Việt Nam nổi lên như trung tâm nâng công suất sản xuất mới
Xu hướng các tập đoàn điện tử và trang sức quốc tế mở rộng sản xuất tại Việt Nam phản ánh một chiến lược dịch chuyển chuỗi cung ứng, nơi các công ty tìm kiếm địa điểm mới để nâng công suất sản xuất, đa dạng hóa rủi ro và tận dụng lợi thế lao động, hạ tầng cũng như vị trí địa lý kết nối hiệu quả với mạng lưới thị trường toàn cầu.
Trong bức tranh đó, nhà máy điện tử Ryder và nhà máy Pandora TPHCM là hai ví dụ tiêu biểu: cả hai đều không chỉ mở thêm cơ sở mà còn chủ động nâng công suất sản xuất ở mức “nhảy cóc”. Ryder Industries dự kiến tăng năng lực tại Việt Nam lên khoảng gấp 4 lần so với hiện tại, còn Pandora đặt mục tiêu tăng 50% công suất toàn cầu từ nhà máy mới tại TP.HCM. Đây không phải hoạt động mở rộng mang tính thử nghiệm, mà là những quyết định chiến lược cho thấy Việt Nam đang được chọn làm trung tâm sản xuất phục vụ thị trường toàn cầu chứ không chỉ thị trường nội địa.
Nhà máy điện tử Ryder: phép thử lớn cho năng lực công nghiệp hỗ trợ
Ryder Industries đang dùng Việt Nam như bệ phóng để tái cấu trúc mạng lưới sản xuất điện tử. Sau khi nhà máy đầu tiên đi vào hoạt động từ năm 2024 và nhanh chóng trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống của tập đoàn, công ty lập tức khởi động giai đoạn đầu tư thứ hai với quy mô lớn hơn nhiều. Nhà máy mới có tổng diện tích sàn 38.000 m² trên khu đất 22.000 m², gồm 4 tòa nhà liền khối. Khi hoàn tất, dự án được kỳ vọng nâng công suất của Ryder tại Việt Nam lên khoảng 4 lần, một bước nhảy vượt trội so với thông lệ mở rộng dần dần của ngành.
Điểm đáng chú ý là khu phức hợp mới sẽ tích hợp toàn bộ chuỗi hoạt động: từ lắp ráp bảng mạch in (PCBA), SMT, ép phun nhựa, sản xuất khuôn mẫu đến lắp ráp thành phẩm cuối cùng tại một địa điểm. Điều này biến nhà máy điện tử Ryder ở Đồng Nai thành một “one-stop shop” về dịch vụ sản xuất điện tử (EMS), tăng tính linh hoạt trong đáp ứng đơn hàng và giúp các OEM xây dựng chuỗi cung ứng bền vững hơn. Việc đặt nhà máy gần sân bay quốc tế Long Thành tương lai cho thấy Ryder đang tính đường dài với chiến lược xuất khẩu, không chỉ gia công đơn lẻ. Đồng thời, việc đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái công suất 1 MW cũng là tín hiệu rõ ràng về yêu cầu xanh hóa chuỗi cung ứng của các khách hàng toàn cầu.
Nhà máy Pandora TPHCM: từ “Made in Ho Chi Minh City” đến tăng 50% công suất toàn cầu
Ở lĩnh vực trang sức, Pandora đang biến TP.HCM thành một trụ cột trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của mình. Nhà máy chế tác trang sức đặt tại khu công nghiệp VSIP 3 có công suất lên tới 60 triệu sản phẩm mỗi năm, tương đương tăng khoảng 50% tổng công suất của tập đoàn trên toàn thế giới. Đây là quyết định nâng công suất sản xuất ở mức rất lớn, thể hiện Pandora không coi Việt Nam là điểm gia công vệ tinh, mà là trung tâm sản xuất chủ lực theo chuẩn công trình xanh LEED Gold và vận hành bằng năng lượng tái tạo.
Theo lãnh đạo tập đoàn, nhà máy mới sẽ phục vụ trực tiếp mạng lưới thị trường toàn cầu và dự kiến tuyển dụng tới 7.000 lao động khi hoạt động hết công suất. Đáng nói hơn, Pandora không chỉ mang vốn và công nghệ sang Việt Nam mà còn mang theo một triết lý sản xuất có trách nhiệm, từ yêu cầu năng lượng tái tạo đến các chuẩn môi trường cao. Chính quyền TP.HCM kỳ vọng từ nhà máy này, mỗi sản phẩm mang dấu ấn “Made in Ho Chi Minh City, Vietnam” sẽ vừa thể hiện tay nghề lao động Việt, vừa lan tỏa chuẩn mực sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị hiện đại vào hệ sinh thái doanh nghiệp địa phương.
Vì sao dòng đầu tư nước ngoài đang chọn Việt Nam để mở rộng sản xuất?
Điểm chung giữa Ryder và Pandora là cả hai cùng chọn Việt Nam để phục vụ mạng lưới khách hàng toàn cầu, chứ không chỉ cho thị trường bản địa. Lý do không còn nằm ở chi phí lao động thấp như một thập kỷ trước, mà ở cấu trúc lợi thế mới: lực lượng lao động tay nghề ngày càng cao, hạ tầng công nghiệp – logistics tốt lên và năng lực sản xuất được nâng cấp liên tục. Đại diện ngoại giao Đan Mạch nhận định Việt Nam có vị trí chiến lược giúp mang lại giá trị cho các chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi phía Ryder nhấn mạnh khả năng phục hồi chuỗi cung ứng đã trở thành ưu tiên chiến lược và doanh nghiệp cần hệ thống sản xuất đủ linh hoạt để thích ứng với biến động thị trường mà không đánh đổi chất lượng và tiến độ giao hàng.
Các khoản đầu tư mới từ những tên tuổi như Pandora, Lego hay Ryder thể hiện rõ niềm tin của doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam như một điểm đến sản xuất dài hạn. Đây là giai đoạn Việt Nam chuyển vai trò: từ “công xưởng chi phí thấp” thành đối tác sản xuất tích hợp, tham gia sâu hơn vào thiết kế kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh và đào tạo nhân lực. Nếu không chủ động nâng chất lượng công nghiệp hỗ trợ và khung chính sách cho sản xuất bền vững, Việt Nam sẽ bỏ lỡ cơ hội vàng để trở thành trung tâm sản xuất khu vực, chứ không chỉ là trạm trung chuyển tạm thời trong các chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của tập đoàn đa quốc gia.
Cơ hội và bài kiểm tra năng lực dài hạn của Việt Nam
Nhìn từ các dự án của Ryder và Pandora, rõ ràng làn sóng mở rộng sản xuất Việt Nam đang bước vào giai đoạn “chất” hơn là “lượng”. Việc nâng công suất sản xuất lên gấp 4 lần trong điện tử và tăng 50% công suất toàn cầu trong ngành trang sức là những con số cho thấy các tập đoàn không còn xem Việt Nam là phương án dự phòng. Đây là cơ hội để Việt Nam bước lên nấc thang mới trong chuỗi giá trị, nhưng cũng là bài kiểm tra khắt khe về chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực và khả năng thực thi chính sách.
Để giữ chân và kéo thêm các dự án nâng công suất tương tự, Việt Nam cần ba bước đi rõ ràng. Một là nâng cấp mạnh công nghiệp hỗ trợ, giúp các nhà máy như Ryder và Pandora xây mạng lưới nhà cung cấp tại chỗ thay vì phụ thuộc nhập khẩu. Hai là kiên định hướng phát triển xanh, bởi cả hai dự án đều cho thấy tiêu chuẩn môi trường đã trở thành điều kiện tiên quyết chứ không phải “đi kèm nếu có”. Ba là đầu tư sâu vào đào tạo tay nghề và quản trị, để lao động Việt có thể vận hành những dây chuyền tích hợp, tự động hóa và chuẩn quốc tế. Nếu làm được, mỗi nhà máy mới không chỉ là một dự án FDI, mà là một mảnh ghép quyết định trong tham vọng trở thành trung tâm sản xuất khu vực của Việt Nam.
