Thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 và thông điệp phát triển
Việc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là sự kiện hành chính – kinh tế, trong đó toàn bộ địa bàn tỉnh được nâng cấp thành đô thị cấp quốc gia với gần 1,52 triệu dân, sở hữu vị trí địa – kinh tế hiếm có, hệ thống hạ tầng cửa khẩu, cảng biển, sân bay, cao tốc và không gian di sản phong phú, tạo nền tảng để tái cấu trúc phát triển kinh tế, du lịch và đầu tư ở quy mô lớn hơn. Từ ngày 1/9, Quảng Ninh chính thức là thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 của Việt Nam, sau Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP HCM, Huế, Cần Thơ và Đồng Nai. Đây không phải bước đi mang tính danh xưng, mà là tín hiệu rõ ràng rằng vùng đất di sản đã đạt tầm kinh tế đủ lớn để gánh những mục tiêu quốc gia. Năm 2025, GRDP tăng 11,89%, cao nhất cả nước, quy mô nền kinh tế đứng thứ 7 trong 34 tỉnh, thành. Khi một đơn vị hành chính được nâng lên thành phố trực thuộc, đi kèm là kỳ vọng về quản trị đô thị, chuẩn hạ tầng và chất lượng sống tương xứng. Người dân có quyền đòi hỏi nhiều hơn: giao thông tốt hơn, dịch vụ công nhanh hơn, môi trường sống xanh hơn – và đó là áp lực tích cực với bộ máy mới.
Lợi thế địa – kinh tế: vì sao Quảng Ninh “được chọn” ở thời điểm này?
Quảng Ninh được nâng cấp đúng lúc vì đã tích lũy đủ “điểm cộng” về địa – kinh tế và chất lượng tăng trưởng. Thành phố có biên giới đất liền với Trung Quốc, đường biên giới trên biển, hệ thống cảng biển, cửa khẩu, sân bay, cao tốc, đường sắt và các hành lang giao thông kết nối trực tiếp vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Một địa bàn như vậy, nếu không trở thành trung tâm điều phối cấp quốc gia, sẽ là lãng phí tiềm năng. Cơ cấu kinh tế cũng cho thấy Quảng Ninh đã thoát khỏi hình ảnh “chỉ khai thác tài nguyên”. Năm 2025, nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm 4,63% GRDP, trong khi công nghiệp – xây dựng chiếm 46,18% và dịch vụ cùng thuế sản phẩm chiếm 49,19%. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng tới 33,69% trong năm 2025, tạo hiệu ứng lan tỏa sang thương mại, vận tải, kho bãi. “Quảng Ninh có quy mô nền kinh tế đạt hơn 368.000 tỷ đồng và GRDP bình quân đầu người 10.402 USD, gấp hơn 2 lần bình quân cả nước” – con số này là lời khẳng định rằng việc nâng cấp mô hình hành chính diễn ra trên nền tảng kinh tế đã chín, chứ không phải chạy theo phong trào.
Du lịch Quảng Ninh: từ di sản thiên nhiên đến điểm hẹn giới siêu giàu
Nếu phải chọn một lợi thế cạnh tranh khiến Quảng Ninh khác biệt so với nhiều đô thị lớn khác, câu trả lời nằm ở khả năng kết hợp giữa đô thị, kinh tế biển và hệ thống tài nguyên du lịch đặc biệt phong phú. Vịnh Hạ Long – Di sản thiên nhiên thế giới, Vịnh Bái Tử Long, Yên Tử, cùng Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu… tạo nên một “sân khấu” tự nhiên hiếm nơi nào có được. Việc Quảng Ninh thành phố trực thuộc cho phép địa phương nâng chuẩn quy hoạch du lịch lên tầm quốc tế, thay vì tư duy điểm đến đơn lẻ. Thành phố có thể thiết kế các chuỗi trải nghiệm đa phân khúc: khám phá di sản, nghỉ dưỡng biển, du thuyền, du lịch văn hóa – tâm linh, nghỉ dưỡng cao cấp, và cả những sản phẩm siêu sang dành cho khách triệu phú, tỷ phú. Trên thực tế, Quảng Ninh đã xây dựng các hành trình riêng cho nhóm khách siêu giàu toàn cầu, kết hợp trực thăng, du thuyền, xe sang và trải nghiệm riêng tư trên vịnh Hạ Long – Bái Tử Long. Đám cưới xa hoa của giới nhà giàu Ấn Độ tổ chức tại Hạ Long trong năm qua chỉ là phần nổi của xu hướng biến vùng đất di sản thành điểm hẹn của dòng khách cao cấp quốc tế.
Đầu tư hạ tầng: hệ sinh thái “Không – Thủy – Bộ” và cú huých vào du lịch cao cấp
Thăng hạng hành chính sẽ vô nghĩa nếu không đi kèm năng lực đón dòng vốn đầu tư mới. Ở chiều này, Quảng Ninh đã sớm đi trước bằng những công trình hạ tầng mang tính “đặt lại bản đồ”. Cuối năm 2018, địa phương đồng thời đưa vào khai thác Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long và cao tốc Hạ Long – Vân Đồn, tạo nên hệ thống kết nối “Không – Thủy – Bộ” trên địa bàn. Tổng mức đầu tư của ba công trình lên tới hơn 20.000 tỷ đồng, cho thấy khu vực tư nhân đã đặt niềm tin lâu dài vào phát triển kinh tế Quảng Ninh. Vân Đồn là cảng hàng không cấp 4E theo tiêu chuẩn ICAO, đủ khả năng đón các dòng máy bay hiện đại như Boeing 787, 777 và Airbus A350, A320. Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long được thiết kế chuyên biệt cho tàu biển du lịch cỡ lớn, với nhà ga rộng 4.500 m² do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế. Cao tốc Hạ Long – Vân Đồn rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai trung tâm du lịch từ 90 phút xuống còn khoảng 50 phút. Chuỗi hạ tầng này biến du lịch Quảng Ninh từ “điểm đến đẹp” thành “điểm đến dễ đến, dễ di chuyển và giàu trải nghiệm”, một điều kiện quan trọng để hút thêm dòng vốn đầu tư vào lưu trú, giải trí, dịch vụ cao cấp.
Quy mô kinh tế hơn 14 tỷ USD và những thách thức cho giai đoạn mới
Quy mô kinh tế Quảng Ninh đã đạt khoảng hơn 14 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước. Nhưng việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương chỉ là vạch xuất phát của một chặng đường mới với yêu cầu cao hơn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 11,11%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 61.300 tỷ đồng, tăng 16,4% so với cùng kỳ. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 12%/năm, GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 20.000 USD, kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP. Các con số tham vọng này phản ánh khát vọng trở thành cực tăng trưởng mới của miền Bắc, nhưng cũng đặt ra bài toán: Quảng Ninh sẽ phát triển kinh tế nhanh mà không đánh đổi tài nguyên di sản, môi trường biển và bản sắc văn hóa như thế nào? Địa phương đã phát triển mạnh công nghiệp chế biến, chế tạo, song khu vực dịch vụ – đặc biệt là du lịch Quảng Ninh – cần chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, tăng giá trị trên mỗi khách thay vì chỉ tăng số lượng. Về phía nhà đầu tư Quảng Ninh, cơ hội nằm ở việc đồng hành cùng thành phố trong các lĩnh vực hạ tầng, đô thị thông minh, dịch vụ chất lượng cao, nhưng trách nhiệm là không “băm nát” không gian di sản để đổi lấy lợi nhuận ngắn hạn.
