Hầm đường bộ cao nhất và thông điệp táo bạo của Tây Bắc
Hầm xuyên đèo Hoàng Liên là công trình hầm đường bộ thi công ở độ cao lớn nhất so với mực nước biển tại Việt Nam, với tuyến hầm dài gần 8,8km xuyên qua dãy núi trên 2.000m, giúp rút ngắn thời gian vượt đèo Ô Quy Hồ từ khoảng 2 giờ xuống còn 11 phút, qua đó cải thiện rõ rệt an toàn giao thông và khả năng kết nối vùng Tây Bắc. Điểm đáng nói là dự án này không chỉ thêm một hầm đường bộ cao nhất vào bản đồ hạ tầng, mà còn thể hiện một cách nhìn mới: coi hạ tầng giao thông Tây Bắc là trục phát triển chứ không phải “vùng khó” cần hỗ trợ. Việc UBND hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu ngồi lại chiều 2/10 để tháo gỡ vướng mắc, thống nhất phương án kết nối và tiến độ hoàn thành cho thấy quyết tâm chính trị đã đi trước kỹ thuật. Đây là kiểu dự án mà nếu chậm trễ, cả vùng phải trả giá bằng cơ hội bị bỏ lỡ.
Công trình kỹ thuật Việt Nam ở độ cao trên 2.000m: thử thách và bước tiến
Không thể gọi hầm xuyên đèo Hoàng Liên là một công trình bình thường: đây là hầm đường bộ cao nhất, thi công trên địa hình núi đá hiểm trở ở cao độ hơn 2.000m, nơi thời tiết, địa chất và không gian thi công đều chống lại con người. Tuyến hầm gồm hầm chính dài khoảng 2,63km, hầm phụ khoảng 2,65km, hai ống hầm song song cách nhau 30m, kết hợp hệ thống đường dẫn, cầu, cống và công trình an toàn hầm. Công trình kỹ thuật Việt Nam này được thiết kế theo tiêu chuẩn Nhật Bản kết hợp tiêu chuẩn trong nước, cho thấy ngành xây dựng hạ tầng giao thông đã bước sang giai đoạn dám nhận những bài toán khó chứ không chỉ làm đường ở vùng thuận lợi. Trên thực địa, nhà thầu đang khoan sâu vào đá, dựng vòm thép, giàn neo đá rồi phun bê tông áp lực cao trùm kín vòm hầm – chuỗi công việc đòi hỏi kỹ năng và kỷ luật thi công ở mức cao.
Từ 2 giờ xuống 11 phút: thay đổi căn bản cách Tây Bắc di chuyển
Tác động lớn nhất của hầm xuyên đèo Hoàng Liên không nằm ở con số chiều dài, mà ở việc tái cấu trúc thời gian di chuyển. Khi hoàn thành, thời gian vượt đèo Ô Quy Hồ sẽ giảm từ khoảng 2 giờ xuống còn 11 phút, xóa bỏ nỗi lo sạt lở và những khúc cua gấp vốn là ám ảnh của người tham gia giao thông. Theo tính toán tại xã Bình Lư, xe con sẽ giảm thời gian lưu thông từ khoảng 52 phút xuống 11 phút, xe tải và container từ 120 phút xuống 11 phút. Đây là bước nhảy chứ không phải cải thiện nhỏ. Quan trọng hơn, công trình sẽ xử lý các điểm đèo dốc nguy hiểm trên Quốc lộ 4D, bảo đảm giao thông thông suốt quanh năm giữa Sa Pa – Bình Lư. Điều này đồng nghĩa với việc người dân, doanh nghiệp, du khách không còn phải “canh trời” để qua đèo, và chi phí rủi ro trong vận tải giảm mạnh. Với logistics và thương mại biên mậu qua cửa khẩu Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà, 11 phút ấy là lợi thế cạnh tranh rất cụ thể.
Kết nối Lai Châu – Lào Cai: bài kiểm tra năng lực điều phối hạ tầng
Một hầm đường bộ cao nhất sẽ vô nghĩa nếu hai đầu hầm kết nối lỏng lẻo. Chiều 2/10, hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu đã làm việc để rà soát phương án điều chỉnh dự án, phạm vi đầu tư và cách kết nối tuyến đường phía Lai Châu với hệ thống giao thông phía Lào Cai. Phía Lai Châu đã bàn giao toàn bộ hơn 414.000m² đất sạch và di dời xong đường điện cao thế 35kV, tạo điều kiện cho các mũi khoan hầm vận hành liên tục. Trong khi đó, Lào Cai vẫn còn vướng mắc ở các vị trí liên quan đến kết nối với khu đô thị Sa Pa. Việc Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu trực tiếp kiểm tra hiện trường để tháo gỡ từng mắt xích cho thấy các địa phương hiểu rằng hạ tầng giao thông Tây Bắc không thể được xây dựng theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Nếu không thống nhất về hướng tuyến, cao độ, điểm kết nối, hầm xuyên đèo Hoàng Liên sẽ bị giảm hiệu quả, và người chịu thiệt đầu tiên chính là cư dân địa phương.
Từ công trình chào mừng đến động lực dài hạn cho Tây Bắc
Việc lựa chọn hầm xuyên đèo Hoàng Liên làm dự án chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV không chỉ mang tính biểu tượng; nó gửi đi thông điệp rằng hạ tầng giao thông Tây Bắc đã bước vào thời kỳ đầu tư dài hạn, có tầm nhìn. Tuyến hầm, cùng 11 cây cầu mới trên đường kết nối, sẽ mở ra trục thuận lợi giữa Lai Châu và các trung tâm phát triển như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, đồng thời tăng cường liên kết du lịch Sa Pa và toàn khu vực Tây Bắc. Theo đơn vị thi công, đến thời điểm hiện tại giá trị khối lượng thực hiện toàn dự án mới đạt khoảng 34,28 tỉ đồng, tương đương 29% kế hoạch năm 2026. Câu hỏi đặt ra là: chúng ta có dám giữ đúng tiến độ để biến công trình kỹ thuật Việt Nam này thành “đòn bẩy” thực sự, chứ không chỉ là công trình đẹp trên giấy? Nếu các nội dung kết nối, giải phóng mặt bằng và quy hoạch được xử lý đồng bộ như cam kết, hầm xuyên núi hiện đại nhất khu vực Tây Bắc sẽ là minh chứng rằng đầu tư hạ tầng có thể thay đổi số phận một vùng núi.
