Bức tranh du học đang đổi chiều
Xu hướng dịch chuyển du học quốc tế là sự thay đổi trong lựa chọn điểm đến của người học, thể hiện qua lượng sinh viên mới đến một số quốc gia giảm trong khi những thị trường khác thu hút thêm người học. Đây không phải bằng chứng rằng sinh viên đồng loạt quay lưng với phương Tây, nhưng là tín hiệu đủ rõ để các điểm đến truyền thống phải nhìn lại sức hấp dẫn của mình. Trong năm 2024, lượng sinh viên quốc tế mới đến Mỹ, Anh, Canada và Úc đều giảm; trái lại, Nhật Bản ghi nhận mức tăng 20%. Sự tương phản này khiến câu chuyện không còn chỉ xoay quanh danh tiếng đại học hay ngôn ngữ giảng dạy. Chính sách nhập cư, khả năng ở lại làm việc và cảm nhận về mức độ ổn định cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của người học. Du học Mỹ vẫn có sức hút, nhưng lợi thế lâu năm không bảo đảm rằng ứng viên sẽ chọn nơi đó nếu họ nhìn thấy nhiều bất định hơn.
MBA giảm mạnh, nhưng không đại diện cho mọi lựa chọn du học
Một dấu hiệu đáng chú ý khác đến từ tuyển sinh kinh doanh sau đại học tại Mỹ. Khảo sát Xu hướng tuyển sinh năm 2026 do Hội đồng Quản lý Tuyển sinh sau đại học tại Mỹ (GMAC) công bố ngày 27/10 cho thấy tổng số đơn đăng ký vào các chương trình này giảm 25% so với kỳ trước; riêng đăng ký MBA toàn thời gian trong kỳ tuyển sinh mùa Thu giảm 27%. Khảo sát thu thập phản hồi từ 1.162 chương trình thuộc 314 trường kinh doanh ở 39 quốc gia. Tuy nhiên, không nên đánh đồng con số MBA với toàn bộ du học quốc tế. Trên phạm vi toàn cầu, đơn đăng ký các chương trình quản lý sau đại học giảm 10% trong năm 2026; MBA giảm 13%, còn các chương trình thạc sĩ chuyên ngành kinh doanh giảm 5%. Đây là sự co lại trong một nhóm đào tạo cụ thể, dù mức giảm sâu ở MBA Mỹ cho thấy áp lực riêng của thị trường này.
Thị thực và phép tính rủi ro khiến ứng viên chùn bước
Mức giảm ở MBA Mỹ không chỉ phản ánh thay đổi sở thích học tập. GMAC ghi nhận đơn từ ứng viên quốc tế vào các chương trình kinh doanh sau đại học tại Mỹ giảm 38%, trong khi đơn từ ứng viên trong nước giảm 6%; 54% chương trình được khảo sát nói thay đổi về chính sách và thủ tục thị thực ảnh hưởng lớn đến tuyển sinh[. Bất định địa chính trị và điều kiện kinh tế cũng được các trường nêu ra. Tác động không dừng ở khâu nộp đơn: có trường ghi nhận người học đã đặt cọc nhưng không nhập học, trong đó có trường hợp không được cấp thị thực. Với ứng viên, điều đó biến lựa chọn trường thành phép tính rủi ro, không chỉ là so sánh chương trình. Các trường hợp cá biệt vẫn tăng tỷ lệ sinh viên quốc tế, nên xu hướng chung không có nghĩa mọi cơ sở đều mất sức hút. Dẫu vậy, chính sách thiếu ổn định có thể làm suy yếu niềm tin trước cả khi người học cân nhắc chất lượng đào tạo.
Chi phí cơ hội định hình quyết định học MBA
MBA toàn thời gian đòi hỏi người học tạm rời công việc và chấp nhận một giai đoạn đầu tư lớn, trong khi triển vọng nghề nghiệp sau tốt nghiệp không phải lúc nào cũng chắc chắn. Khi thị trường tuyển dụng chậm nhưng cũng hạn chế sa thải, người đang có việc có lý do để giữ vị trí thay vì quay lại giảng đường. GMAC cũng cho biết các ứng viên cân nhắc kỹ hơn chi phí đào tạo và lợi ích dự kiến; những thay đổi về hỗ trợ và khoản vay giáo dục sau đại học tại Mỹ là một phần bối cảnh. Vì vậy, đăng ký MBA giảm không đồng nghĩa mọi người từ bỏ học tập quốc tế. Một bộ phận có thể chuyển sang chương trình khác, hình thức trực tuyến hoặc điểm đến khác; MBA trực tuyến tại Mỹ giảm 12%, thấp hơn mức giảm của chương trình toàn thời gian. Nhật Bản tăng sức hút trong bức tranh rộng hơn, nhưng dữ liệu hiện có không chứng minh rằng toàn bộ mức tăng của nước này đến từ những người rời các chương trình MBA phương Tây.
Kết luận hợp lý không phải là phương Tây đã hết hấp dẫn, mà là lợi thế của các điểm đến truyền thống không còn tự động chuyển thành lựa chọn của sinh viên. Mức tăng 20% của Nhật Bản và đà giảm tuyển sinh ở Mỹ, Anh, Canada, Úc cho thấy cạnh tranh đang đổi hướng; còn mức giảm MBA phản ánh thêm những rào cản riêng về thị thực, chi phí cơ hội và triển vọng việc làm. Muốn giữ chân sinh viên quốc tế, các điểm đến phương Tây cần biến chất lượng học thuật thành một lộ trình học tập và nghề nghiệp đáng tin cậy.
