Quyền cho học trực tuyến khi mưa lớn: bước ngoặt từ thực tế ngập đường
Quyền cho học sinh học trực tuyến khi mưa lớn, triều cường gây ngập đường là chính sách cho phép hiệu trưởng tạm thời thay thế lớp trực tiếp bằng lớp học trực tuyến khẩn cấp, nhằm bảo đảm an toàn học sinh thời tiết xấu mà vẫn duy trì liên tục chương trình giáo dục đã được xây dựng theo quy định. Đây không phải sự “ưu ái” cho việc nghỉ học, mà là cách hệ thống giáo dục thừa nhận rủi ro thực tế trên đường đến trường. Những ngày qua, TP.HCM liên tục xuất hiện mưa lớn vào giờ đến trường và tan học, kết hợp triều cường ngập đường, có nơi nước dâng đến ngang người. Hình ảnh một em học sinh vất vả đạp xe qua dòng nước trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây chiều 1-10 cho thấy rõ cái giá phải trả nếu trường học chậm thích ứng với thời tiết cực đoan.
An toàn học sinh phải đi trước, không thể đánh đổi bằng vài tiết học trực tiếp
Điểm cốt lõi của chính sách học trực tuyến mưa lớn là đặt an toàn học sinh thời tiết lên hàng đầu, thay vì đánh đổi bằng việc cố duy trì học trực tiếp bằng mọi giá. Mưa vào giờ tan học đã kéo theo kẹt xe trên nhiều tuyến đường, khiến học sinh và phụ huynh vất vả di chuyển, có em đến 21h mới về đến nhà, người ướt đẫm vì mưa và nước ngập. Trong điều kiện đó, rủi ro tai nạn, đuối nước, ngã do xe trượt, thậm chí cây xanh ngã đổ không còn là nỗi lo xa vời. Điều đáng nói là TP.HCM được dự báo tiếp tục có mưa lớn chiều tối, ngày 5 và 6-10 mưa gia tăng cả về diện và lượng do rãnh áp thấp mạnh lên thành dải hội tụ nhiệt đới. Không thể yêu cầu phụ huynh “tự xoay xở” trong bối cảnh đó, nên việc cho phép lớp học trực tuyến khẩn cấp là phản ứng trách nhiệm hơn là sự dễ dãi.
Hiệu trưởng được trao quyền, nhưng hạ tầng và kế hoạch mới quyết định chất lượng
Theo Thông tư 09 về quản lý, tổ chức dạy học trực tuyến, người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông được quyền quyết định hình thức tổ chức dạy học trực tuyến hỗ trợ hoặc thay thế dạy trực tiếp khi học sinh không thể đến trường vì lý do bất khả kháng. Nói cách khác, trong bối cảnh mưa lớn, triều cường, nước ngập trên các tuyến đường, hiệu trưởng có thể cho học sinh học trực tuyến mà không cần chờ thêm văn bản xin – cho. Nhưng quyền chủ động chỉ có ý nghĩa khi nhà trường chuẩn bị sẵn hạ tầng: hệ thống học trực tuyến, học liệu được xây dựng theo chương trình giáo dục phổ thông và cập nhật thường xuyên, kịch bản chuyển đổi từ trực tiếp sang trực tuyến trong ngày mưa. Nếu không chuẩn bị, lớp học trực tuyến khẩn cấp sẽ biến thành buổi điểm danh qua màn hình, không đảm bảo nội dung và kỷ luật học tập, khiến phụ huynh mất niềm tin vào hình thức này.
Vai trò của nhà trường và địa phương: không để học sinh phải chọn giữa đi học và nguy hiểm
Chính sách cho phép học trực tuyến mưa lớn chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh bảo vệ an toàn học sinh thời tiết cực đoan. Trước đó, cơ quan quản lý giáo dục TP.HCM đã yêu cầu các trường phối hợp với cơ quan chức năng rà soát những tuyến đường, khu vực học sinh thường xuyên đi học có nguy cơ mất an toàn, xây dựng phương án cho từng vị trí và nhóm học sinh nguy cơ cao, không để học sinh tự đi qua khu vực nguy hiểm khi chưa bảo đảm an toàn. Ở các vị trí xung yếu, nhà trường phải phối hợp chính quyền địa phương, công an, quân đội để hướng dẫn, hỗ trợ học sinh; đồng thời, các địa phương được đề nghị rà soát nhu cầu sửa chữa, đầu tư cầu đường, hoặc có giải pháp cảnh báo, phân luồng, đưa đón học sinh nếu chưa thể khắc phục ngay. Nếu làm nghiêm túc, học sinh sẽ không còn bị đặt trước lựa chọn bất công: đi học trong nguy hiểm hoặc nghỉ học vì đường ngập.
Kết luận: Từ giải pháp tình thế đến năng lực ứng phó lâu dài với thời tiết cực đoan
Cho phép hiệu trưởng tổ chức học trực tuyến khi mưa lớn, triều cường ngập đường là bước đi đúng hướng, phản ánh nhận thức mới rằng trường học phải an toàn trước khi nói đến chất lượng. Tuy nhiên, để chính sách này đi từ giấy tờ vào đời sống, mỗi trường cần chủ động xây dựng kịch bản lớp học trực tuyến khẩn cấp, đảm bảo hạ tầng và học liệu theo chương trình, đồng thời duy trì liên lạc chặt chẽ với phụ huynh về kế hoạch ứng phó thời tiết. Về phía địa phương, việc đầu tư hạ tầng giao thông, tổ chức cảnh báo, phân luồng, hỗ trợ học sinh trên đường đến trường phải được xem là nhiệm vụ song hành với lớp học trực tuyến. Nếu coi mưa lớn và triều cường là thực tế lâu dài chứ không phải biến cố nhất thời, TP.HCM có thể biến những ngày ngập nước từ nỗi ám ảnh thành bài kiểm tra năng lực thích ứng của cả hệ thống giáo dục.
