Hầm xuyên núi Hoàng Liên: định nghĩa một công trình đường bộ mới
Hầm xuyên núi Hoàng Liên là dự án hầm đường bộ đi qua đèo Hoàng Liên, tạo tuyến kết nối trực tiếp giữa thị xã Sa Pa (Lào Cai) và huyện Tam Đường (Lai Châu), với chiều dài toàn tuyến gần 8,8 km bao gồm hầm chính, hầm phụ và các đoạn đường dẫn, được triển khai như một dự án đường bộ trọng điểm nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng khu vực Tây Bắc và tăng cường kết nối giữa hai tỉnh Lào Cai, Lai Châu. Nhìn ở góc độ kỹ thuật, đây không chỉ là một tuyến hầm xuyên núi, mà là tuyên bố tham vọng của khu vực Tây Bắc: chuyển từ phụ thuộc vào các đèo dốc hiểm trở sang hạ tầng giao thông hiện đại, có kiểm soát rủi ro và chất lượng thi công rõ ràng. Với tổng chiều dài gần 8,8 km và cấu trúc hai hầm song song dài tương đương, dự án tự khẳng định mình trong nhóm dự án đường bộ trọng điểm hiếm hoi ở vùng núi phía Bắc.
Quy mô dự án đường bộ trọng điểm: những con số biết nói
Nếu phải chọn một ví dụ về cách đầu tư hạ tầng để thay đổi bản đồ giao thông Tây Bắc, hầm xuyên núi Hoàng Liên chính là lựa chọn tiêu biểu. Dự án có tổng chiều dài tuyến khoảng 8,8 km, trong đó 4,6 km nằm trên địa phận Lai Châu và 4,2 km trên địa phận Lào Cai, với hầm chính dài 2,63 km và hầm phụ dài 2,65 km. Việc bố trí hai hầm song song cho thấy tư duy thiết kế ưu tiên an toàn và khả năng khai thác lâu dài, thay vì chỉ giải quyết nhu cầu đi lại trước mắt. Điều đáng chú ý hơn là cách hai tỉnh coi đây là một dự án đường bộ trọng điểm của mình: dự án được khởi công ngày 19/12/2025 và được đặt trong giai đoạn thực hiện 2023–2027, thể hiện quyết tâm chính trị và cam kết tiến độ rõ ràng. "Dự án Hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên được khởi công ngày 19/12/2025, là một trong những công trình giao thông trọng điểm của Lai Châu".
Thi công giữa lòng núi: sức người, máy móc và kỷ luật an toàn
Đằng sau những con số về chiều dài tuyến là đời sống công trường rất cụ thể: tiếng máy khoan, máy xúc rộn vang trên tuyến hầm xuyên núi Hoàng Liên những ngày này, với sự tham gia của liên danh các đơn vị như Tập đoàn Đèo Cả, Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại 299, Công ty TNHH MTV Thanh Tuyền, Công ty TNHH số 10 Lai Châu trong thi công hầm, cầu, gia cố mái taluy. Gần 130 cán bộ, công nhân đang trực tiếp làm việc tại công trường, cho thấy cường độ thi công cao và áp lực tiến độ khá rõ rệt. Điểm đáng đánh giá cao là ý thức coi an toàn lao động là yêu cầu xuyên suốt, không phải khẩu hiệu. Công tác an toàn được kiểm soát theo từng hạng mục, từng vị trí làm việc; trước mỗi ca, người lao động đều được phổ biến nguy cơ an toàn liên quan đến công việc, được trang bị đầy đủ bảo hộ và dừng thi công nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn. Trong bối cảnh công trình hầm núi luôn tiềm ẩn rủi ro, kỷ luật an toàn chính là tuyến phòng thủ kỹ thuật đầu tiên.
Phối hợp hai tỉnh: bài kiểm tra về quản trị hạ tầng liên vùng
Không có hầm xuyên núi nào chỉ là câu chuyện của kỹ sư và công nhân; đó còn là bài toán quản trị liên vùng. Chiều 2/10, UBND tỉnh Lào Cai và UBND tỉnh Lai Châu đã phải ngồi lại làm việc về tình hình triển khai dự án nhằm tháo gỡ khó khăn, nghiên cứu phương án kết nối giao thông và bảo đảm tiến độ. Đây là động thái cho thấy các nút thắt hạ tầng không tự biến mất nếu thiếu phối hợp chính quyền. Thực tế, phía Lai Châu đã cơ bản hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm mặt bằng thi công, trong khi phía Lào Cai vẫn còn vướng mắc ở một số vị trí liên quan đến phương án kết nối với khu đô thị Sa Pa. Hai tỉnh đang rà soát tiến độ, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng để xử lý đồng bộ, đồng thời thống nhất tiếp tục nghiên cứu phương án kết nối phù hợp quy hoạch, điều kiện thực tế và đảm bảo đồng bộ hướng tuyến, cao độ. Đây là bước đi đúng, nhưng cũng là phép thử xem địa phương có sẵn sàng điều chỉnh quy hoạch vì lợi ích giao thông liên vùng.
Từ công trường đến tương lai kết nối vùng
Khi những mũi khoan trên đèo Hoàng Liên dần khép lại, câu hỏi lớn không phải là hầm có hoàn thành đúng tiến độ hay không, mà là nó sẽ được khai thác như thế nào để xứng với vị thế một dự án đường bộ trọng điểm. Dự án được kỳ vọng tạo tuyến kết nối trực tiếp giữa Lào Cai và Lai Châu, đồng thời từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng khu vực Tây Bắc. Nếu kỳ vọng đó thành hiện thực, hầm xuyên núi Hoàng Liên sẽ trở thành điểm tựa mới cho dòng chảy hàng hóa, du lịch và dịch vụ. Tuy vậy, để đi từ tiềm năng đến hiệu quả, cần duy trì ba trụ cột: kỷ luật an toàn thi công như hiện tại, năng lực quản trị liên vùng thể hiện trong các buổi làm việc chung, và tầm nhìn dài hạn về tổ chức giao thông sau khi công trình hoàn thành. Khi ba yếu tố này đồng hành, hầm Hoàng Liên không chỉ là công trình xuyên núi mà còn là biểu tượng về cách Tây Bắc tự mở lối phát triển cho mình.
