Cúm mùa: từ bệnh hô hấp nhẹ đến mối đe dọa tim mạch và đột quỵ
Vắc xin cúm hàng năm là biện pháp tiêm phòng được khuyến cáo lặp lại mỗi năm nhằm tạo hàng rào miễn dịch chủ động chống virus cúm, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và nhập viện, đặc biệt ở người cao tuổi có bệnh nền tim mạch, hô hấp, đái tháo đường và các bệnh mạn tính khác.
Coi cúm chỉ là bệnh ho sổ mũi là một sai lầm nguy hiểm, nhất là với người cao tuổi bệnh tim. Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 1 tỷ người mắc cúm, 5 triệu ca diễn tiến nặng và 650.000 ca tử vong do các bệnh hô hấp liên quan đến cúm. Tuy nhiên, con số lạnh lùng này còn che giấu một sự thật đáng sợ hơn: cúm có thể làm gia tăng mạnh các biến cố tim mạch và đột quỵ. Không chỉ gây tổn thương hô hấp, cúm khiến nguy cơ đau tim tăng gấp 10 lần, nguy cơ đột quỵ tăng gấp 8 lần, tỷ lệ nhập viện do suy tim tăng 24% và 74% các biến cố đường huyết bất thường ở người cao tuổi.
Người cao tuổi gánh 70% biến chứng cúm nặng: vì sao không thể xem nhẹ?
Đối với hệ tim mạch và não bộ đã lão hóa, cúm giống như một cú sốc toàn thân. Các báo cáo cho thấy 70% số ca nhập viện do cúm và 85% số ca tử vong do cúm thuộc về nhóm người cao tuổi. Ở lứa tuổi này, hệ miễn dịch suy giảm, bệnh nền chồng chất: bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận… nên chỉ một đợt cúm cũng đủ kích hoạt “hiệu ứng dây chuyền”: ăn uống kém, mất nước, suy kiệt, bệnh tim phổi nặng lên và phải nhập viện.
Đáng lo hơn, cúm không chỉ làm bệnh hiện có trầm trọng thêm mà còn là yếu tố thúc đẩy những biến cố cấp tính như nhồi máu cơ tim, suy tim cấp, đột quỵ ở người cao tuổi bệnh tim. Trong bối cảnh đột quỵ, bệnh mạch vành, bệnh phổi mạn tính và đái tháo đường đã là bốn nguyên nhân tử vong hàng đầu, cúm thực sự là “giọt nước tràn ly”. Dù vậy, tỷ lệ tiêm vắc xin cúm ở người cao tuổi chỉ khoảng 5%, để lại một “khoảng trống bảo vệ” đáng báo động.
Vắc xin cúm hàng năm: chiến lược phòng ngừa biến chứng cúm cho tim và não
Nếu cúm là mồi lửa, thì vắc xin cúm hàng năm là cách dập lửa từ sớm. Tiêm vắc xin cúm định kỳ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm biến chứng nặng và giảm nguy cơ nhập viện do các nhiễm trùng hô hấp cấp tính liên quan đến cúm ở người trên 65 tuổi, vốn khoảng 34.500 ca mỗi năm. Ở nhóm người cao tuổi bệnh tim, dữ liệu cho thấy tiêm vắc xin cúm có thể giúp giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và các biến cố tim mạch nghiêm trọng, giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở người cao tuổi mắc đái tháo đường, đồng thời giảm nguy cơ nhập viện do cúm ở bệnh nhân mắc COPD.
Nói cách khác, vắc xin cúm hàng năm không chỉ phòng nhiễm cúm, mà còn là một “thuốc bảo vệ tim mạch và não bộ” trong bối cảnh cúm gây đột quỵ và tăng mạnh nguy cơ đau tim. Tiêm phòng đều đặn giúp phòng ngừa biến chứng cúm ở người cao tuổi bệnh tim, vừa giảm gánh nặng cho gia đình, vừa giảm áp lực lên hệ thống y tế. Đây là biện pháp ít xâm lấn, chi phí không quá cao so với chi phí điều trị đột quỵ hay suy tim, nhưng lợi ích dài hạn lại vượt trội.
Những ai cần được bảo vệ và vì sao người cao tuổi phải đặt vắc xin cúm vào lịch khám định kỳ
Cúm không chừa một ai, nhưng không phải ai cũng chịu hậu quả giống nhau. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ dưới 5 tuổi (đặc biệt dưới 2 tuổi), người mắc bệnh mạn tính như bệnh tim, COPD, hen, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan, rối loạn chuyển hóa, suy giảm miễn dịch, béo phì nặng hoặc từng bị đột quỵ đều thuộc nhóm nguy cơ cao biến chứng nặng khi mắc cúm. Hầu hết mọi người trên 6 tháng tuổi đều có thể tiêm vắc xin cúm hàng năm để bảo vệ bản thân và giảm lây lan cho người dễ tổn thương trong gia đình.
Dù vậy, quá trình lão hóa hệ miễn dịch làm suy giảm đáp ứng với vắc xin cúm thông thường, vì thế đã có các loại vắc xin cúm dành riêng cho người cao tuổi nhằm cải thiện khả năng bảo vệ. Các chuyên gia đề nghị coi tiêm vắc xin cúm định kỳ là một phần của chăm sóc sức khỏe thường quy, đặc biệt trong các lần khám bệnh định kỳ, để bác sĩ có thể chủ động tư vấn và thực hiện tiêm ngay cho người cao tuổi bệnh tim và các bệnh nền khác. Nếu chúng ta chấp nhận uống thuốc huyết áp mỗi ngày, thì không có lý do gì bỏ qua một mũi vắc xin cúm mỗi năm để bảo vệ tim và não.
