Bánh mì 88.000 đồng: khi ổ bánh mì vỉa hè thành món ăn “đáng xếp hàng”
Bánh mì 88.000 đồng là cách gọi một dòng bánh mì thịt nướng do đầu bếp Mỹ Chad Kubanoff bán tại TP.HCM, với mức giá cao hơn hẳn bánh mì bình dân nhưng đi kèm lượng thịt lớn, kỹ thuật chế biến chuyên nghiệp và trải nghiệm xếp hàng thưởng thức như một món ăn cao cấp giữa không gian vỉa hè. Ở một góc đường phường Tân Hưng, chiếc xe bánh mì của Chad đang trở thành điểm đến quen thuộc của thực khách trong và ngoài nước. Một ổ bánh mì thịt nướng ở đây có giá 88.000 đồng với khoảng 300g thịt nạc dăm sống cho mỗi ổ, sau khi nướng được xếp đầy kín ruột bánh. Đây là con số đủ để biến một món ăn đường phố vốn “ăn chơi” thành một bữa no đúng nghĩa, đồng thời đẩy ổ bánh mì bước sang vùng giá mà nhiều người từng nghĩ chỉ thuộc về nhà hàng.
Đầu bếp Mỹ TP.HCM và cách “nâng hạng” bánh mì thịt nướng
Điểm thú vị nhất của bánh mì 88.000 đồng không chỉ là giá, mà là việc một đầu bếp Mỹ TP.HCM dùng kỹ thuật nghề bếp lâu năm để đọc lại hương vị Việt. Ở tuổi 40, Chad Kubanoff đã có 26 năm đứng bếp, và cơ duyên đến Việt Nam của anh bắt đầu từ những chương trình về ẩm thực đường phố do Anthony Bourdain từng thực hiện. Ấn tượng mạnh nhất với Chad lại là món cơm tấm: anh mê vị thịt nướng, phần sốt bám quanh miếng thịt và muốn đưa trọn vẹn cảm giác đó vào ổ bánh mì. Thế là xuất hiện ổ bánh mì thịt nướng nạc dăm, nướng than, ăn kèm dưa leo, dưa chua, rau ngò, đủ loại hành, với phần nhân được nhận xét là “nhiều đến mức chỉ ăn nửa ổ đã no” bởi du khách Nam Phi. Đây là sự kết hợp rõ ràng giữa kỹ thuật nước ngoài và hương vị Việt, nhưng lại diễn ra trên… vỉa hè.
Xếp hàng hơn 1 tiếng cho một ổ bánh mì cao cấp: lựa chọn hay xa xỉ?
Khi một xe bánh mì có thể bán hơn 160 ổ chỉ trong 2 giờ buổi sáng, rõ ràng chúng ta không thể coi đó là một trò “làm màu” nhất thời nữa. Có người như ông David, du khách Scotland, chấp nhận chờ hơn 1 tiếng mới cầm được bánh trên tay vì “có nhiều người xếp hàng trước”. Hai du khách Nam Phi thì đánh giá mức giá 88.000 đồng là phù hợp với kích thước và lượng thịt họ được ăn. Ở đây, bánh mì cao cấp không còn là khái niệm trừu tượng: nó được đo bằng thời gian xếp hàng, mức độ sẵn sàng chi trả và sự chấp nhận coi một món ăn vỉa hè như trải nghiệm ẩm thực đáng kể. Câu hỏi không phải là bánh mì đắt hay rẻ, mà là có bao nhiêu người sẵn sàng trả tiền để được đứng trong hàng đó, được kể lại câu chuyện “tôi đã ăn ổ bánh mì 88.000 đồng”.
Một bên bánh mì miễn phí, một bên bánh mì 88.000 đồng: hai mặt của ẩm thực đường phố
Trong cùng một thành phố, bánh mì đang đi theo hai hướng đối lập nhưng bổ sung cho nhau: nâng hạng trải nghiệm và giữ lại tinh thần sẻ chia. Trên đường Nguyễn Trãi, người dân bắt gặp một chiếc xe nhỏ với dòng chữ: “Ai đói bụng, ghé lấy ổ bánh nhé. Đừng ngại - ăn cho ấm lòng, có sức đi tiếp đường xa”. Chiếc xe đầy ắp bánh mì, chà bông, nước tương xuất hiện đều đặn 3 khung giờ mỗi ngày, trở thành điểm tựa cho người lao động khó khăn, người nhặt ve chai, tài xế, người già. Xe bánh mì miễn phí này do diễn viên Nguyễn Minh Luân đứng sau, anh chọn mô hình xe lưu động thay cho quán 0 đồng vì hạn chế mặt bằng và nhân lực, với chi phí mỗi xe khoảng chục triệu đồng mỗi tháng, hiện duy trì được 3 xe. Trên một vỉa hè khác, người ta cũng xếp hàng vì bánh mì – nhưng không phải để nhận về miễn phí, mà để chi tiền cho một ổ bánh mì cao cấp. Cả hai đều chứng minh: ẩm thực đường phố Việt có thể vừa nâng tầm, vừa không đánh mất chức năng nâng đỡ những phận đời yếu thế.
Ẩm thực đường phố Việt sau ổ bánh mì 88.000 đồng: nên mừng hay nên lo?
Bánh mì 88.000 đồng của Chad Kubanoff là tín hiệu cho thấy ẩm thực đường phố Việt đã đủ sức hấp dẫn để được “đầu tư chất xám” từ những đầu bếp ngoại quốc, đủ chiều sâu để người ta học 6 năm rồi vẫn không muốn rời đi. Điều đáng mừng là món ăn Việt có thêm một ngôn ngữ mới: kỹ thuật phương Tây đọc lại hương vị cơm tấm, biến thành bánh mì thịt nướng, được người Việt lẫn khách du lịch tìm đến. Điều nên lo, nếu có, không nằm ở một mức giá 88.000 đồng, mà ở chỗ chúng ta có vô tình chấp nhận một chuẩn mực mới: bánh mì ngon phải đắt, phải có đầu bếp Tây đứng sau. Câu trả lời cân bằng có lẽ là thế này: hãy để những ổ bánh mì cao cấp tồn tại như lựa chọn thêm, chứ không phải chuẩn mực thay thế; và đừng quên rằng ngay giữa trung tâm thành phố, vẫn có những ổ bánh mì âm thầm được đặt vào tay người nghèo mà không cần một đồng nào.
