Giảm bình quân không có nghĩa mọi hộ đều trả ít hơn
Biểu giá bán lẻ điện mới là cơ chế tính giá điện theo nhóm khách hàng và mức tiêu thụ, trong đó hộ gia đình trả tiền theo từng bậc lũy tiến thay vì áp một đơn giá cho toàn bộ lượng điện dùng. Từ ngày 1/11/2026, biểu giá mới có hiệu lực, giá bán lẻ điện bình quân là 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm VAT. Điểm cần nhớ: mức giảm giá điện 2% là mức bình quân, không phải cam kết rằng hóa đơn của mọi gia đình đều giảm đúng 2%. Tác động thực tế còn phụ thuộc lượng điện tiêu thụ và cách thiết kế lại các bậc. Theo tính toán của EVN, 98,23% khách hàng dùng đến 900 kWh/tháng sẽ có hóa đơn thấp hơn; nhóm vượt ngưỡng này có thể trả nhiều hơn. Vì vậy, đây là thay đổi có lợi cho đa số nhưng không đồng đều.
Năm bậc mới: mức cao nhất áp dụng từ 701 kWh
Giá điện sinh hoạt chuyển từ sáu bậc xuống năm bậc, đồng thời điều chỉnh các ngưỡng tiêu thụ. Cách tính vẫn là lũy tiến: lượng điện ở bậc nào chịu đơn giá của bậc đó, không phải toàn bộ điện năng bị tính theo giá của bậc cao nhất. Biểu giá điện 5 bậc mới được áp dụng như sau:
| Bậc | Lượng điện tiêu thụ | Giá chưa gồm VAT |
|---|---|---|
| 1 | 100 kWh đầu tiên | 1.901 đồng/kWh |
| 2 | Từ kWh 101 đến 200 | 2.289 đồng/kWh |
| 3 | Từ kWh 201 đến 400 | 2.894 đồng/kWh |
| 4 | Từ kWh 401 đến 700 | 3.456 đồng/kWh |
| 5 | Từ kWh 701 trở lên | 3.844 đồng/kWh |
Bậc cao nhất 3.844 đồng/kWh khiến lượng điện dùng vượt 700 kWh trở thành phần cần theo dõi sát. Việc giảm số bậc giúp biểu giá gọn hơn, nhưng không tự động làm hóa đơn của mọi hộ giảm.
Ai được lợi, ai có thể trả thêm?
Theo EVN, các hộ sử dụng đến 900 kWh/tháng, chiếm 98,23% khách hàng, sẽ được giảm tiền điện khi kết hợp biểu giá mới với mức giảm bình quân 2%; mức giảm cao nhất được nêu là 77.900 đồng mỗi tháng. Trái lại, 1,77% khách hàng dùng trên 900 kWh/tháng có thể chịu hóa đơn tăng do thiết kế lại các bậc. Chênh lệch này cho thấy biểu giá ưu tiên phần đông hộ có mức tiêu thụ thấp và trung bình, nhưng đặt sức ép lớn hơn lên nhóm dùng điện nhiều. EVN nêu ví dụ hộ dùng 100 kWh/tháng giảm từ 201.700 đồng theo biểu giá cũ xuống 190.100 đồng theo biểu giá mới, tức giảm 11.600 đồng mỗi tháng. Con số của từng hộ vẫn tùy lượng điện thực tế; mức bình quân không thể thay thế phép tính theo từng bậc.
Mức giảm có ý nghĩa, nhưng cần nhìn cả sức ép chi phí
Mức giảm giá điện bình quân 2% dự kiến khiến doanh thu EVN giảm hơn 1.531 tỷ đồng mỗi tháng. Đây là quy mô đáng kể, nhưng không nên đọc con số này như bằng chứng rằng mọi áp lực chi phí đã được giải quyết. EVN cho biết diễn biến El Niño trong thời gian tới được dự báo phức tạp, trong khi xu hướng giá nhiên liệu có chiều hướng tăng; tập đoàn nói sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để tính toán và báo cáo cấp có thẩm quyền khi cần thiết. Với hộ gia đình, cách ứng xử thiết thực là theo dõi chỉ số công tơ và đối chiếu hóa đơn với lượng điện dùng, nhất là khi tiêu thụ tiến gần hoặc vượt các ngưỡng bậc cao. Kết luận, chính sách mới có lợi cho phần lớn người dùng, nhưng mức giảm trên hóa đơn phụ thuộc trực tiếp vào thói quen tiêu thụ.
