Tinh giản phải hướng nguồn lực về lớp học
Tinh giản biên chế giáo dục là việc cơ cấu lại nhân sự và vị trí trong ngành nhằm tổ chức bộ máy phù hợp hơn, đồng thời bảo đảm đủ giáo viên và nhân viên phục vụ hoạt động học tập. Bộ Nội vụ vừa gửi công văn tới UBND các tỉnh, thành phố về thực hiện chính sách theo Nghị định 154/2025, trong bối cảnh địa phương sắp xếp tổ chức bộ máy và chuẩn bị năm học 2026-2027. Thông điệp đáng chú ý không phải là cắt giảm đồng loạt, mà là chuyển trọng tâm từ quản lý sang giảng dạy: địa phương được đề nghị nghiên cứu điều chuyển, giảm biên chế quản lý và tăng nhân lực trực tiếp đứng lớp. Đây là hướng đi hợp lý nếu giảm vị trí hành chính giúp lớp học có thêm giáo viên; nhưng con số giảm đầu mối tự nó chưa chứng minh chất lượng phục vụ được cải thiện.
Sắp xếp trường học phải đi cùng phân bổ giáo viên
Quy mô thay đổi cho thấy đây không phải điều chỉnh nhỏ lẻ. Sau sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông, cả nước giảm 18.975 đầu mối công lập, tương đương 50,6%, vượt mục tiêu tối thiểu 30%; đồng thời, 28.217 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục được chuyển sang công tác giảng dạy. Những con số này làm rõ hướng tái cơ cấu: bớt đầu mối và đưa thêm người đến gần học sinh hơn. Tuy vậy, sáp nhập trường không tự động giải quyết nơi thừa, nơi thiếu giáo viên. Bộ yêu cầu việc bố trí nhà giáo và cán bộ quản lý gắn với điều kiện thực tế, theo nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Sắp xếp trường học chỉ đạt mục đích khi điều chuyển đúng người, đúng môn và đúng địa bàn, thay vì dừng ở việc gộp đơn vị trên giấy.
Rà soát cả quản lý, giáo viên lẫn nhân sự hỗ trợ
Địa phương cần rà soát tổng thể phương án sắp xếp, thực trạng đội ngũ viên chức lãnh đạo, quản lý và giáo viên, đồng thời cơ cấu lại, bố trí, điều động hoặc thuyên chuyển cả nhân sự hỗ trợ giáo dục. Cách tiếp cận này cần thiết: một trường có thể giảm cấp quản lý nhưng vẫn cần đủ nhân viên hỗ trợ để vận hành, còn nhu cầu giáo viên phụ thuộc vào quy mô và điều kiện cụ thể sau sáp nhập. Bộ Nội vụ đề nghị tăng nhân lực trực tiếp giảng dạy để bảo đảm điều kiện cho năm học 2026-2027. Vì thế, giảm biên chế quản lý không nên bị hiểu thành mục tiêu cắt giảm bằng mọi giá. Tiêu chí quan trọng phải là khả năng duy trì lớp học, quyền học tập của học sinh và mức độ khắc phục tình trạng thiếu, thừa giáo viên cục bộ.
Chế độ sau sắp xếp phải rõ ràng, đúng đối tượng
Tinh giản bộ máy cũng đặt ra trách nhiệm giải quyết quyền lợi cho người bị tác động. Theo hướng dẫn, số viên chức lãnh đạo, quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục còn lại sau sắp xếp thuộc diện xem xét chính sách theo Nghị định 154/2025; địa phương quyết định trên cơ sở các quy định tại Nghị quyết 37/2026 và giải pháp khắc phục thừa, thiếu giáo viên. Điều đó đòi hỏi rà soát minh bạch từng trường hợp, tránh để người lao động chịu thiệt vì thay đổi cơ cấu hoặc áp dụng chính sách thiếu nhất quán. Các địa phương phải gửi báo cáo kết quả về Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính trước ngày 25/10/2026 để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền. Kết quả sắp xếp chỉ đáng ghi nhận nếu bộ máy gọn hơn, chế độ được giải quyết đúng và trường học vẫn đủ người phục vụ năm học.
