Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Thi vào trường chuyên: Nhận diện năng khiếu, không chạy theo luyện thi

Thi vào trường chuyên: Nhận diện năng khiếu, không chạy theo luyện thi
Sở thích|Giáo dục tuổi đi học

Thi đỗ chưa đồng nghĩa đã nhận diện đúng năng khiếu

Tuyển sinh trường chuyên là quá trình lựa chọn học sinh để bồi dưỡng năng lực nổi trội trong một lĩnh vực, chứ không chỉ xếp hạng những em làm bài thi tốt nhất. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo quy chế tổ chức, hoạt động trường THPT chuyên, đề xuất thay đổi phương thức tuyển sinh và lấy ý kiến về các điều chỉnh. Tranh luận đáng chú ý không nằm ở việc thi môn nào cho thuận tiện, mà ở câu hỏi bài thi đang phát hiện năng khiếu học sinh hay đo thành quả của quá trình luyện tập. Giáo sư, tiến sĩ Lê Anh Vinh cho rằng mô hình tuyển sinh đơn môn hiện nay khiến khó kết luận việc trúng tuyển có thực sự phản ánh tài năng hay chủ yếu cho thấy học sinh đã được luyện để làm tốt bài thi. Hai yếu tố có liên quan, nhưng không thể đánh đồng.

Năng khiếu không phát triển đồng đều ở mọi môn và có thể chưa bộc lộ rõ ở tuổi 14–15. Một em có tiềm năng có thể thể hiện qua cách suy luận, đặt câu hỏi, tiếp thu điều mới hoặc tiến bộ nhanh khi được hướng dẫn phù hợp. Nếu luyện thi trường chuyên kéo dài trở thành thước đo ngầm, học sinh có điều kiện ôn luyện sẽ dễ có lợi thế, còn những em chưa được tiếp cận cách học ấy có thể bị bỏ qua. Luyện đề vẫn giúp làm quen cấu trúc bài thi, nhưng không nên biến thi vào lớp 10 chuyên thành cuộc chạy đua nhiều năm để học sinh ghi nhớ dạng bài.

Mở rộng lĩnh vực đánh giá, giữ cửa đi sâu vào môn chuyên

Dự thảo gợi ý chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên sang ba khối Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ; học sinh trúng tuyển có học kỳ I lớp 10 để trải nghiệm, định hướng trước khi chọn môn học chuyên sâu. Đây là hướng đáng cân nhắc vì có thể giúp nhận diện năng lực trên phạm vi rộng hơn, rồi tiếp tục phát hiện học sinh muốn và có thế mạnh để đi sâu vào một môn cụ thể. Điểm chuẩn chung theo khối cũng không đồng nghĩa học sinh phải giỏi đồng đều tất cả môn trong khối. Tuy vậy, một bài thi rộng chỉ hữu ích nếu đo được tư duy, khả năng suy luận và tiếp nhận kiến thức mới, thay vì thêm một tập hợp kiến thức để luyện tủ.

Nguy cơ bỏ sót học sinh nổi bật ở một môn hẹp là có thật; không thể xem phương án theo khối như lời giải tự động. Thiết kế đề cần có ma trận năng lực rõ ràng, đề minh họa đáng tin cậy và được rà soát để tránh tạo lợi thế quá lớn cho người học thêm. Đồng thời, trường vẫn cần cơ chế nhận diện sớm nhóm nhỏ có năng lực nổi trội, bền vững ở một môn, rồi mở lộ trình tăng cường, người hướng dẫn và cơ hội nghiên cứu hoặc dự thi phù hợp. Mở rộng đầu vào chỉ có ý nghĩa nếu không đóng lại con đường phát triển chuyên sâu.

Đổi mới phải có tham vấn và thời gian chuyển tiếp

Thay đổi quy chế không thể chỉ được đánh giá trên giấy. Thạc sĩ Phạm Thái Sơn đề nghị nghiên cứu kỹ và tham vấn phụ huynh, học sinh, cựu học sinh, giáo viên; mỗi trường có quy mô, đội ngũ và điều kiện tổ chức khác nhau nên cần khảo sát thực tế thay vì áp dụng một cách làm đồng loạt. Tham vấn cần là quá trình nghe phản biện và dự báo tác động, không phải bước hoàn tất thủ tục. Đây là yêu cầu cần thiết bởi học sinh đã dành nhiều năm chuẩn bị; nếu cách thi đổi khi các em gần hết chặng ôn luyện, kế hoạch và mục tiêu có thể bị xáo trộn, ảnh hưởng tâm lý.

Dự thảo nêu hai mốc dự kiến: trường đủ điều kiện có thể áp dụng từ năm học 2027–2028, còn trường chưa đáp ứng điều kiện có thể thực hiện từ năm học 2028–2029; Bộ chưa chốt phương án cuối cùng và vẫn tiếp tục lắng nghe ý kiến. Giáo viên Võ Kim Bảo đề xuất lùi thời điểm áp dụng khoảng hai năm để học sinh, gia đình và nhà trường chuẩn bị. Các mốc này chỉ nên được giữ nếu đi kèm đánh giá mức độ sẵn sàng và khoảng chuyển tiếp thực chất. Thông báo sớm, công bố đề minh họa và thử nghiệm trước sẽ giúp gia đình điều chỉnh kế hoạch mà không phải chạy theo thay đổi đột ngột.

Cải cách tốt phải nhận ra tiềm năng mà không làm học sinh trả giá

Bài toán của tuyển sinh trường chuyên không phải chọn giữa phát hiện năng lực rộng và bồi dưỡng chuyên sâu. Có thể làm cả hai: tuyển chọn ban đầu bằng đánh giá tư duy trên lĩnh vực rộng, dành thời gian trải nghiệm để học sinh hiểu thế mạnh của mình, rồi tạo lối đi rõ ràng cho những em muốn theo đuổi môn chuyên. Cách này cũng thừa nhận rằng ở tuổi đầu cấp THPT, trải nghiệm còn hạn chế và định hướng có thể cần thời gian để hình thành.

Điều kiện là chính sách phải đủ ổn định để học sinh không phải đổi mục tiêu giữa chừng, còn tiêu chí đánh giá phải đủ minh bạch để không biến kỳ thi mới thành một cuộc đua luyện dạng đề mới. Đổi mới tuyển sinh chỉ đáng ủng hộ khi vừa giảm sự lệ thuộc vào luyện thi, vừa không khiến học sinh có năng khiếu chuyên biệt mất cơ hội. Vì vậy, cần nghiên cứu, tham vấn thực chất và triển khai theo lộ trình dài; làm vội có thể thay đổi bài thi, nhưng chưa chắc phát hiện đúng người.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!