Lựa chọn mới cho nhóm dễ gặp biến chứng
Vắc xin cúm chuyên biệt cho người cao tuổi là vắc xin bất hoạt được thiết kế để tăng cường đáp ứng miễn dịch ở người từ 60 tuổi, nhất là người mắc bệnh nền, trước nguy cơ cúm và biến chứng nặng. Ngày 30/10, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp với Tập đoàn Dược phẩm Sanofi của Pháp ra mắt và triển khai loại vắc xin này tại Việt Nam.
Đây là một lựa chọn đáng chú ý vì tuổi tác có thể làm suy giảm miễn dịch, khiến người cao tuổi đáp ứng sau tiêm thấp hơn; bệnh nền càng khiến việc phòng ngừa cần được cân nhắc kỹ. Trong bối cảnh cúm A lây lan nhanh và người thuộc nhiều nhóm tuổi phải nhập viện do biến chứng, giải pháp dành riêng cho nhóm nguy cơ cao có ý nghĩa thiết thực. Vắc xin cúm người già không thay thế mọi biện pháp phòng bệnh, nhưng bổ sung một phương án được thiết kế theo nhu cầu miễn dịch của người lớn tuổi.
Bốn lần kháng nguyên, bảo vệ ba chủng cúm
Khác biệt chính của vắc xin cúm liều cao nằm ở hàm lượng kháng nguyên: mỗi chủng có 60 microgam kháng nguyên HA, gấp bốn lần vắc xin liều tiêu chuẩn. Vắc xin bất hoạt này phòng ba chủng cúm mùa A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Mục tiêu của mức kháng nguyên cao hơn là kích thích hệ miễn dịch tạo đáp ứng mạnh hơn ở nhóm mà miễn dịch thường suy giảm theo tuổi.
Hàm lượng cao hơn không đồng nghĩa mọi người đều nhận được mức bảo vệ giống nhau, nhưng đây là điểm thiết kế cụ thể khiến sản phẩm khác với liều tiêu chuẩn. Theo kết quả thử nghiệm lâm sàng được công bố, hiệu lực phòng cúm tăng tương đối 24,2% so với vắc xin liều tiêu chuẩn; nguy cơ nhập viện do cúm cũng giảm thêm 32%. Cần đọc các con số này đúng nghĩa: chúng mô tả mức cải thiện so với loại tiêu chuẩn, không phải cam kết rằng tiêm chủng loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc cúm hay nhập viện.
Ai nên cân nhắc và tiếp cận thế nào?
Đối tượng được triển khai là người từ 60 tuổi trở lên, đặc biệt là người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh hô hấp. Vắc xin cúm Sanofi hiện có tại gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc, tạo thêm lựa chọn để người cao tuổi trao đổi với nhân viên y tế về phương án phù hợp với tuổi tác và tình trạng sức khỏe. Việc có vắc xin chuyên biệt không làm mất vai trò của vắc xin cúm liều tiêu chuẩn; lựa chọn cụ thể nên được tư vấn theo từng người.
Tiêm phòng cúm người cao tuổi vẫn cần được duy trì hằng năm, thay vì xem một mũi tiêm là biện pháp bảo vệ lâu dài. Bác sĩ Đào Thị Sương khuyến nghị người cao tuổi chủ động tiêm phòng mỗi năm và chọn loại vắc xin phù hợp với tình trạng sức khỏe. Đây là lời khuyên thực tế hơn việc chỉ nhìn vào hàm lượng kháng nguyên: tuổi, bệnh nền và tiền sử sức khỏe đều cần được đưa vào cuộc trao đổi trước tiêm.
Một phần của kế hoạch phòng bệnh rộng hơn
Vắc xin chuyên biệt đã được sử dụng hơn 360 triệu liều trên toàn cầu tính đến tháng 9/2025. Quy mô sử dụng này cho thấy sản phẩm không phải giải pháp mới chỉ xuất hiện trong một thị trường, nhưng bản thân con số không thể thay thế việc đánh giá lợi ích và nguy cơ cá nhân cùng nhân viên y tế.
Kết luận đáng lưu ý là người từ 60 tuổi, nhất là người có bệnh nền, nay có thêm lựa chọn phòng cúm với hàm lượng kháng nguyên cao hơn và mức hiệu quả được công bố vượt liều tiêu chuẩn. Tuy nhiên, tiêm vắc xin không nên đứng riêng lẻ: người cao tuổi cần được tư vấn thêm các biện pháp dự phòng phù hợp với tuổi và bệnh nền, gồm vắc xin phòng phế cầu, zona thần kinh và RSV. Chủ động hỏi nhân viên y tế về lựa chọn và lịch tiêm hằng năm là bước thiết thực tiếp theo.
