Ba thay đổi, một yêu cầu: siết kỷ luật và trách nhiệm
Chính sách ngân hàng có hiệu lực trong tháng 11 là nhóm quy định mới điều chỉnh cách tổ chức tín dụng xử lý nợ xấu, duy trì an toàn tại quỹ tín dụng nhân dân và thu thập, chia sẻ thông tin tín dụng CIC. Từ tháng 11/2026, các thay đổi này lần lượt đi vào áp dụng, cùng những quy định về số hóa giao dịch ngoại tệ và cơ chế cấp bù lãi suất. Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng văn bản, mà ở việc trách nhiệm quản trị được đẩy sâu vào quy trình hằng ngày. Ngân hàng phải tính lại cách xử lý tài sản và dữ liệu khách hàng; quỹ địa phương phải chứng minh khả năng chống đỡ rủi ro bằng các tỷ lệ cụ thể. Trong bối cảnh số hóa khiến dữ liệu tín dụng ngày càng quan trọng cho thẩm định và quản trị rủi ro, mở rộng khai thác thông tin cũng đòi hỏi minh bạch hơn về mục đích sử dụng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
VAMC mở rộng công cụ xử lý nợ xấu
Nghị định 359/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 6/11/2026, quy định về tổ chức, hoạt động và cơ chế tài chính của VAMC. Do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn và chịu sự quản lý, giám sát trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước, VAMC có vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng, hoạt động theo nguyên tắc lấy thu bù chi, không vì mục tiêu lợi nhuận. VAMC có thể mua nợ xấu theo giá trị thị trường hoặc bằng trái phiếu đặc biệt; với một số tổ chức tín dụng có vốn nước ngoài, việc mua nợ thực hiện theo giá trị thị trường. Ngoài mua nợ, công ty có thể cơ cấu lại khoản vay, chuyển nợ thành vốn góp hoặc cổ phần, bán nợ và xử lý tài sản bảo đảm. Đây là thay đổi đáng kể với các tổ chức tín dụng đang cần thêm phương án thu hồi vốn, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào khả năng định giá, xử lý tài sản và phối hợp thực tế. Khách hàng có khoản nợ đã bán cho VAMC vẫn có thể được xem xét cấp tín dụng nếu có phương án kinh doanh hoặc dự án khả thi.
Quỹ tín dụng phải chứng minh sức chịu đựng
Thông tư 40/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 1/11/2026, đặt ra các giới hạn an toàn trực tiếp cho quỹ tín dụng nhân dân. Các quỹ phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%; khả năng chi trả trong ngày làm việc tiếp theo và trong bảy ngày làm việc tiếp theo đều phải đạt ít nhất 100%. Nguồn vốn ngắn hạn dùng cho vay trung, dài hạn không được vượt 30%, còn tổng tiền gửi nhận vào so với vốn chủ sở hữu tối đa là 20 lần. Những ngưỡng này có thể buộc một số quỹ điều chỉnh cơ cấu huy động và cho vay, nhưng đổi lại là lớp bảo vệ thiết thực hơn cho người gửi tiền, nhất là khi nhu cầu rút vốn tăng. Nếu vốn điều lệ thực thấp hơn mức pháp định, quỹ phải lập phương án xử lý và báo cáo cơ quan quản lý; quy định cũng nêu biện pháp đối với quỹ có nguy cơ hoặc đã mất khả năng chi trả. Vì vậy, điều cần theo dõi không chỉ là tỷ lệ trên báo cáo, mà còn là khả năng duy trì thanh khoản trong hoạt động thực tế.
CIC: sự đồng ý phải rõ và kiểm chứng được
Với dữ liệu tín dụng CIC, trọng tâm mới là bằng chứng khách hàng đồng ý trước khi tổ chức tín dụng cung cấp thông tin cho Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam. Sự đồng ý phải được thể hiện rõ ràng, cụ thể và có thể in hoặc sao chép thành văn bản; hình thức điện tử cũng được chấp nhận nếu có thể kiểm chứng. Điều này khiến quy trình thu thập, lưu trữ bằng chứng và chia sẻ dữ liệu trở thành trách nhiệm cần rà soát của cả tổ chức tín dụng lẫn đơn vị cung cấp thông tin. Với người vay, quy định giúp làm rõ điều kiện thông tin của mình được cung cấp; với ngân hàng, thiếu bằng chứng phù hợp có thể trở thành điểm yếu trong quản trị dữ liệu. Từ ngày 20/11/2026, Thông tư 147/2026/TT-BTC cũng có hiệu lực, bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ các hướng dẫn về hỗ trợ và cấp bù lãi suất đối với chính sách tín dụng ưu đãi của Nhà nước. Các tổ chức cần rà soát quy trình nội bộ và theo dõi hướng dẫn triển khai thống nhất. Ba thay đổi này chỉ phát huy tác dụng khi kỷ luật xử lý nợ đi cùng an toàn thanh khoản và sự tôn trọng quyền dữ liệu của khách hàng.
