Hầm xuyên núi đèo Hoàng Liên: dự án hạ tầng có thể xoay trục cả vùng
Hầm xuyên núi đèo Hoàng Liên là công trình hầm đường bộ độ cao lớn nhất, dài 2,63km, nằm trên tuyến kết nối Sa Pa với Bình Lư, Tam Đường, được thiết kế hai ống hầm song song và gắn với hệ thống đường dẫn, cầu, cống hiện đại nhằm rút ngắn thời gian di chuyển qua đèo dài nhất cả nước và bảo đảm giao thông thông suốt quanh năm cho khu vực Tây Bắc. Điểm đáng nói ở dự án này không chỉ là những con số ấn tượng về chiều dài hay kỹ thuật, mà là tiềm năng xoay chuyển logic phát triển của cả vùng biên. Một kết nối giao thông Tây Bắc ổn định, nhanh và an toàn giữa Lào Cai và Lai Châu sẽ khiến những tuyến vận tải, dòng khách du lịch, cũng như dòng vốn đầu tư “nghĩ lại” về việc tránh những địa phương miền núi xa xôi. Thay vì đi vòng hoặc chấp nhận cung đường hiểm trở, hầm xuyên núi đèo Hoàng Liên mở ra khả năng coi đây là trục chính, chứ không phải đường tránh.
Tiến độ và bài toán mặt bằng: hai tỉnh cùng chịu trách nhiệm
Chiều 2/10, UBND tỉnh Lào Cai và UBND tỉnh Lai Châu đã phải ngồi lại tại Sa Pa để “mổ xẻ” tiến độ triển khai dự án hầm xuyên núi đèo Hoàng Liên, với trọng tâm là tháo gỡ vướng mắc, thống nhất phương án kết nối và bảo đảm hoàn thành đúng kế hoạch. Đây không phải là cuộc họp thủ tục, mà là tín hiệu cho thấy hai địa phương hiểu rằng nếu chậm, lợi ích kinh tế – xã hội sẽ bị trì hoãn. Phía Lai Châu được đánh giá là đi nhanh hơn, khi công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật cơ bản đã hoàn thành, tạo mặt bằng sạch cho thi công. Trong khi đó, Lào Cai vẫn còn vướng tại các vị trí liên quan đến phương án kết nối với khu đô thị Sa Pa. Phó Chủ tịch Lai Châu Hà Trọng Hải yêu cầu tiếp tục đẩy nhanh tiến độ và phối hợp chặt chẽ với Lào Cai để bảo đảm đồng bộ hướng tuyến, cao độ và điều kiện kỹ thuật. Đây là lời nhắc thẳng thắn: nếu mỗi tỉnh làm theo cách riêng, tuyến hầm sẽ bị "gãy khúc" ngay từ trên bản vẽ.
Những con số cho thấy bước nhảy thời gian và không gian
Dự án hầm xuyên núi đèo Hoàng Liên có tổng chiều dài toàn tuyến gần 8,8km, trong đó 4,6km thuộc Lai Châu và 4,2km thuộc Lào Cai, tổng mức đầu tư khoảng 3.300 tỷ đồng. Tuy chỉ hơn 8km, nhưng tác động của tuyến này lớn hơn hẳn những con số trên bản đồ. Hầm chính dài khoảng 2,63km, hầm phụ 2,65km, cùng 11 cầu mới vượt qua địa hình đồi núi phức tạp, được thiết kế theo tiêu chuẩn Nhật Bản kết hợp Việt Nam với hai ống hầm song song cách nhau 30m. Theo tính toán của địa phương, thời gian lưu thông của xe con qua khu vực sẽ giảm từ khoảng 52 phút xuống còn 11 phút; xe tải và container từ 120 phút xuống còn 11 phút. Đó là một khoản tiết kiệm thời gian khổng lồ, đặc biệt với vận tải hàng hóa. Nói cách khác, hầm đường bộ độ cao lớn nhất này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà rút ngắn cả khoảng cách kinh tế giữa vùng biên và các trung tâm phát triển. Khi chi phí thời gian giảm sâu, những gì trước đây “quá xa để đáng đầu tư” trở nên hợp lý hơn.
Đòn bẩy cho du lịch, thương mại biên mậu và logistics Tây Bắc
Khi hoàn thành, hầm xuyên núi đèo Hoàng Liên sẽ xử lý các điểm đèo dốc nguy hiểm trên Quốc lộ 4D, giúp giao thông thông suốt quanh năm giữa Sa Pa – Bình Lư. Điều này không chỉ là câu chuyện an toàn giao thông, mà là mảnh ghép còn thiếu trong kết nối giao thông Tây Bắc. Tuyến mới tạo ra trục thuận lợi giữa Lai Châu với các trung tâm phát triển như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, đồng thời tăng cường liên kết du lịch Sa Pa với toàn khu vực. Một kết nối ổn định sẽ giúp các tour xuyên vùng đỡ rủi ro thời tiết, chi phí vận hành thấp hơn, từ đó giá dịch vụ mềm hơn và chuỗi sản phẩm du lịch phong phú hơn. Hầm Hoàng Liên cũng được kỳ vọng thúc đẩy logistics, thương mại biên mậu qua cửa khẩu Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước, đồng thời góp phần bảo đảm quốc phòng – an ninh và giữ vững chủ quyền biên giới. Khi hạ tầng không còn là “nút thắt cổ chai”, các ngành kinh tế khác mới có cơ hội phát triển đúng tiềm năng.
Từ công trình hạ tầng 2027 đến tầm nhìn vùng: cần đi nhanh nhưng không ẩu
Dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên được triển khai giai đoạn 2023–2027 và dự kiến khởi công ngày 19/12/2025, được lựa chọn là công trình giao thông trọng điểm và là dự án chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Điều đó cho thấy hầm xuyên núi này được đặt trong một tầm nhìn lớn hơn: không chỉ phục vụ hai tỉnh, mà còn góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng tại khu vực Tây Bắc. Tuy nhiên, chính vì tầm quan trọng ấy, tiến độ phải đi cùng chất lượng. Việc hai tỉnh thống nhất tiếp tục rà soát, nghiên cứu phương án đầu tư kết nối phía Lào Cai sao cho đồng bộ với tuyến Lai Châu, làm rõ phạm vi, quy mô và điểm kết nối, hạn chế chồng lấn đầu tư, là bước đi cần thiết. Nếu coi đây chỉ là một công trình hạ tầng 2027 để “kịp cờ hoa”, chúng ta sẽ đánh mất cơ hội xây dựng một trục phát triển mới cho vùng biên. Ngược lại, nếu kiên quyết giữ chuẩn kỹ thuật, gắn kết quy hoạch đô thị Sa Pa – Bình Lư – Tam Đường với tuyến hầm, hầm Hoàng Liên có thể trở thành minh chứng cho cách hạ tầng thông minh thay đổi bản đồ kinh tế. Kết luận rõ ràng là: càng sớm tháo gỡ vướng mắc, giữ được đồng bộ, hầm càng nhanh biến từ bản vẽ thành động lực sống cho Tây Bắc.
