Một chuyến thăm mang tính bước ngoặt, không chỉ mang tính nghi lễ
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà Vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu tới Việt Nam từ 14-16/9 là sự kiện ngoại giao khu vực thể hiện bước ngoặt chiến lược mới trong quan hệ Việt–Thái, khi biểu tượng tối cao của Thái Lan trực tiếp tham gia thúc đẩy hợp tác song phương trên nền tảng tin cậy chính trị sâu sắc và gắn kết nhân dân ngày càng chặt chẽ.
Nhà Vua Thái Lan thăm Việt Nam nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, diễn ra trong bối cảnh hai nước đã nâng cấp lên quan hệ Việt–Thái chiến lược ở cấp Đối tác Chiến lược toàn diện. Điều này cho thấy chuyến thăm không phải một nghi lễ xã giao, mà là bước đi được tính toán kỹ, nhằm định hình trụ cột hợp tác cho ít nhất một thập niên tới. Chỉ trong năm 2026, hai bên đã trao đổi dày đặc các chuyến thăm cấp cao, phản ánh ý chí chính trị rõ ràng muốn “kéo gần” lợi ích, không để quan hệ dừng ở những tuyên bố hữu nghị chung chung.
Ba dấu mốc hội tụ: nền tảng cho một giai đoạn chiến lược mới
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, hiếm khi ba dấu mốc cùng hội tụ trong một chuyến thăm cấp Nhà nước như lần này. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Nhà Vua Thái Lan tới Việt Nam kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, trùng với dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ, và diễn ra ngay sau khi hai nước nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 5/2025.
Ba dấu mốc này không chỉ có ý nghĩa biểu tượng. Chúng tạo ra “cửa sổ cơ hội” hiếm có để hai bên tái định vị hợp tác song phương, từ chỗ coi nhau là đối tác quan trọng trong ASEAN sang mức độ gắn kết của những đối tác chiến lược cùng chia sẻ trách nhiệm với cấu trúc ngoại giao khu vực. Khi lịch sử, hiện tại và định hướng tương lai được đóng khung trong cùng một sự kiện, áp lực chuyển đổi từ lời nói sang hành động trở nên lớn hơn – và đó chính là động lực để hai nước phải xác định rõ các trụ cột hợp tác mới.
Từ tin cậy chính trị tới hợp tác kinh tế và kết nối nhân dân
Điểm nổi bật nhất của chuyến thăm, như Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, là sự gặp nhau giữa tin cậy chính trị cấp cao và tình cảm gần gũi giữa hai dân tộc. Nhưng nếu chỉ dừng ở “tình cảm”, quan hệ Việt–Thái chiến lược sẽ khó bứt phá. Thông điệp quan trọng là phải chuyển hóa sự tin cậy đó thành các chương trình, dự án cụ thể mà người dân cảm nhận được, từ giao thương hàng hóa đến cơ hội việc làm và học tập.
Theo chia sẻ sau chuyến thăm, hai bên sẽ tập trung đưa kim ngạch thương mại song phương đạt mục tiêu cao hơn, theo hướng cân bằng hơn, đồng thời duy trì Thái Lan là một trong các nhà đầu tư nước ngoài hàng đầu tại Việt Nam. Ở tầm nhân dân, hai nước sẽ mở rộng giảng dạy tiếng Việt và tiếng Thái, tăng tần suất các đường bay thẳng và phát huy giá trị các công trình cộng đồng như Phố Việt Nam tại Udon Thani hay các Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thái Lan – những điểm chạm rất cụ thể với đời sống thường ngày của người dân.
Ngoại giao khu vực: Việt–Thái cùng “chung nhịp” trong ASEAN và Mekong
Nếu bỏ qua khía cạnh ngoại giao khu vực, sẽ khó hiểu hết ý nghĩa chiến lược của việc Nhà Vua Thái Lan thăm Việt Nam. Cả hai nước đều giữ vai trò trụ cột của ASEAN và là thành viên chủ chốt của các cơ chế tiểu vùng Mekong, nên sự gắn kết song phương mang theo tác động lan tỏa tới cấu trúc an ninh – kinh tế Đông Nam Á.
Trong thời gian tới, hai bên khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong ASEAN và các cơ chế tiểu vùng Mekong, đồng thời dùng quan hệ Việt–Thái chiến lược như một kênh đóng góp cho hòa bình, hợp tác ở khu vực. Điều này hàm ý một cách tiếp cận chủ động hơn: thay vì chỉ “đi theo” các sáng kiến khu vực, Hà Nội và Bangkok có thể cùng định hình chương trình nghị sự về kết nối hạ tầng, chuyển đổi xanh, an ninh nguồn nước và chuỗi cung ứng. Việc Thủ tướng Thái Lan tháp tùng Nhà Vua trong chuyến thăm là một tín hiệu rõ rằng Bangkok nhìn nhận Hà Nội như đối tác phải cùng bàn mọi bài toán chiến lược, không chỉ song phương mà cả khu vực.
Kết luận: Khi ngoại giao Hoàng gia trở thành chất xúc tác cho những bước đi rất đời thường
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà Vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu đã đưa quan hệ Việt–Thái chiến lược sang một trang mới: từ nền tảng tin cậy và hữu nghị đã chín, hai nước chuyển sang giai đoạn phải chứng minh bằng kết quả cụ thể. Khi Hoàng gia Thái Lan thể hiện sự coi trọng đặc biệt đối với Việt Nam và trực tiếp ủng hộ các dự án giáo dục, cộng đồng tại Việt Nam, ngoại giao Hoàng gia trở thành chất xúc tác cho những kết nối rất đời thường – lớp học song ngữ, chuyến bay thẳng, tuyến du lịch và dòng đầu tư hai chiều.
Ý nghĩa lịch sử của sự kiện này vì thế không chỉ nằm ở lần đầu Nhà Vua Thái Lan thăm Việt Nam, hay ở các nghi thức cấp cao ấn tượng. Giá trị bền vững của nó sẽ được đo bằng việc người nông dân, doanh nghiệp nhỏ, sinh viên và kiều bào hai nước có thấy cuộc sống thuận lợi hơn nhờ các cam kết mới hay không. Nếu các chương trình hợp tác sau chuyến thăm được triển khai tới nơi tới chốn, đây sẽ là ví dụ sinh động cho cách ngoại giao cấp cao – kể cả ngoại giao Hoàng gia – có thể tạo thay đổi rất cụ thể cho từng công dân trong khu vực Mekong mở rộng.
