Triều cường lên tới cổng trường: an toàn quan trọng hơn đủ buổi học
Ứng phó của trường học trước triều cường và mưa lũ là tập hợp các biện pháp điều chỉnh lịch học, chuyển sang học trực tuyến, tổ chức đón – trả học sinh an toàn, gia cố cơ sở vật chất và phối hợp với chính quyền địa phương để giảm thiểu rủi ro tai nạn, gián đoạn học tập trong các đợt thời tiết cực đoan, đặc biệt ở những khu vực thường xuyên ngập sâu và chịu ảnh hưởng triều cường.
Điểm mấu chốt lúc này không phải “làm thế nào để học cho đủ”, mà là “làm sao để các em đến trường rồi trở về nhà an toàn”. Nước tại trạm Cần Thơ trên sông Hậu được dự báo đạt đỉnh 2,27m lúc 19h30 ngày 14-9, cao hơn báo động III tới 0,27m. Trong bối cảnh mực nước vượt ngưỡng báo động, việc cố giữ nguyên thời khóa biểu là lựa chọn thiếu trách nhiệm. Ngành giáo dục buộc phải chấp nhận sự thật: năm học biến đổi khí hậu đã bắt đầu, và triều cường sẽ còn quay lại nhiều lần, đòi hỏi một tư duy quản lý linh hoạt, coi an toàn học sinh mưa lũ là tiêu chuẩn số một chứ không phải “cố gắng đi học cho kịp chương trình”.
Cần Thơ: điều chỉnh lịch học mưa bão và bật chế độ học trực tuyến triều cường
Khi đường Nguyễn Ái Quốc, Bùi Hữu Nghĩa hay nhiều tuyến ở trung tâm ngập sâu, ba lô của học sinh gần như chạm nước, giữ nguyên giờ vào học chẳng khác nào ép các em bơi đến lớp. Văn bản khẩn của Sở GD-ĐT Cần Thơ yêu cầu các trường chủ động điều chỉnh kế hoạch dạy – học, trong đó cho phép lùi – sớm giờ vào ra lớp, hoặc chuyển sang dạy và học trực tuyến tại nhà khi triều cường và mưa lớn gây ngập rộng. Đây là cách điều chỉnh lịch học mưa bão mang tính chủ động, thay vì “sáng nhìn đường, chiều mới báo nghỉ” như trước kia.
Thực tế, học trực tuyến triều cường không còn là giải pháp “thời COVID” mà trở thành một công cụ quản lý rủi ro thời tiết. Theo hướng dẫn, hiệu trưởng được quyền linh hoạt chọn hình thức dạy học: trực tuyến, hướng dẫn tự học ở nhà hoặc dạy trực tiếp với giờ học điều chỉnh, miễn là đảm bảo an toàn tuyệt đối cho giáo viên và học sinh. Việc Sở GD-ĐT bố trí cán bộ theo dõi tình hình 24/7, yêu cầu các trường báo cáo khi thay đổi hình thức học cho thấy triều cường đã được đối xử như một rủi ro thường trực phải có kịch bản sẵn, không còn là sự cố bất ngờ.
Từ giờ học đến cổng trường: thiết kế lại vòng an toàn cho học sinh
Nếu trước đây nhiều trường chỉ dừng ở mức nhắc nhở “đi học cẩn thận kẻo té ngã”, thì nay an toàn học sinh mưa lũ được cụ thể hóa thành từng khâu, từ nhà đến lớp. Các trường được yêu cầu phối hợp với chính quyền và phụ huynh, hướng dẫn cha mẹ chủ động đưa đón con trong những ngày triều cường, mưa lũ, tổ chức điểm giữ trẻ tập trung, thậm chí bố trí phương tiện đưa rước ở những vùng ngập sâu. Đây là sự thừa nhận rằng nhiều em không đủ kỹ năng bơi lội, không có phương tiện an toàn, và đường đến trường có thể trở thành “dòng nước bẫy” chỉ sau một trận mưa.
Sở GD-ĐT đồng thời yêu cầu đẩy mạnh giáo dục kỹ năng phòng tránh đuối nước, tai nạn thương tích, nhắc học sinh tuyệt đối không đến gần trạm biến áp, cột điện, đường dây điện khi khu vực bị ngập để hạn chế nguy cơ rò rỉ điện. Các trường phải rà soát cơ sở vật chất, di dời máy móc, thiết bị dạy học lên vị trí cao, thực hiện nghiêm nguyên tắc “4 tại chỗ” trong ứng phó thảm họa trường học: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Đây không chỉ là bảo vệ tài sản mà còn là cách giảm nguy cơ sập, đổ, chập cháy khi nước lên.
Từ chống chọi sang chuẩn bị trước: trường học phải học cách sống chung với nước
Điều đáng nói là ngành giáo dục không hành động một mình. Các trường được yêu cầu bám sát bản tin dự báo lũ, triều cường trên hệ thống sông, kênh rạch; phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để tuyên truyền, hướng dẫn biện pháp phòng tránh khi triều cường lên bất thường. Ngay cả đường đi của nước cũng đã được “đưa vào kế hoạch dạy – học”: từ ngày 18 đến 19-9, mực nước dự báo giảm dần còn khoảng 1,90–1,80m, nhưng việc trực theo dõi và cập nhật vẫn được duy trì liên tục để kịp thời điều chỉnh.
Nhiều hiệu trưởng chia sẻ, điều khó nhất không phải là cho nghỉ hay dạy online, mà là chấp nhận thiết kế lại cả năm học theo nhịp điệu của nước. Nhưng nếu không thay đổi, mỗi đợt mưa bão sẽ lại là một cuộc khủng hoảng nhỏ: đường ngập, cha mẹ lo lắng, giáo viên lúng túng, học sinh nguy hiểm. Khi điều chỉnh lịch học mưa bão, tổ chức học trực tuyến triều cường, xây dựng quy trình ứng phó thảm họa trường học và biến phối hợp liên ngành thành hoạt động thường xuyên, nhà trường đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: “Hoãn một buổi học thì học sinh vẫn có thể học bù, nhưng đánh đổi an toàn chỉ một lần là quá nhiều”.
