Sống thọ không nhờ phép màu: là kết quả của những thói quen lặp lại mỗi ngày
Thói quen sống thọ là tập hợp những hành vi ăn uống, vận động và sinh hoạt được duy trì đều đặn trong nhiều thập kỷ, giúp cơ thể giữ được khả năng vận động, trí nhớ, sức khỏe tim mạch và tinh thần thư thái, từ đó tăng cơ hội sống qua 100 tuổi trong trạng thái minh mẫn và tự lập thay vì chỉ kéo dài số năm bệnh tật. Theo các chuyên gia, tuổi thọ chịu ảnh hưởng đồng thời bởi di truyền, chế độ ăn uống, vận động, môi trường sống, sức khỏe tinh thần và khả năng tiếp cận y tế. Nhưng nếu nhìn vào câu chuyện của những người trên 100 tuổi như cụ ông Marcelino Abad 125 tuổi, cụ bà Trịnh Đinh 104 tuổi hay ông Ken Weeks 110 tuổi, dễ thấy họ có mẫu số chung: sống giản dị, vận động nhiều, ăn đồ tươi và giữ tinh thần thoải mái. Điều đáng nói là không ai trong số họ chạy theo xu hướng “hack tuổi thọ”, mà kiên trì với những thói quen nhỏ, lặp lại suốt đời.
Chế độ ăn uống khỏe mạnh: giản dị, lặp lại và gắn với thực phẩm tươi
Quan sát những người trên 100 tuổi, điều dễ thấy nhất là chế độ ăn uống khỏe mạnh của họ không cầu kỳ mà bền bỉ. Cụ Marcelino Abad sống chủ yếu với trái cây, rau củ, thịt cừu, thảo mộc vùng núi và lá coca bản địa. Đặc biệt, quả bơ gần như là món không thể thiếu trong bữa sáng hằng ngày của cụ, lặp lại suốt nhiều năm như một nghi thức sức khỏe. Ông Ken Weeks thì ăn đậu nướng vào bữa sáng liên tục hơn 30 năm. Cụ bà Trịnh Đinh gắn bó với hải sản tươi như tôm tít, cua xanh, cá chim, cá đù, tự chế biến thành nhiều món khác nhau. Ở tuổi 85, Martha Stewart vẫn trung thành với rau củ, cá hồi, dầu olive và thực phẩm tươi, hạn chế tối đa đồ siêu chế biến. Câu chuyện ở đây không phải “thần dược” nào kéo dài tuổi thọ, mà là cách ăn kiên định: ưu tiên thực phẩm tự nhiên, quen thuộc, ít qua chế biến và gắn với nhịp sống hàng ngày. "Stewart không theo đuổi chế độ ăn kiêng hà khắc mà chú trọng nguồn nguyên liệu và cách chế biến".
Hoạt động thể chất hàng ngày: đi bộ, pilates, nâng tạ và làm việc tay chân
Nếu phải chọn một thói quen sống thọ quan trọng nhất, hoạt động thể chất hàng ngày xứng đáng ở vị trí đầu bảng. Cụ Abad sống gần gũi thiên nhiên, gắn đời mình với ruộng đồng trên dãy Andes; công việc đồng áng chính là cách cụ vận động đều đặn suốt nhiều thập kỷ. Martha Stewart, dù ở tuổi 85, vẫn thức dậy lúc 6h30 để tập pilates ba ngày mỗi tuần, hai ngày tập tạ và máy sức mạnh, mỗi buổi khoảng 45 phút, thêm đi bộ, làm vườn, cưỡi ngựa. Ông Ken Weeks giữ thói quen đi bộ cả đời, đến 110 tuổi vẫn có thể tự đi lại mà không cần hỗ trợ. Điểm chung của họ không phải tập luyện theo trào lưu ngắn hạn, mà là biến vận động thành một phần đời sống: đi bộ, làm vườn, bê vác, nấu nướng… Những động tác bình thường này bảo vệ cơ bắp, khớp và hệ tim mạch, đồng thời giữ họ khỏi vòng xoáy lười vận động – thứ rút ngắn tuổi thọ mạnh hơn nhiều so với một bữa ăn sai chuẩn.
Giữ sự độc lập và các mối quan hệ tích cực: dinh dưỡng cho tinh thần
Trường thọ khỏe mạnh không chỉ là chuyện tim mạch và tiêu hóa, mà còn là năng lực sống như một cá thể độc lập. Cụ Trịnh Đinh, ở tuổi 104, vẫn sinh hoạt độc lập, tự vào bếp, dùng răng tách vỏ tôm, cua và thỉnh thoảng nấu hải sản cho con cháu. Ông Ken Weeks 110 tuổi vẫn tự đi lại. Sự tự lập này nuôi dưỡng lòng tự trọng, giảm cảm giác vô dụng, từ đó nâng đỡ sức khỏe tinh thần – một mảnh ghép quan trọng của trường thọ khỏe mạnh. Về mặt quan hệ, gia đình cụ Trịnh mô tả bà hiền hậu, ôn hòa, góp phần giữ không khí hòa thuận nhiều thế hệ. Martha Stewart nói rõ sức khỏe hiện tại đến từ ăn uống, tập luyện, không hút thuốc và uống rất ít rượu, nhưng phong thái năng động, xuất hiện thường xuyên ở các sự kiện cho thấy bà duy trì đời sống xã hội sôi nổi. Người sống thọ không đóng cửa sống cô độc; họ vừa giữ độc lập, vừa duy trì kết nối – hai trụ cột tinh thần giúp tuổi già bớt cô đơn và bớt bệnh tật.
Không hút thuốc, hạn chế rượu và chấp nhận tuổi tác: nền tảng giản dị của trường thọ
Ở những câu chuyện sống thọ, điều quan trọng đôi khi nằm ở thứ họ không làm. Martha Stewart nhấn mạnh mình không hút thuốc, uống rất ít rượu và không bận tâm đến tuổi tác. Ông Ken Weeks cũng không hút thuốc, không uống rượu, chọn món ăn đơn giản và duy trì đi bộ. Đây là lựa chọn lối sống rõ ràng: họ không tự tay phá hủy cơ thể bằng chất độc, không dùng rượu để đối phó với căng thẳng, mà giải tỏa bằng vận động, làm vườn, nấu ăn, giao tiếp. Gia đình cụ Trịnh cho rằng lối sống điều độ, chú trọng ăn uống và giữ tinh thần thoải mái giúp cụ gần như chưa từng mắc bệnh nặng. "Theo các chuyên gia, tuổi thọ chịu ảnh hưởng bởi di truyền, chế độ ăn, vận động, môi trường và sức khỏe tinh thần"; nghĩa là bạn không kiểm soát được gene, nhưng hoàn toàn có thể chọn không hút thuốc, không lạm dụng rượu, ăn đồ tươi, vận động đều và trân trọng các mối quan hệ. Đó là phiên bản thực tế, khả thi của bí quyết sống lâu.
