Kỷ niệm 70 năm bằng âm nhạc hàn lâm sống động
Kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là dịp để Khoa Thanh nhạc khẳng định vai trò nòng cốt của mình trong nền thanh nhạc chuyên nghiệp, thông qua hai chương trình nghệ thuật quy mô lớn hướng đến việc đưa âm nhạc hàn lâm đến gần hơn với nhiều thế hệ khán giả, đặc biệt là công chúng trẻ và cộng đồng học sinh, sinh viên đang theo đuổi âm nhạc thính phòng. Điều đáng nói ở sự kiện này không phải là một lễ kỷ niệm mang tính hình thức, mà là lựa chọn dùng chính âm nhạc để kể lại lịch sử, ghi dấu hành trình đào tạo. Ngày 30/9, Khoa Thanh nhạc công bố hai chương trình đặc biệt nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện (1956-2026), gồm concert thính phòng Resonantia diễn ra lúc 20h ngày 24/10 và đêm nhạc “70 năm - Những thanh âm ngân mãi” lúc 20h ngày 14/11, đều tại Phòng Hòa nhạc Lớn, 77 Hào Nam, Hà Nội. Đây là cách kỷ niệm bằng hành động, bằng những chuẩn mực nghề nghiệp được kiểm chứng trên sân khấu.
Resonantia: concert thính phòng như một bản đồ thẩm mỹ
Resonantia không chỉ là một concert thính phòng cổ điển, mà là tuyên ngôn thẩm mỹ của Khoa Thanh nhạc về âm nhạc hàn lâm thế giới. Chương trình được biên tập như một hành trình đa sắc, chia làm hai phần: mở đầu với các trích đoạn opera kinh điển về tình yêu và tuổi trẻ, sau đó mở rộng sang những trạng thái cảm xúc phong phú qua opera, operetta và musical. Việc chọn tác phẩm từ Mozart, Verdi, Puccini, Tchaikovsky, Lehár, Kálmán, Alyabyev, Cardillo, Cocciante cho thấy tham vọng tiệm cận chuẩn mực quốc tế ngay trên sân khấu của Học viện. Điểm đáng giá của Resonantia nằm ở chỗ nó không khép kín trong vòng tròn hàn lâm. Sự đối thoại nhuần nhị giữa opera, operetta và musical tạo chuyển động liên tục về phong cách, khiến khán giả không bị "quá tải" chuyên môn mà được dẫn dắt qua nhiều cung bậc tình cảm. PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn nhấn mạnh đây là động lực để học sinh, sinh viên và người trẻ nuôi dưỡng tình yêu với âm nhạc thính phòng, đồng thời là bước đi cụ thể để âm nhạc hàn lâm lan tỏa rộng hơn trong đời sống âm nhạc Việt Nam.
Hai thế hệ trên cùng sân khấu: sức mạnh của truyền thống đào tạo
Không khí của Resonantia càng có sức nặng khi hội tụ nhiều thế hệ nghệ sĩ trưởng thành từ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. NSƯT Đăng Dương, NSƯT Lan Anh, NSƯT Phương Nga, NSƯT Phương Uyên, cùng các ca sĩ trẻ như Tố Loan, Tuấn Anh, Phúc Tiệp, Bảo Yến, Khắc Hòa và đông đảo giảng viên, sinh viên Khoa Thanh nhạc cùng đứng trên một sân khấu, dưới sự đồng hành của Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội do nhạc trưởng Trần Nhật Minh chỉ huy. TS.NSƯT Phương Nga gọi đó là biểu tượng cho sự tiếp nối liên tục của truyền thống đào tạo bài bản, bền vững. Bằng việc để thầy và trò cùng chia sẻ trách nhiệm với những tác phẩm có yêu cầu chuyên môn cao, Khoa Thanh nhạc cho khán giả thấy quá trình đào tạo không dừng ở lớp học mà được kiểm chứng ngay trong biểu diễn. NSND Bùi Công Duy, Phó Giám đốc Học viện, cũng đánh giá hai chương trình đã chọn những tác phẩm kinh điển với đòi hỏi chuyên môn lớn đối với nghệ sĩ. Đó là sự tự tin của một cơ sở đào tạo không ngại đặt mình vào chuẩn mực cao.
“70 năm - Những thanh âm ngân mãi”: kể lịch sử bằng tiếng hát
Nếu Resonantia đại diện cho hướng đào tạo âm nhạc thính phòng cổ điển thế giới, thì “70 năm - Những thanh âm ngân mãi” là bản trường ca về hành trình âm nhạc Việt Nam qua nhiều thế hệ. Đêm nhạc quy tụ những gương mặt đã làm nên diện mạo thanh nhạc trong nước: NSND Quang Thọ, NSND Quốc Hưng, NSND Dương Minh Đức, NSND Ngọc Khang, NSND Hà Thủy, NSND Thanh Lam, NSƯT Việt Hoàn, NSƯT Đăng Dương, NSƯT Tân Nhàn, NSƯT Phương Nga, cùng các ca sĩ Mỹ Linh, Trọng Tấn, Anh Thơ, Bích Hồng, Quang Hà, Nguyễn Trần Trung Quân và nhiều giảng viên, sinh viên Khoa Thanh nhạc. Cấu trúc ba chương – “Những thanh âm còn mãi”, “Một miền ký ức”, “Những thanh âm tiếp nối” – là lựa chọn mang tính kể chuyện. Từ các ca khúc giàu khí thế thời đại như "Bình Trị Thiên khói lửa", "Tình ca", "Người Hà Nội", "Đường chúng ta đi" đến những bài hát về người thầy, quê hương, ký ức như "Bài ca người giáo viên nhân dân", "Trở về", "Hai quê", "Ngày xưa ơi", rồi mở ra không gian trẻ trung hơn với "Không thể và có thể", "Ôi quê tôi", "Hà Nội đêm trở gió", "Việt Nam tự hào bước tiếp tương lai". Một chương trình như thế không chỉ gợi nostalgia, mà còn khẳng định rằng thanh nhạc Việt Nam luôn gắn với lịch sử xã hội, chứ không nằm trong tháp ngà.
Bước đi táo bạo: bán vé và quyết tâm đưa âm nhạc hàn lâm ra khỏi “vùng an toàn”
Điểm cho thấy tư duy đổi mới của Khoa Thanh nhạc là quyết định bán vé cho cả hai chương trình. Trong bối cảnh tổ chức chương trình thương mại và thu hồi chi phí từ bán vé gặp nhiều khó khăn, đạo diễn sân khấu – ca sĩ Ngọc Châm nhấn mạnh vai trò quan trọng của sự đồng hành từ các nhà tài trợ. Dù vậy, PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn khẳng định việc bán vé không chỉ nhằm bù chi phí, mà là "phép thử" về sức hút của âm nhạc hàn lâm: khán giả có sẵn sàng mua vé để xem concert thính phòng, opera, những tác phẩm cổ điển hay không. Khoa Thanh nhạc đã có kinh nghiệm với các chương trình tháng 11 trước đây khi kết quả bán vé khá tốt, nhưng lần này Resonantia tập trung mạnh vào mảng thính phòng cổ điển, cho thấy một bước tiến táo bạo hơn. Đồng thời, đơn vị cũng tính đến việc đưa âm nhạc hàn lâm ra ngoài khuôn khổ Học viện, hướng tới công chúng trẻ, học sinh, sinh viên. NSND Quang Thọ, người gắn bó với Khoa từ cuối năm 1972, nhắc lại những cột mốc như các chương trình kỷ niệm 30 năm, 50 năm với Bản giao hưởng số 9 của Beethoven như minh chứng cho truyền thống cống hiến của Khoa Thanh nhạc trong những dịp lễ chẵn. Những ký ức đó, cộng với hai chương trình mới, vẽ tiếp đường đi dài cho âm nhạc hàn lâm: phải bước ra khỏi vùng an toàn, đối thoại với thị trường mà vẫn giữ được chuẩn mực nghề nghiệp. Kết lại, kỷ niệm 70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam không dừng ở những lời chúc tụng. Qua Resonantia và “70 năm - Những thanh âm ngân mãi”, Khoa Thanh nhạc đã chọn cách tự soi mình bằng hai tấm gương: một của âm nhạc cổ điển thế giới, một của lịch sử âm nhạc Việt Nam. Cả hai đều cần bản lĩnh, lao động nghiêm túc và sự tin tưởng vào khán giả. Nếu phép thử bán vé cho âm nhạc hàn lâm cho kết quả tích cực, đó sẽ là tín hiệu tốt: công chúng đang sẵn sàng đồng hành với những chuẩn mực cao hơn, và Học viện có thể tiếp tục lan tỏa những "thanh âm ngân mãi" trong đời sống âm nhạc.
