Tây Ninh FDI công nghiệp: từ tỉnh biên giới đến cực tăng trưởng mới
Tây Ninh FDI công nghiệp là quá trình tỉnh biên giới này chủ động dùng vốn đầu tư nước ngoài làm chất xúc tác để tái cấu trúc kinh tế, đưa công nghiệp chế biến chế tạo, xuất nhập khẩu và hạ tầng khu công nghiệp trở thành động lực tăng trưởng chính, qua đó chuyển dịch từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng tham gia chuỗi giá trị khu vực. Tây Ninh không còn chấp nhận vai trò “vùng đệm” giữa TP.HCM và Campuchia, mà đang xây dựng hình ảnh một trung tâm công nghiệp cạnh tranh, biết khai thác lợi thế địa kinh tế, không gian phát triển rộng và hệ thống khu, cụm công nghiệp để hút dòng vốn đầu tư nước ngoài Tây Ninh chất lượng cao. Chiến lược này thể hiện rõ qua cách tỉnh gắn FDI với xuất nhập khẩu Tây Ninh và quy hoạch không gian công nghiệp.
FDI và xuất nhập khẩu: hai trụ cột mới của động lực tăng trưởng Tây Ninh
Điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh Tây Ninh FDI công nghiệp là tốc độ tăng trưởng chứ không chỉ là quy mô. Trong 9 tháng, tỉnh cấp mới 113 dự án đầu tư nước ngoài Tây Ninh, cho thấy sức hút của môi trường kinh doanh và khả năng chuẩn bị quỹ đất công nghiệp sạch. Song song, xuất nhập khẩu Tây Ninh đạt tổng kim ngạch 27,04 tỷ USD, tăng 17,5%, với hơn 2.000 doanh nghiệp tham gia và thặng dư thương mại 4 tỷ USD. Câu chuyện ở đây không chỉ là con số, mà là cách tỉnh dùng thương mại quốc tế để kiểm chứng năng lực công nghiệp: hàng hóa đã vươn tới hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, chứng tỏ doanh nghiệp địa phương và khu vực FDI đã bước qua giai đoạn “gia công thuần túy” để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu Tây Ninh duy trì được nhịp tăng này, vị thế trung tâm công nghiệp khu vực không còn là mục tiêu xa vời mà là lộ trình có thể đo đếm.
Bốn vùng không gian công nghiệp và 11 ngành trọng tâm: chọn chất lượng thay vì mở rộng tràn lan
Điểm khác biệt trong chiến lược động lực tăng trưởng Tây Ninh là tư duy quy hoạch: tỉnh không chạy theo số lượng khu công nghiệp, mà xây dựng bốn vùng không gian công nghiệp với 11 ngành trọng tâm, chuyển từ phát triển rộng sang chiều sâu. Theo định hướng, công nghiệp chế biến, chế tạo được đặt ở vị trí trung tâm, với các nhóm ngành như chế biến thực phẩm, dệt–may–da giày, hóa chất, cao su–nhựa, cơ khí, điện–điện tử được ưu tiên đến năm 2030. Cùng lúc, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 15% trong 9 tháng, cho thấy quy hoạch không chỉ nằm trên giấy mà đã phản ánh vào sản xuất thực tế. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Tây Ninh đặt mục tiêu đưa công nghiệp trở thành một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu, chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu". Việc gắn quy hoạch ngành với không gian cụ thể giúp tỉnh tránh tình trạng phát triển manh mún, tạo điều kiện cho hạ tầng logistics và chuỗi cung ứng được thiết kế đồng bộ.
Khu công nghiệp Tân Lân 3: bước đi chiến lược trong bản đồ khu công nghiệp Tân Lân
Trong chuỗi các dự án công nghiệp, khu công nghiệp Tân Lân 3 là điểm nhấn thể hiện cách Tây Ninh chuẩn bị “sân chơi” cho nhà đầu tư. Dự án được chấp thuận với quy mô khoảng 336 ha, định hướng phát triển đa ngành, bổ sung thêm một mắt xích quan trọng vào hệ thống khu công nghiệp Tân Lân. Điều đáng nói là Tân Lân 3 không chỉ là một khu đất mới, mà là biểu tượng cho chiến lược dùng không gian công nghiệp để tái cấu trúc ngành: tạo chỗ đứng cho công nghiệp hỗ trợ, khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, và gắn sản xuất với xuất khẩu qua hệ thống logistics. Theo quy hoạch, toàn tỉnh có hàng chục khu công nghiệp với hơn 10.000 ha đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư, trong đó diện tích đất sạch sẵn sàng cho thuê lên tới hàng nghìn ha. Đây là lợi thế cạnh tranh rõ ràng so với nhiều địa phương đang thiếu quỹ đất công nghiệp đồng bộ. Nếu Tân Lân 3 được triển khai đúng định hướng đa ngành, nó có thể trở thành “phòng thí nghiệm” cho mô hình khu công nghiệp thế hệ mới mà Tây Ninh theo đuổi.
Tây Ninh cần làm gì để giữ nhịp tăng trưởng và tránh bẫy gia công?
Dù bức tranh Tây Ninh FDI công nghiệp và xuất nhập khẩu đang sáng lên, rủi ro lớn nhất vẫn là rơi vào bẫy gia công giá trị thấp. Cơ cấu xuất khẩu hiện còn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu nhập khẩu và khu vực doanh nghiệp FDI; năng lực cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về vốn, công nghệ, quản trị và nhân lực. Các chuyên gia đề xuất tỉnh phải phát triển đồng bộ hạ tầng logistics, tăng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, giữa sản xuất với chế biến và giữa các địa phương trong vùng. Đồng thời, doanh nghiệp cần xây dựng thương hiệu, nâng tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng yêu cầu môi trường và truy xuất nguồn gốc của thị trường quốc tế. Mục tiêu đến năm 2030, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp tăng bình quân 11% mỗi năm và chiếm hơn 60% GRDP chỉ có thể đạt được nếu Tây Ninh kiên trì con đường nâng cấp chuỗi giá trị, thay vì chỉ mở rộng quy mô. Nói cách khác, tỉnh đã bật được “công tắc tăng trưởng”, nhưng để giữ ánh sáng lâu dài, cần chuyển từ tư duy hút FDI bằng đất rẻ sang hút FDI bằng hệ sinh thái công nghiệp chất lượng cao.
