Kỷ niệm 70 năm: âm nhạc hàn lâm phải bước ra khỏi tháp ngà
Kỷ niệm 70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là chuỗi hoạt động tôn vinh lịch sử đào tạo, biểu diễn và sáng tác, trong đó âm nhạc hàn lâm được đặt ở vị trí trung tâm, như lời khẳng định rằng di sản giao hưởng – thính phòng cần được kết nối mạnh mẽ hơn với công chúng trẻ thay vì chỉ tồn tại trong không gian học thuật khép kín. Điểm quan trọng của lễ kỷ niệm lần này không chỉ là con số 70 năm, mà là cách Khoa Thanh nhạc biến cột mốc ấy thành cơ hội nhìn lại bản sắc, đặt câu hỏi: âm nhạc hàn lâm sẽ đi về đâu nếu không tự mở rộng đối tượng khán giả và làm mới hành trình thưởng thức. Quyết định tổ chức hai chương trình lớn và một đêm giao hưởng kết nối tinh hoa thế giới với giai điệu Việt cho thấy câu trả lời đã khá rõ ràng: bước ra sân khấu lớn, đối thoại, và chấp nhận những thách thức của thị trường biểu diễn.
Concert Resonantia: khi Khoa Thanh nhạc dùng opera để đối thoại với người trẻ
Ngày 30/9, Khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia công bố hai chương trình nghệ thuật đặc biệt nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập (1956-2026), trong đó Concert Resonantia diễn ra lúc 20h ngày 24/10 tại Phòng Hòa nhạc Lớn, số 77 Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội. Chương trình được xây dựng trên nền âm nhạc thính phòng cổ điển thế giới, gom các trích đoạn opera, operetta, musical của Mozart, Verdi, Puccini, Tchaikovsky, Lehár, Kálmán, Alyabyev, Cardillo, Cocciante thành một hành trình tình yêu, tuổi trẻ và khát vọng. Sự tham gia của NSƯT Đăng Dương, Lan Anh, Phương Nga, Phương Uyên, cùng nhiều giảng viên, sinh viên cho thấy Khoa Thanh nhạc chủ ý để nhiều thế hệ cùng đứng trên một sân khấu nhằm minh chứng cho truyền thống đào tạo bền bỉ. Quan điểm mạnh mẽ ở đây là: muốn âm nhạc hàn lâm chạm đến giới trẻ, phải kể lại các câu chuyện kinh điển bằng cấu trúc giàu chuyển động và cảm xúc, không chỉ khoe kỹ thuật mà nhấn vào trải nghiệm nghe.
“70 năm – Những thanh âm ngân mãi”: ký ức và bản sắc Việt trong không gian giao hưởng
Song song Resonantia, Khoa Thanh nhạc chuẩn bị đêm nhạc “70 năm – Những thanh âm ngân mãi” lúc 20h ngày 14/11, cũng tại Phòng Hòa nhạc Lớn của Học viện ở 77 Hào Nam. Chương trình hướng tới âm nhạc hàn lâm thính phòng Việt Nam, khẳng định hai mũi đào tạo chủ lực: một trục gắn với hàn lâm châu Âu, một trục nuôi dưỡng sáng tác và phong cách Việt. Ở đây, Học viện Âm nhạc Quốc gia không tự bằng lòng với vai trò “bảo tàng” của tác phẩm kinh điển, mà muốn kể lại lịch sử qua những thanh âm đã gắn với đời sống tinh thần người Việt. Nhìn rộng hơn, việc thiết kế đêm nhạc kỷ niệm trên nền sáng tác trong nước cho thấy một lựa chọn có phần sắc sảo: nếu chỉ ca ngợi thành tựu đào tạo mà bỏ qua việc tôn vinh chất liệu Việt trong môi trường âm nhạc hàn lâm, Học viện sẽ đánh mất điểm tựa quan trọng nhất cho tương lai – đó là bản sắc.
Virtuoso Concertos: kết nối Dvořák, Brahms với tiếng nói Việt Nam
Không chỉ ở Hà Nội, tinh thần kỷ niệm 70 năm và tư duy kết nối còn lan vào đêm nhạc “A Night of Virtuoso Concertos” tại Nhà hát Thành phố, do Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TP.HCM (HBSO) tổ chức lúc 20h ngày 10/10/2026. Chương trình mượn ba tác phẩm concerto để dẫn khán giả đi từ Carnival Overture op.92 của Antonín Dvořák, qua Violin Concerto của nhạc sĩ Hoàng Cương mang dấu ấn âm nhạc Việt Nam, đến Piano Concerto số 1 cung Rê thứ op.15 của Johannes Brahms. Sự tham gia của nghệ sĩ violin Stéphane Trần Ngọc, nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang và Dàn nhạc Giao hưởng HBSO dưới sự chỉ huy của NSƯT Trần Vương Thạch cho thấy một mục tiêu rõ: đặt sáng tác Việt ngang hàng với kiệt tác giao hưởng thế giới trong cùng một cấu trúc chương trình, thay vì để chúng “điền vào chỗ trống” như phần mở hoặc kết. Đây là bước đi giàu tính biểu tượng cho thấy niềm tin rằng ngôn ngữ âm nhạc Việt đủ sức đối thoại bình đẳng trên sân chơi hàn lâm quốc tế nếu được trình hiện nghiêm túc.
Di sản Khoa Thanh nhạc: từ hành trình NSND Quang Thọ đến bài toán khán giả hôm nay
Trong dòng chảy 70 năm, Khoa Thanh nhạc luôn là cái nôi của thanh nhạc chuyên nghiệp Việt Nam, nơi phát hiện và đào tạo những giọng ca lớn như NSND Trung Kiên, Trần Hiếu, Quang Thọ, Lê Dung. Chia sẻ tại lễ công bố chương trình, NSND Quang Thọ nhớ lại quãng thời sinh viên cuối năm 1972, những lần cùng thầy cô tham gia các chương trình biểu diễn của nhà trường, rồi những dấu mốc 30 năm, 50 năm với việc dựng Bản giao hưởng số 9 của Beethoven cùng dàn nhạc và sinh viên tốt nghiệp. Đó không chỉ là kỷ niệm, mà là bằng chứng cho một tinh thần dấn thân vào những thử thách hàn lâm khó nhất. Tuy vậy, bối cảnh biểu diễn hôm nay phức tạp hơn: đạo diễn – ca sĩ Ngọc Châm thẳng thắn cho rằng trong bối cảnh tổ chức các chương trình thương mại và thu hồi chi phí từ bán vé gặp nhiều khó khăn, sự đồng hành của nhà tài trợ là yếu tố sống còn. Khoa Thanh nhạc vì thế buộc phải tính đến việc đưa âm nhạc hàn lâm ra ngoài khuôn viên Học viện, hướng tới công chúng trẻ, học sinh, sinh viên, như một chiến lược dài hơi chứ không chỉ là hoạt động kỷ niệm.
