Ưu tiên người dạy, không phải thêm tầng quản lý
Cơ cấu lại nhân sự giáo dục là việc điều chỉnh đội ngũ quản lý, giáo viên và nhân sự hỗ trợ theo quy mô, điều kiện của từng cơ sở, để nguồn lực phục vụ trực tiếp việc học được phân bổ đúng nơi cần. Bộ Nội vụ vừa đề nghị UBND các tỉnh, thành phố nghiên cứu điều chuyển, giảm biên chế quản lý giáo dục và tăng nhân lực trực tiếp giảng dạy nhằm bảo đảm điều kiện cho năm học mới. Đây là hướng đi hợp lý nếu việc tinh giản biên chế giáo dục được đánh giá bằng khả năng giữ đủ giáo viên tại lớp, thay vì chỉ bằng số đầu mối hay chức danh bị cắt. Nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên” đặt đúng trọng tâm: học sinh cần người dạy ổn định, còn bộ máy quản lý phải tương xứng với nhu cầu thực tế. Điều chuyển cũng cần được xem xét trước khi quyết định cho viên chức nghỉ việc.
Sắp xếp phải đi cùng nhu cầu của trường
Giảm nhân sự quản lý chỉ có ý nghĩa khi đi cùng cách phân bổ giáo viên sát với tình hình từng trường. Bộ Nội vụ yêu cầu địa phương rà soát phương án sắp xếp cơ sở giáo dục và thực trạng đội ngũ lãnh đạo, quản lý, giáo viên; đồng thời bố trí, điều động, thuyên chuyển và sử dụng nhân sự hỗ trợ phù hợp với quy mô, điều kiện của các cơ sở sau sắp xếp. Nếu làm máy móc theo một định mức chung, việc giảm vị trí quản lý có thể không khắc phục được nơi thiếu giáo viên, còn việc điều chuyển thiếu cân nhắc có thể làm gián đoạn hoạt động dạy học. Vì vậy, sắp xếp nhân sự trường học cần bắt đầu từ sĩ số, nhu cầu giảng dạy và khả năng tổ chức của từng cơ sở. Theo đánh giá ban đầu, hoạt động giáo dục sau sắp xếp cơ bản duy trì ổn định, bảo đảm quyền học tập của học sinh. Giữ được kết quả đó phải là thước đo của đợt cơ cấu lại.
Con số sắp xếp cần được nhìn cùng chất lượng dạy học
Quy mô thay đổi cho thấy đây không còn là điều chỉnh nhỏ lẻ: sau sắp xếp, cả nước giảm 18.975 đầu mối cơ sở giáo dục công lập, tương đương 50,6%, vượt mục tiêu tối thiểu 30%; đồng thời 28.217 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục được chuyển sang công tác giảng dạy. Đây là chuyển dịch đáng kể về tổ chức và nhân lực, nhưng số lượng tự nó chưa chứng minh trường học đã có đủ giáo viên đứng lớp. Kết quả cuối cùng phải thể hiện ở việc giảm thiếu hụt cục bộ, duy trì lớp học và không để học sinh chịu thiệt vì thay đổi bộ máy. Bộ Nội vụ nêu văn bản hướng dẫn được ban hành để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng và giải quyết chế độ, chính sách cho người chịu ảnh hưởng từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy tại địa phương. Do đó, tinh giản cần đi cùng phương án bố trí việc làm phù hợp, thay vì biến thành mục tiêu cắt giảm đơn thuần.
Báo cáo chính sách trước hạn là phép thử tiếp theo
Bộ Nội vụ đặt yêu cầu cơ cấu lại trong bối cảnh chuẩn bị năm học 2026–2027 và triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, đồng thời đề nghị địa phương thực hiện nghiêm kết luận tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học. Với các viên chức lãnh đạo, quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục còn lại sau sắp xếp, địa phương quyết định việc hưởng chính sách theo Nghị định 154/2025 trên cơ sở quy định tại Nghị quyết 37/2026 và các giải pháp khắc phục thừa, thiếu giáo viên. Bộ cũng yêu cầu báo cáo nhanh kết quả giải quyết chính sách đối với người nghỉ việc do sắp xếp; báo cáo phải gửi Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính trước ngày 25.10.2026. Mốc này không chỉ là thủ tục hành chính: báo cáo cần phản ánh việc xử lý chính sách và tình hình bố trí nhân lực, để cơ quan có thẩm quyền có căn cứ theo dõi.
Kết luận: giảm tầng quản lý là hướng đi đáng ủng hộ, nhưng chỉ thuyết phục khi giáo viên được đưa đến đúng nơi thiếu và quyền học tập của học sinh vẫn được bảo đảm. Địa phương nên coi việc đủ người dạy, vận hành ổn định và giải quyết chính sách đúng quy định là những kết quả cần đạt song song.
