Dấu hiệu bệnh tim không bao giờ là “chuyện nhỏ”
Dấu hiệu bệnh tim là tập hợp những triệu chứng như khó thở, đau ngực cảnh báo, nhịp tim không đều, choáng váng hay mệt bất thường, xuất hiện âm thầm nhưng phản ánh các rối loạn nguy hiểm của hệ tim mạch và có thể báo trước suy tim sớm, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ nếu không được phát hiện bệnh tim sớm và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo là nhiều người vẫn xem nhẹ những tín hiệu này, cho rằng đó chỉ là “mệt do làm việc”, “đau dạ dày” hay “thiếu ngủ”. Thực tế, một người đàn ông 56 tuổi ở Đồng Tháp, có tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu, chỉ vì khó thở khoảng một tuần kèm đau ngực khi gắng sức đã đi khám và được phát hiện suy tim với phân suất tống máu thất trái chỉ khoảng 44%. Nếu ông tiếp tục bỏ qua, hậu quả có thể là nhồi máu cơ tim hoặc suy tim nặng. Câu chuyện này cho thấy: coi thường dấu hiệu bệnh tim là cách nhanh nhất đẩy mình vào nguy hiểm.
Khó thở, đau ngực khi gắng sức: tiếng chuông báo suy tim sớm
Khó thở khi leo cầu thang, đi bộ nhanh hay mang vác nhẹ nhưng phải dừng lại thở dốc không phải là chuyện “xuống sức theo tuổi”. Ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc hoặc đã từng có bệnh tim mạch, đây rất dễ là dấu hiệu suy tim sớm hoặc bệnh mạch vành. Đặc biệt, khi khó thở đi kèm đau ngực cảnh báo kiểu nặng tức, bóp nghẹt vùng ngực khi gắng sức, bạn không còn quyền trì hoãn việc đi khám.
Trường hợp ông MVQ, 56 tuổi, đến bệnh viện vì khó thở một tuần kèm đau ngực khi gắng sức độ III, đã cho thấy điều đó. Siêu âm tim phát hiện chức năng co bóp tim suy giảm, EF khoảng 44%, phù hợp suy tim với phân suất tống máu giảm nhẹ, đồng thời hình ảnh cho thấy vôi hóa nặng động mạch vành. Câu chuyện này là minh chứng sống động rằng khó thở và đau ngực không chỉ là chuyện của phổi; ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch, đó phải được xem là “tín hiệu đỏ” cần đánh giá tim ngay.
Đau ngực cấp, vã mồ hôi, khó thở: phải coi là cấp cứu
Nếu đau ngực cảnh báo xuất hiện đột ngột, cảm giác đè nặng hoặc bóp nghẹt ở giữa ngực, kéo dài, không giảm khi nghỉ, lan lên vai, tay, lưng, cổ hoặc hàm, kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng, tay chân lạnh… thì đó không còn là dấu hiệu bệnh tim mơ hồ nữa mà là tình huống cấp cứu tim mạch điển hình của nhồi máu cơ tim. Trong hoàn cảnh này, chần chừ ở nhà uống thuốc giảm đau hay thuốc tiêu hóa là hành vi nguy hiểm.
Một người đàn ông 57 tuổi phải nhập viện cấp cứu sau bữa tối và được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp trên nền tăng huyết áp, rối loạn lipid và suy tim. Ê-kíp bác sĩ phải can thiệp mạch vành bằng nong bóng và bóng phủ thuốc để tái thông dòng chảy, giúp ông thoát cửa tử trong gang tấc. Một phụ nữ 53 tuổi ở Tây Ninh cũng đột ngột đau nhói ngực trái, khó thở, mệt nhiều vào buổi sáng, được phát hiện hẹp rất nặng động mạch liên thất trước tới 95–99% và phải đặt stent. Đây là minh chứng rõ ràng rằng với đau ngực kéo dài kèm khó thở, vã mồ hôi, mọi phút chần chừ đều có thể trả giá bằng cơ tim hoại tử hoặc tính mạng.
Nhịp tim không đều, hồi hộp, chóng mặt: đừng tự uống thuốc loạn nhịp
Nhiều người khi cảm thấy tim đập nhanh, bỏ nhịp, “lập bập” trong ngực, kèm choáng váng, xây xẩm, thậm chí ngất, thường vội vàng tìm thuốc uống cho “ổn định nhịp tim”. Đây là thói quen nguy hiểm. Rối loạn nhịp tim, đặc biệt là nhịp tim không đều, không phải lúc nào cũng vô hại; nó có thể là biểu hiện của rung nhĩ – dạng rối loạn nhịp tim nhanh phổ biến nhất, làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ, suy tim và tử vong.
Các bác sĩ nhấn mạnh người dân cần chú ý những triệu chứng như hồi hộp, tim đập nhanh, nhịp tim không đều, chóng mặt hoặc ngất không rõ nguyên nhân. Điện tâm đồ 12 chuyển đạo là công cụ cơ bản để đánh giá rối loạn nhịp, nhưng vì nhiều rối loạn chỉ xuất hiện từng cơn, bệnh nhân có thể cần đo Holter hoặc thiết bị ghi nhịp kéo dài. Quan trọng hơn, người bệnh không được tự ý dùng thuốc chống loạn nhịp, vì một loại thuốc phù hợp với người này có thể không phù hợp, thậm chí nguy hiểm với người khác. Thông điệp ở đây rất rõ: nhịp tim bất thường phải được bác sĩ tim mạch đánh giá, không phải hiệu thuốc “kê miệng”.
Chụp võng mạc, khám định kỳ: chìa khóa phát hiện bệnh tim sớm
Một điểm mới thú vị là khoa học đang cho thấy mắt có thể “bật mí” bệnh tim. Một nghiên cứu trên hơn 90.000 người cho thấy người mắc rung nhĩ có những dấu ấn sinh học đặc trưng ở võng mạc, có thể được phát hiện sớm tới 4 năm trước khi bệnh biểu hiện trên lâm sàng. Nhóm nghiên cứu tại một bệnh viện mắt lớn ở Anh đang đánh giá liệu chụp hình võng mạc – vốn là kỹ thuật thường quy tại phòng khám mắt – có thể trở thành phương pháp không xâm lấn để phát hiện người có nguy cơ rung nhĩ cao trước khi họ bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Dù không thể thay thế chẩn đoán bằng điện tâm đồ, chụp võng mạc có thể đóng vai trò bổ sung hữu ích.
Tuy nhiên, công nghệ nào cũng không thay thế được thói quen khám sức khỏe định kỳ. Kiểm soát tốt huyết áp, đường máu, mỡ máu, duy trì lối sống lành mạnh và khám tim mạch định kỳ, nhất là ở người trung niên, cao tuổi có nhiều yếu tố nguy cơ, giúp phát hiện bất thường sớm và điều trị chủ động. Khám định kỳ còn giúp tầm soát các bệnh lý âm thầm như phình động mạch chủ bụng trước khi chúng trở thành mối đe dọa tính mạng. Các bác sĩ cũng khuyến cáo người dân nên đi khám sức khỏe định kỳ để tầm soát và phòng ngừa nhồi máu cơ tim. Kết luận hợp lý nhất là: đừng đợi tim “kêu cứu” mới đi khám; hãy chủ động tìm bệnh trước khi bệnh tìm đến bạn.
