Dòng vốn 920.000 tỷ đồng: Tây Ninh bước vào cuộc chơi lớn
Đầu tư công nghiệp 36 tỷ USD tại Tây Ninh là làn sóng hơn 100 dự án được chấp thuận chủ trương và đăng ký đầu tư, tập trung vào khu công nghiệp, sản xuất chế biến chế tạo, hạ tầng đô thị và dịch vụ, đang biến một tỉnh biên giới thành không gian công nghiệp mới cạnh tranh trực tiếp với các địa bàn truyền thống trong vùng Đông Nam Bộ. Điểm cốt lõi của câu chuyện không nằm ở số lượng dự án, mà ở cách Tây Ninh dùng chúng để tái cấu trúc nền kinh tế. Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư với chủ đề “Hội tụ giá trị – Kiến tạo tương lai”, tỉnh trao quyết định và ghi nhận đề xuất, thư quan tâm đối với hơn 100 công trình trên nhiều lĩnh vực. Tổng vốn được công bố lên tới 920.000 tỷ đồng, cho thấy địa phương không còn chấp nhận vai trò là vùng đệm giao thương mà đang chủ động xây dựng vị thế mới trong chuỗi sản xuất khu vực. Theo chính quyền, dòng vốn này được kỳ vọng tạo hệ sinh thái phát triển mới và nâng cao vai trò của Tây Ninh trong chuỗi liên kết vùng.
13 dự án khởi công và gần 100 dự án chờ vốn: nền sản xuất mới hình thành
Việc có 13 công trình khởi công với tổng vốn khoảng 116.000 tỷ đồng cho thấy khu công nghiệp Tây Ninh đang chuyển từ giai đoạn kêu gọi sang giai đoạn triển khai thực chất. Đây là bước quan trọng, bởi công suất công nghiệp không hình thành từ ý tưởng mà từ mặt bằng, nhà xưởng và dây chuyền đang xây dựng. Gần 100 dự án lớn khác đã được cấp chứng nhận hoặc ghi nhận quan tâm đầu tư với tổng vốn khoảng 800.000 tỷ đồng, tạo một "hàng đợi" dự án đủ dài để bảo đảm đà tăng trưởng nhiều năm. Các dự án tập trung vào phát triển khu công nghiệp, đô thị, giao thông, sản xuất công nghiệp, năng lượng sạch, xử lý môi trường, nước sạch, giáo dục, y tế và nông nghiệp công nghệ cao. Nếu triển khai đúng nhịp, cấu trúc này giúp phát triển sản xuất Tây Ninh gắn với dịch vụ hỗ trợ và chất lượng sống của lực lượng lao động, thay vì chỉ là những cụm nhà máy đơn lẻ. Tuy nhiên, áp lực đi kèm là yêu cầu quản trị môi trường, quy hoạch đô thị và nguồn nhân lực, nếu không địa phương dễ rơi vào vòng lặp “công nghiệp giá rẻ” thay vì chuỗi giá trị cao.
Tân Lân 3 và Long Hậu giai đoạn 2: hai mũi neo cạnh tranh với hệ sinh thái TP.HCM
Chiến lược cạnh tranh rõ nét nhất của Tây Ninh nằm ở các dự án nhà máy Tây Ninh gắn với khu công nghiệp mới sát ranh đô thị lớn. Khu công nghiệp Long Hậu giai đoạn 2 mở rộng nằm phía Đông xã Cần Giuộc, phía Tây giáp khu dân cư An Long – Nam TP.HCM, đang bước vào giai đoạn chi trả bồi thường, hỗ trợ cho các hộ dân thuộc phạm vi dự án với tổng kinh phí đợt 1 hơn 1.198 tỷ đồng. Điều này không chỉ là thủ tục pháp lý mà là bước mở khóa quỹ đất 90ha để xây dựng một khu công nghiệp tổng hợp đa ngành, ưu tiên công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ phục vụ sản xuất, phát triển theo mô hình xanh, ứng dụng công nghệ cao và thân thiện với môi trường. Song song, KCN Tân Lân 3 tại xã Tân Lân có quy mô khoảng 336ha, do Công ty Cổ phần IMG Long An triển khai với tổng vốn 8.450 tỷ đồng. Dự án được định hướng là khu công nghiệp đa ngành, tập trung vào chế biến, chế tạo và các ngành công nghiệp, dịch vụ phục vụ sản xuất, với cơ cấu ngành nghề bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường và tăng liên kết giữa doanh nghiệp. Đây là quỹ đất công nghiệp lớn, mở thêm dư địa thu hút doanh nghiệp chế biến, chế tạo và gia tăng năng lực sản xuất công nghiệp của địa phương.
Ai được hưởng lợi: người dân, doanh nghiệp và chuỗi cung ứng vùng
Tây Ninh không thể trở thành trung tâm công nghiệp khu vực nếu người dân địa phương chỉ đứng ngoài chuỗi lợi ích. Việc đẩy nhanh chi trả bồi thường tại Long Hậu giai đoạn 2 được kỳ vọng bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tạo đồng thuận trong giải phóng mặt bằng và tạo điều kiện để chủ đầu tư triển khai các hạng mục theo kế hoạch. Đây là thử nghiệm quan trọng cho năng lực xử lý xung đột đất đai – vấn đề thường làm nghẽn các dự án nhà máy Tây Ninh. Ở góc độ doanh nghiệp, danh mục 187 dự án ưu tiên thu hút đầu tư giai đoạn 2026–2030 trên 8 lĩnh vực tạo ra "menu" dự án rõ ràng để nhà đầu tư hoạch định chiến lược dài hạn. Các lĩnh vực được ưu tiên tại khu công nghiệp Long Hậu giai đoạn 2 gồm điện tử, thiết bị điện, lắp ráp máy móc, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất vật liệu mới, chế biến thực phẩm, may mặc, sản phẩm nhựa, cao su và logistics. Nếu được lấp đầy, chuỗi này sẽ kéo theo nhu cầu lao động; số lượng lao động tại dự án Long Hậu giai đoạn 2 dự kiến khoảng 3.600 người. Điều này có thể dịch chuyển mạnh lực lượng lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, đồng thời hình thành các mắt xích logistics khu vực Đông Nam Á gắn với cửa khẩu Mộc Bài và các trục kết nối TP.HCM.
Hành lang Mộc Bài – Xuyên Á và bài toán 3 năm tới
Điều khiến Tây Ninh đáng chú ý là tầm nhìn không dừng ở từng khu công nghiệp Tây Ninh riêng lẻ, mà ở cấu trúc hành lang công nghiệp – đô thị – dịch vụ Mộc Bài – Xuyên Á gắn với lợi thế cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và khả năng kết nối với TP.HCM. Khi các dự án hạ tầng kết nối hoàn thiện, nguồn hàng từ các dự án nhà máy Tây Ninh có thể đi thẳng vào mạng lưới giao thương khu vực, thay vì vòng vèo qua trung tâm TP.HCM. Tuy nhiên, ba năm tới sẽ là giai đoạn bản lề: thủ tục pháp lý KCN Tân Lân 3 dự kiến hoàn tất đến tháng 12/2026; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tạm ứng kinh phí hỗ trợ, tái định cư cơ bản hoàn thành vào tháng 8/2027; sau đó dự án bắt đầu cho thuê lại đất từ tháng 6/2028, trong khi các thủ tục về đất đai, san lấp, thi công hạ tầng và giải phóng phần diện tích còn lại kéo dài đến tháng 6/2029. Nếu tiến độ giữ đúng cam kết, Tây Ninh sẽ bước sang giai đoạn vận hành đồng loạt các khu công nghiệp mới, củng cố vai trò là trung tâm công nghiệp mới của vùng Đông Nam Bộ. Nếu chậm, dòng vốn 36 tỷ USD có nguy cơ chuyển hướng. Vì vậy, Tây Ninh buộc phải chứng minh rằng mình không chỉ biết hút vốn, mà còn biết biến vốn thành công suất sản xuất và chất lượng sống.
