Đông Nam Á trỗi dậy thành trọng tâm của đầu tư trực tiếp nước ngoài trong sản xuất
Xu hướng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các nhà máy sản xuất Đông Nam Á thể hiện làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các tập đoàn đa quốc gia lựa chọn khu vực này làm trung tâm sản xuất mới cho các lĩnh vực từ hàng tiêu dùng cao cấp đến công nghệ bán dẫn, thay vì chỉ tập trung vào các thị trường truyền thống. Các dự án của Pandora Việt Nam và Samsung Thái Nguyên là hai lát cắt tiêu biểu cho sự tái định vị này, cho thấy Đông Nam Á không còn là "công xưởng giá rẻ" mà đang trở thành nền tảng sản xuất có giá trị gia tăng và công nghệ cao. Điều đáng chú ý không phải là quy mô vốn – vốn đã ấn tượng – mà là thông điệp chiến lược phía sau: các tập đoàn muốn cố định một phần chuỗi sản xuất tại Việt Nam và khu vực, thay vì duy trì mô hình phụ thuộc vào một hoặc hai trung tâm toàn cầu. Những khoản đầu tư mới không chỉ nhằm tận dụng chi phí nhân công, mà xuất phát từ đánh giá lại lợi thế về nhân lực tay nghề, hạ tầng công nghiệp và vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Đông Nam Á.
Pandora Việt Nam: từ “công xưởng trang sức” đến điểm tựa FDI cao cấp
Nhà máy chế tác trang sức của Pandora tại Khu công nghiệp VSIP 3, TP. Hồ Chí Minh vừa chính thức đi vào hoạt động, với công suất thiết kế 60 triệu sản phẩm mỗi năm, tương đương tăng khoảng 50% tổng công suất toàn cầu của tập đoàn. Đây không còn là câu chuyện một nhà máy mới, mà là quyết định đặt phần mở rộng lớn nhất của chuỗi sản xuất Pandora tại Việt Nam. Theo đại diện Đan Mạch, các khoản đầu tư của những doanh nghiệp như Lego và Pandora thể hiện niềm tin vào Việt Nam như một điểm đến sản xuất dài hạn. Điểm khác biệt của dự án Pandora Việt Nam nằm ở mục tiêu sản xuất cao cấp và bền vững: nhà máy được thiết kế theo tiêu chuẩn công trình xanh LEED Gold và vận hành hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo. Điều này cho thấy dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài đang chuyển sang ưu tiên mô hình sản xuất xanh, gắn với mục tiêu ESG, chứ không chỉ tận dụng lợi thế chi phí. Dự án không chỉ tạo thêm hàng nghìn việc làm mà còn tăng cường vai trò của TP. Hồ Chí Minh trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khi mỗi sản phẩm “Made in Ho Chi Minh City, Vietnam” được xuất đi các thị trường chủ lực.
Samsung Thái Nguyên: bán dẫn cao cấp và thế cược dài hạn vào năng lực sản xuất Việt Nam
Trong khi Pandora đẩy mạnh sản xuất trang sức, Samsung Electro-Mechanics lại chọn Việt Nam cho một mắt xích tối quan trọng của ngành bán dẫn. Tập đoàn này lên kế hoạch tăng đầu tư để mở rộng nhà máy bộ chứa bao gói bán dẫn FCBGA tại chi nhánh Việt Nam, đặt ở Khu công nghiệp Yên Bình, tỉnh Thái Nguyên, với lộ trình triển khai theo giai đoạn và mục tiêu hoàn thành xây dựng, đưa vào vận hành trước tháng 6/2030. FCBGA là nền tảng kết nối các chip hiệu năng cao như CPU, GPU, bộ tăng tốc AI với bo mạch, quyết định hiệu năng và độ ổn định của bán dẫn dành cho máy chủ AI và điện toán hiệu năng cao; nhu cầu đối với sản phẩm này đã tăng mạnh cùng với sự bùng nổ của thị trường AI server và high-performance computing. Chi nhánh Samsung Thái Nguyên được xác định là cứ điểm sản xuất ở nước ngoài với năng lực cạnh tranh sản xuất toàn cầu, hoạt động như trung tâm chiến lược để đáp ứng nhu cầu sản lượng lớn và nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua hệ thống cung ứng ổn định. Điều đó đặt Việt Nam vào bản đồ các chuỗi cung ứng toàn cầu ở phân khúc công nghệ cao, nơi yêu cầu kỹ thuật, quản trị chất lượng và độ tin cậy rất cao.
Vì sao Đông Nam Á được nâng hạng trong chuỗi cung ứng toàn cầu?
Điểm chung giữa Pandora Việt Nam và Samsung Thái Nguyên là cả hai đều coi Việt Nam như một trụ cột sản xuất, chứ không phải vệ tinh giản đơn. Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam nhấn mạnh, Việt Nam có lực lượng lao động tay nghề cao, hạ tầng tốt và năng lực sản xuất ngày càng phát triển, trong bối cảnh vị trí chiến lược giúp nước này mang lại giá trị cho các chuỗi cung ứng toàn cầu. Ở phía Samsung, chi nhánh Việt Nam được mô tả là cơ sở sản xuất ở nước ngoài chủ lực, dùng để đáp ứng nhu cầu sản lượng toàn cầu và cải thiện hiệu quả sản xuất. Theo đó, các nhà máy sản xuất Đông Nam Á đang được giao hai nhiệm vụ khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau: một số nơi (như Hàn Quốc) tập trung sản xuất hàng loạt cho sản phẩm giá trị gia tăng rất cao, trong khi cơ sở ở Việt Nam trở thành trung tâm chiến lược về sản lượng và độ ổn định cung ứng. Dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài mới không chỉ chảy vào các ngành lắp ráp; ngày càng nhiều dự án gắn với tiêu chuẩn môi trường cao, chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung cấp địa phương, tạo ra mức độ gắn kết sâu hơn với nền kinh tế sở tại.
Thông điệp chiến lược cho chính sách FDI và tương lai sản xuất khu vực
Hai dự án Pandora và Samsung không phải là những trường hợp đơn lẻ, mà là tín hiệu về sự tái cấu trúc của đầu tư trực tiếp nước ngoài trong khu vực. Thay vì chỉ tìm nơi chi phí thấp, các tập đoàn đa quốc gia đang chọn nơi có thể xây dựng trung tâm sản xuất toàn cầu ổn định, gắn kết với các mục tiêu phát triển bền vững, nhân lực chất lượng và mạng lưới nhà cung ứng nội địa. Các doanh nghiệp Đan Mạch tuyên bố không chỉ mang vốn, công nghệ và việc làm, mà còn đầu tư vào nhân tài và các nhà cung cấp địa phương, cùng với văn hóa làm việc dựa trên tin cậy và tiêu chuẩn môi trường cao. Với Samsung, kế hoạch mở rộng FCBGA nhằm đáp ứng nhu cầu trung và dài hạn của khách hàng toàn cầu, đồng thời cải thiện hiệu quả sản xuất và ổn định nguồn cung. Điều này cho thấy các nhà máy trong khu vực không chỉ phục vụ thị trường nội địa, mà được thiết kế để gánh vai trò lâu dài trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu các nước Đông Nam Á tiếp tục nâng chất lượng hạ tầng, nhân lực và khung chính sách, khu vực có thể chuyển hẳn từ vị thế "công xưởng phụ" sang trung tâm sản xuất cao cấp, nơi những quyết định chiến lược của tập đoàn toàn cầu được thực thi, chứ không chỉ gia công đơn giản.
