Dấu hiệu ung thư về đêm: Không phải khó chịu “vô hại”
Dấu hiệu ung thư về đêm là những triệu chứng xuất hiện hoặc rõ rệt hơn vào ban đêm như tiểu đêm, khó tiểu, sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, nổi hạch không rõ nguyên nhân, sụt cân hay mệt mỏi dai dẳng; chúng thường bị coi là rối loạn nhẹ nhưng đôi khi lại là cảnh báo sớm của các bệnh ác tính như ung thư tuyến tiền liệt hoặc ung thư hạch. Các triệu chứng ung thư thường rõ ràng hơn vào ban đêm nhưng không phải ai cũng biết điều này. Đó là lý do tôi cho rằng thái độ thờ ơ với những khó chịu về đêm không chỉ là thiếu hiểu biết, mà còn là sự đánh cược nguy hiểm với mạng sống. Chúng ta cần đổi cách nghĩ: ban đêm không phải khoảng thời gian để cơ thể “chịu đựng cho qua”, mà là thời điểm lắng nghe những tín hiệu bất thường mạnh mẽ nhất của sức khỏe.
Tiểu đêm và khó tiểu: Bài học từ người đàn ông 57 tuổi
Ở Việt Nam, tiểu đêm, tiểu khó ở nam giới trung niên thường được gán cho “phì đại lành tính” và bỏ qua. Câu chuyện của ông Hạnh, 57 tuổi, là lời nhắc rất thẳng thắn: thường xuyên tiểu khó, tiểu đêm, ông đi khám sức khỏe định kỳ mới phát hiện chỉ số PSA lên đến 9,2 ng/mL, cao hơn gấp đôi ngưỡng bình thường dưới 4 ng/mL, sinh thiết xác định ung thư tuyến tiền liệt. Tiểu đêm và ung thư không phải lúc nào cũng đi cùng nhau, nhưng sự thật khó chịu là: ung thư tuyến tiền liệt thường diễn tiến âm thầm ở giai đoạn sớm, nên những rối loạn tiểu tiện kéo dài không thể coi nhẹ. Theo ThS.BS Nguyễn Tân Cương, PSA tăng cao ở nam giới ngoài 50 tuổi là dấu hiệu cần được đánh giá chuyên sâu, kết hợp chụp cộng hưởng từ và sinh thiết nếu cần. Vì vậy, nam giới trên 40 tuổi, nhất là sau 50, đừng tự kết luận “do tuổi tác” rồi im lặng chịu đựng, hãy để bác sĩ là người nói lời cuối cùng.
Sốt, đổ mồ hôi ban đêm và ung thư hạch: Cái giá của sự chủ quan
Nếu tiểu đêm khiến nhiều đàn ông lớn tuổi chần chừ, thì sốt và đổ mồ hôi ban đêm lại là triệu chứng bị lớp trẻ xem nhẹ một cách nguy hiểm. Một nam thanh niên khoảng 20 tuổi đã tử vong vì ung thư hạch sau nhiều tháng xem nhẹ tình trạng sốt và đổ mồ hôi ban đêm. Anh Trần bắt đầu sốt dai dẳng, đổ mồ hôi nhiều về đêm, kéo dài hơn 3 tháng nhưng nghĩ cơ thể mình “nóng hơn bình thường” nên không đi khám, ngay cả khi uống thuốc tự mua chỉ giảm rồi tái phát. Đến khi tai phải sưng, phía sau tai xuất hiện khối u lớn, bác sĩ nghi ngờ bệnh lý hạch bạch huyết và đề nghị sinh thiết, anh vẫn không tin mình có thể mắc ung thư. Hơn một năm sau, anh nhập viện cấp cứu, được chẩn đoán u lympho không Hodgkin và cuối cùng qua đời khi mới ngoài 20. Bác sĩ cấp cứu Wu Zhaoxin cho biết đổ mồ hôi hay sốt bất thường, nhất là vào ban đêm, rất có thể là dấu hiệu của bệnh tật nguy hiểm, bao gồm cả ung thư.
Triệu chứng ung thư hạch: Những gì cơ thể đang cố nói với bạn
Điều đáng sợ nhất ở ung thư hạch không phải chỉ là chẩn đoán, mà là việc cơ thể đã gửi đi tín hiệu cảnh báo rất sớm mà người bệnh phớt lờ. Một trong những triệu chứng ung thư hạch dễ nhận biết là hạch bạch huyết to bất thường ở vùng cổ, nách hoặc bẹn; hạch do u lympho thường không gây đau ở giai đoạn đầu. Bên cạnh đó, triệu chứng toàn thân gồm sốt, mệt mỏi, chán ăn, đổ mồ hôi đêm, sụt cân đột ngột và đáng kể không rõ lý do, như giảm 5–10% trọng lượng cơ thể trong 3–6 tháng. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, trong đó một số thể bệnh gặp ở người trẻ, nên suy nghĩ “còn trẻ thì không thể ung thư” là nguy cơ chậm trễ chẩn đoán. Theo số liệu y học, tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân ung thư hạch lympho không Hodgkin ở giai đoạn đầu có thể đạt 70–80%, nhưng nếu bỏ lỡ thời điểm vàng và để bệnh tiến triển sang giai đoạn muộn, tỷ lệ này sụt xuống dưới 30–40%, nguy cơ tử vong tăng cao do khối u di căn và tàn phá đa cơ quan.
Vì sao cần khám sàng lọc sớm khi cơ thể “lên tiếng” vào ban đêm?
Điểm chung trong cả hai câu chuyện là sự hối hận muộn màng. Điều khiến bác sĩ day dứt nhất với trường hợp ung thư hạch là bệnh nhân có dấu hiệu bất thường trong thời gian dài nhưng liên tục bỏ qua. Câu nói cuối đời của anh Trần: “Giá như cháu đi khám ngay khi khó chịu mỗi đêm…” không chỉ dành cho bác sĩ, mà là lời nhắn gửi cho tất cả chúng ta. Ở chiều ngược lại, trường hợp ông Hạnh cho thấy sức khỏe có thể được bảo toàn nhờ khám sàng lọc: PSA tăng cao giúp phát hiện ung thư tuyến tiền liệt khi còn khu trú, mở ra cơ hội điều trị bằng phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc, xạ trị hoặc theo dõi chủ động. Bác sĩ khuyến cáo nam giới trung niên, đặc biệt sau 50 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình, lối sống ít vận động, béo phì nên khám sức khỏe định kỳ kết hợp tầm soát ung thư tuyến tiền liệt, nhằm phát hiện sớm bất thường và điều trị kịp thời. Theo tôi, mỗi lần bạn mất ngủ vì tiểu đêm, sốt hoặc đổ mồ hôi ban đêm không rõ nguyên nhân là một lời nhắc phải đi khám, không phải là chuyện “rồi cũng qua”. Sự chú ý đến thay đổi cơ thể về đêm có thể là ranh giới giữa một phác đồ điều trị hiệu quả và một cái kết nhiều nuối tiếc.
