Chuyến thăm Hoàng gia và thông điệp chính trị đằng sau nghi lễ
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan tới Việt Nam là một sự kiện ngoại giao Hoàng gia có ý nghĩa chiến lược, biểu tượng cho mức độ tin cậy chính trị cao và mở ra dư địa mới cho Thái Lan Việt Nam hợp tác trong thương mại song phương, đầu tư nước ngoài và liên kết khu vực. Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Nhà Vua Maha Vajiralongkorn và Hoàng hậu sẽ thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 14–16/9. Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Nhà vua Maha Vajiralongkorn và cũng là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Hoàng gia Thái Lan tới Việt Nam trong suốt 50 năm qua. Việc Hà Nội trở thành điểm đến của ba đoàn lãnh đạo cấp cao Thái Lan chỉ trong hơn ba tháng cho thấy quan hệ chính trị đang ở giai đoạn nồng ấm hiếm có và tạo nền tảng mới cho quan hệ kinh tế.
Thời điểm đặc biệt: 50 năm quan hệ và Đối tác Chiến lược toàn diện
Chuyến thăm Hoàng gia không xuất hiện trong khoảng trống ngoại giao; nó đến đúng thời điểm Việt Nam và Thái Lan kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, từ 6/8/1976 đến 6/8/2026. Quan hệ hai nước đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện từ tháng 5/2025, và mới đây hai bên đã ký Chương trình hành động triển khai giai đoạn 2026–2031, nhấn mạnh ba trụ cột kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp – địa phương và chiến lược tăng trưởng bền vững. Sự trao đổi đoàn cấp cao với tần suất dày đặc, từ chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cuối tháng 5 đến chuyến thăm của Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội Thái Lan, rồi nay là Nhà vua, là minh chứng sống động cho mức độ coi trọng và tin cậy chính trị giữa hai nước.
Thương mại song phương: từ con số 22,1 đến tham vọng 50
Nếu không có nền tảng kinh tế vững, chuyến thăm Hoàng gia khó có ý nghĩa vượt lễ tân. Thực tế, thương mại song phương Việt Nam – Thái Lan đang tăng tốc. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 tỷ USD, tăng 9% so với năm trước; trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 8,8 tỷ USD, tăng 12,7%, còn nhập khẩu đạt 13,3 tỷ USD, tăng 6,7%. Trong bảy tháng đầu năm 2026, thương mại hai chiều đã vượt 15,03 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ. Theo số liệu hiện tại, Thái Lan là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, trong khi Việt Nam là đối tác lớn thứ hai của Thái Lan trong khối và thuộc nhóm năm đối tác hàng đầu của Thái Lan trên toàn cầu. Hai bên đã đặt mục tiêu sớm đưa kim ngạch lên 25 tỷ USD, hướng tới 50 tỷ USD trong trung và dài hạn.
Tăng trưởng thương mại không chỉ nằm ở con số mà còn ở cấu trúc. Việt Nam xuất khẩu sang Thái Lan các nhóm hàng có giá trị gia tăng cao như điện thoại, máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, cùng các mặt hàng sắt thép, dầu thô, dệt may, rau quả và thủy sản. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Thái Lan máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, ô tô nguyên chiếc, hàng điện gia dụng, máy móc, thiết bị, linh kiện ô tô, chất dẻo nguyên liệu, kim loại, hóa chất. Cơ cấu này cho thấy quan hệ kinh tế đang chuyển từ cạnh tranh sang bổ sung chuỗi cung ứng. Chuyến thăm Hoàng gia, nếu gắn với các cam kết cụ thể về giảm rào cản phi thuế, phối hợp tiêu chuẩn chất lượng, có thể biến tăng trưởng hiện tại thành động lực bền vững cho quan hệ kinh tế.
Đầu tư nước ngoài: doanh nghiệp Thái đặt cược dài hạn vào Việt Nam
Dòng vốn đầu tư nước ngoài từ Thái Lan đang trở thành trụ cột thứ hai bên cạnh thương mại song phương trong quan hệ kinh tế Việt Nam – Thái Lan. Tính đến hết tháng 8/2026, Thái Lan có 824 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 15,476 tỷ USD, đứng thứ chín trong số 154 quốc gia đầu tư vào Việt Nam và thứ hai trong ASEAN chỉ sau Singapore. Trước đó, số liệu cho thấy Thái Lan có 813 dự án với hơn 15,4 tỷ USD vốn đăng ký, xếp thứ tám trong 153 quốc gia và cũng đứng thứ hai trong ASEAN. Dù số lượng và thứ hạng có điều chỉnh theo thời gian, xu hướng chung là rõ: vốn Thái đang mở rộng và tiến sâu vào các ngành then chốt như công nghiệp chế biến – chế tạo, sản xuất và phân phối điện, khí, nước, điều hòa, bất động sản, bán buôn và bán lẻ.
Đáng chú ý, nhiều tập đoàn lớn của Thái như Central Retail, SCG, CP, Amata, WHA, Bangkok Bank, TCC… liên tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam. Central Retail lên kế hoạch mở thêm 12 đại siêu thị tại Việt Nam trong ba năm, cho thấy niềm tin mạnh vào sức mua nội địa. SCG công bố kế hoạch tăng vốn vào Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn, còn Amata mở rộng các khu công nghiệp tại Quảng Ninh và Phú Thọ, biến những vùng này thành nút mới trong mạng lưới công nghiệp khu vực. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 23 dự án đầu tư tại Thái Lan, chủ yếu trong thương mại, dịch vụ, công nghệ chế biến, chế tạo và bất động sản. Chuyến thăm Hoàng gia là cơ hội để nâng cấp khung pháp lý bảo vệ nhà đầu tư hai bên, tạo sân chơi cân bằng hơn cho doanh nghiệp Việt tại Thái Lan.
Từ hợp tác kinh tế tới liên kết khu vực: vì sao chuyến thăm này mang tính bước ngoặt
Điểm đáng chú ý nhất của chuyến thăm không chỉ là nghi lễ Hoàng gia mà là thông điệp chiến lược về liên kết khu vực. Hai nước đã thống nhất thúc đẩy hợp tác quốc phòng – an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư theo hướng cân bằng và bền vững. Đồng thời, họ duy trì hiệu quả các cơ chế đối thoại về an ninh, quốc phòng, phối hợp chống tội phạm xuyên quốc gia, đào tạo lực lượng, hợp tác không quân, hải quân và tuần tra chung trên biển. Các khuôn khổ như Ủy ban hỗn hợp về thương mại, Diễn đàn Năng lượng và Chiến lược “Ba kết nối” – chuỗi cung ứng, doanh nghiệp – địa phương, chiến lược tăng trưởng bền vững – đặt quan hệ kinh tế trong bối cảnh rộng hơn của liên kết ASEAN.
Với sự hiện diện của Nhà vua và Hoàng hậu tại Hà Nội, quan hệ Việt Nam – Thái Lan bước vào giai đoạn mới: từ đối tác chiến lược toàn diện trên giấy trở thành mạng lưới hợp tác sống động, đa tầng. Thương mại song phương đang tiệm cận các mục tiêu mới, đầu tư nước ngoài từ Thái Lan ngày càng gắn với các ngành chiến lược, còn các cơ chế hợp tác quốc phòng – an ninh tạo lớp bảo vệ cho quan hệ kinh tế. Thách thức nằm ở chỗ biến đà ngoại giao hiện nay thành các cam kết cụ thể về mở cửa thị trường, cải thiện môi trường kinh doanh và kết nối hạ tầng. Nếu làm được, chuyến thăm Hoàng gia lần này sẽ được nhớ như dấu mốc đưa quan hệ kinh tế Việt Nam – Thái Lan lên một nấc mới trong tiến trình hội nhập khu vực.
