
Từ hai đêm diễn đến một sứ mệnh dài hơi cho âm nhạc cổ điển Việt
Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm thành lập Nhạc viện TPHCM, “Tiếng Việt” không chỉ là một sự kiện đẹp trong tháng 10, mà là bước đi chiến lược cho việc bảo tồn và phát triển âm nhạc cổ điển Việt trên sân khấu. Định hướng của Saigon Choir rất rõ: không cố làm mới những tuyệt phẩm đã khẳng định giá trị, mà dùng hợp xướng để đưa chúng vào không gian trình diễn xứng tầm, gần hơn với công chúng hôm nay. Sau hai đêm công diễn 9 và 10.10, tập thể này kỳ vọng tiếp tục đưa “Tiếng Việt” đến nhiều sân khấu và nhóm khán giả hơn. Đây là tham vọng cần được ủng hộ, bởi nếu không có những dự án quy mô như dàn nhạc 100 nghệ sĩ của Saigon Choir, âm nhạc hàn lâm Việt sẽ mãi bị hiểu lầm là xa cách. Khi truyền thống được kể bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại, khán giả trẻ có lý do để bước vào phòng hòa nhạc – và ở lại.
