Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Trường chuyên phải tìm tài năng, không chỉ tuyển người luyện thi giỏi

Trường chuyên phải tìm tài năng, không chỉ tuyển người luyện thi giỏi
Sở thích|Giáo dục tuổi đi học

Tuyển sinh phải nhận ra năng lực, không chỉ đo độ luyện đề

Tuyển sinh trường chuyên là quá trình lựa chọn học sinh có năng lực nổi trội và tạo điều kiện để các em phát triển, chứ không nên chỉ xếp hạng những thí sinh đã luyện thành thạo một dạng bài. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo lấy ý kiến về quy chế tổ chức, hoạt động trường THPT chuyên, đề xuất chuyển từ tuyển theo từng môn sang ba khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Đây là hướng đi đáng cân nhắc, bởi điểm thi cao không tự nó chứng minh năng khiếu. Một kỳ thi chuyên, theo TS Lê Bá Khánh Trình, cần tạo lợi thế cho học sinh có năng lực, tố chất, chứ không biến thành kỳ thi đại trà.

Ranh giới giữa năng khiếu học sinh và kết quả của quá trình luyện thi kéo dài rất dễ bị che khuất nếu đầu vào phụ thuộc quá nhiều vào một môn và một kiểu đề. Học sinh có thể bộc lộ năng lực qua cách suy luận, đặt câu hỏi, tiếp thu điều mới hoặc tiến bộ nhanh khi được hướng dẫn phù hợp. Ngược lại, luyện đi luyện lại có thể khiến các em mất hứng thú với chính môn học mình có khả năng. Vì vậy, đổi mới trường chuyên không thể chỉ là đổi tên khối tuyển sinh: bài thi phải đo tư duy và khả năng xử lý vấn đề mới, thay vì thưởng cho việc ghi nhớ quy trình ôn luyện.

Trường chuyên phải tìm tài năng, không chỉ tuyển người luyện thi giỏi

Mở rộng khối học, nhưng không được bỏ sót năng khiếu riêng

Dự thảo đề xuất ba khối gồm Khoa học tự nhiên (Toán, Lý, Hóa, Sinh, Tin học), Khoa học xã hội (Văn, Sử, Địa) và Ngoại ngữ, thay cho tuyển sinh theo từng môn chuyên. Cách tổ chức này có lý: ở tuổi 14–15, nhiều em chưa có đủ trải nghiệm để chọn một ngành hẹp, trong khi ranh giới giữa các lĩnh vực học tập và nghề nghiệp ngày càng mở. Một học sinh mạnh về Toán có thể tìm thấy hướng đi ở công nghệ, kinh tế hoặc kỹ thuật; cho các em thêm thời gian khám phá có thể giúp lựa chọn sau này vững hơn.

Nhưng tuyển theo khối cũng có nguy cơ làm thiệt thòi học sinh xuất sắc ở một môn mà chưa đồng đều ở các môn khác. TS Lê Bá Khánh Trình nhấn mạnh đổi mới không nên chỉ tìm học sinh khá, giỏi trên diện rộng, mà phải giữ mục tiêu phát hiện những em có tố chất đặc biệt để bồi dưỡng thành tài năng. Do đó, một điểm chuẩn chung cho mỗi khối chỉ có ý nghĩa nếu cấu trúc bài thi vẫn nhận ra được thế mạnh cá nhân, không biến độ rộng kiến thức thành điều kiện loại bỏ năng khiếu chuyên biệt. Đề thi tốt cần thử cách nghĩ, không áp một khuôn năng lực duy nhất.

Dự thảo dành học kỳ I lớp 10 cho học sinh trải nghiệm và định hướng trước khi chọn môn chuyên sâu; sau đó, các em có thể học sâu qua chuyên đề, nhóm linh hoạt, dự án hoặc học phần nâng cao. Đây là điểm hợp lý nếu trải nghiệm gắn với công việc thật: đọc và phân tích dữ liệu, lập luận, làm thực nghiệm, khảo sát, viết hoặc xây dựng sản phẩm. Học liên ngành không đối lập với đào tạo chuyên sâu; vấn đề là nhà trường có đủ năng lực tổ chức cả hai hay không. Học sinh năng khiếu vẫn cần con đường đi sâu, nhưng không nhất thiết phải bị đóng khung quá sớm.

Trường chuyên phải tìm tài năng, không chỉ tuyển người luyện thi giỏi

Theo dõi cựu học sinh là phép thử trách nhiệm của nhà trường

Một đề xuất đáng chú ý khác là yêu cầu trường chuyên thống kê, theo dõi quá trình học tập và nghề nghiệp của cựu học sinh trường chuyên. Đây không nên trở thành cuộc đua báo cáo số người vào ngành danh tiếng hay đạt thành tích nổi bật. Ý nghĩa của việc theo dõi nằm ở chỗ nhà trường có thể hiểu học sinh đã phát triển ra sao, lựa chọn ngành nghề có phù hợp với năng lực và sở thích không, cũng như chương trình phổ thông đã giúp các em nghiên cứu, sáng tạo và đóng góp nghề nghiệp thế nào. Nếu chỉ tính số giải thưởng hoặc điểm đầu vào, trường chuyên sẽ tiếp tục được khuyến khích tối ưu thành tích ngắn hạn.

Trách nhiệm ấy cũng phải được đặt trong một khuôn khổ thực tế: trường có thể theo dõi xu hướng và học hỏi từ hành trình của học sinh, nhưng không thể quy mọi lựa chọn nghề nghiệp sau tốt nghiệp thành kết quả riêng của nhà trường. Dự thảo khuyến khích mỗi trường chuyên hợp tác thường xuyên với ít nhất một cơ sở giáo dục đại học, tạo cơ hội nối tiếp giữa phổ thông, nghiên cứu và đào tạo chuyên sâu. Học sinh được tuyển chọn tham gia đội tuyển quốc gia, quốc tế vẫn phải học đầy đủ các môn khác; trường không được miễn, giảm hay cắt bỏ những môn này. Đào tạo tài năng vì thế không thể đánh đổi giáo dục toàn diện.

Trường chuyên phải tìm tài năng, không chỉ tuyển người luyện thi giỏi

Đổi mới chỉ có ý nghĩa nếu đổi cả cách dạy và cách đánh giá

Chuyển từ đào tạo chuyên sâu theo môn sang phát hiện và phát triển tài năng trên nền giáo dục toàn diện, liên ngành và định hướng nghề nghiệp là một thay đổi về sứ mệnh, không chỉ về phương thức tuyển sinh. Con số thống kê năm 2023 cho thấy trong 25.111 học sinh THPT chuyên, 7.510 em chọn các lĩnh vực STEM theo nghĩa rộng, chiếm 29,91%; còn nhóm Khoa học tự nhiên, Khoa học sự sống, Toán và thống kê có 818 em, tương đương 3,26%. Những số liệu này gợi ý rằng đường đi của học sinh chuyên đa dạng hơn một mô hình chỉ tập trung vào một môn học.

Dẫu vậy, thay đổi tên khối hay thêm một học kỳ trải nghiệm sẽ không tự tạo ra môi trường phát triển năng lực. Trường cần có giáo viên biết nhận diện tiềm năng chưa thành tích, bài học khuyến khích đặt câu hỏi và chương trình nâng cao đủ linh hoạt để học sinh đi sâu khi đã sẵn sàng. Kỳ thi đầu vào cũng cần được kiểm chứng bằng chính quá trình học tập sau đó: liệu học sinh có tiến bộ, giữ được động lực và tìm được hướng đi phù hợp hay không? Trường chuyên không phải nơi sản xuất những người luyện thi xuất sắc, mà phải là nơi giúp năng lực khác biệt nảy nở. Theo dõi cựu học sinh sẽ có giá trị khi phản hồi ấy thực sự quay lại cải thiện tuyển chọn và đào tạo.

Trường chuyên phải tìm tài năng, không chỉ tuyển người luyện thi giỏi

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!