Ba dấu mốc hội tụ trong một chuyến thăm lịch sử
Chuyến thăm Nhà vua Thái Lan tới Việt Nam là chuyến thăm cấp Nhà nước của Quốc vương Maha Vajiralongkorn và Hoàng hậu theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân, diễn ra từ ngày 14 đến 16-9 và là chuyến thăm đầu tiên của một vị vua Thái kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, đồng thời trùng với kỷ niệm ngoại giao 50 năm giữa hai bên và giai đoạn nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Điểm đáng nói của chuyến thăm này không chỉ nằm ở nghi thức ngoại giao long trọng mà ở việc ba cột mốc cùng hội tụ trong một thời điểm: lần đầu tiên Hoàng gia Thái Lan thăm chính thức Việt Nam, tròn 50 năm quan hệ ngoại giao Việt - Thái, và diễn ra sau khi hai nước nâng cấp thành Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 5-2025. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Nhà vua và Hoàng hậu đã hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và được Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul tháp tùng. Sự hiện diện đồng thời của nguyên thủ hai nước và lãnh đạo hành pháp thể hiện rõ định hướng coi trọng quan hệ Việt - Thái và mục tiêu củng cố lòng tin chính trị ở mức cao nhất.
Ngoại giao 50 năm: từ láng giềng ASEAN đến Đối tác chiến lược toàn diện
Sau nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ Việt - Thái đã dịch chuyển từ chỗ thận trọng, thử nghiệm sang mức độ gắn kết lợi ích và tin cậy chính trị rõ ràng hơn. Theo đánh giá của Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, chuyến thăm Nhà vua Thái Lan mang “ý nghĩa đặc biệt và lịch sử” vì nó mở ra một chương mới cho quan hệ song phương đúng vào thời điểm hai nước đã nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Đây không chỉ là nâng cấp thuật ngữ; đó là sự thừa nhận rằng hai bên coi nhau là đối tác ưu tiên trong cấu trúc khu vực đang biến động. Nhìn lại 50 năm, Thái Lan đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, đồng thời nằm trong nhóm mười nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam, trong khi du lịch và di cư tạo nên cộng đồng hơn 100.000 người Việt tại Thái Lan. Những con số này cho thấy ngoại giao 50 năm không dừng ở các tuyên bố chung mà đã thấm xuống đời sống kinh tế – xã hội. Chuyến thăm cấp Nhà nước lần này vì vậy được xem như bước chuyển từ giai đoạn “mở rộng” sang giai đoạn “làm sâu” hợp tác chiến lược, nơi mỗi quyết định chính trị đều được kỳ vọng gắn với các lợi ích cụ thể cho người dân hai nước.
Ý nghĩa chính trị: Hoàng gia, lòng tin và vai trò trong khu vực
Ở Thái Lan, Hoàng gia có vị thế tinh thần, lịch sử và văn hóa đặc biệt, nên chuyến thăm của Nhà vua mang thông điệp chính trị vượt ra ngoài nghi thức ngoại giao thông thường. Việc Quốc vương và Hoàng hậu trực tiếp tới Hà Nội, thăm chùa Quán Sứ, Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Thái Lan tại Đại học Hà Nội, cho thấy cam kết gắn kết giữa hai xã hội, không chỉ giữa hai chính phủ. Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, điều ấn tượng nhất từ chuyến thăm là “lòng tin chính trị ở mức cao nhất và quan hệ gần gũi giữa hai dân tộc cùng gặp nhau trong một chuyến thăm”. Từ góc nhìn khu vực, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh ASEAN và tiểu vùng Mekong đang đứng trước nhiều thách thức: cạnh tranh chiến lược, chuyển dịch chuỗi cung ứng, yêu cầu tăng trưởng xanh. Hai nước tuyên bố sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong các cơ chế ASEAN và hợp tác Mekong, đồng thời triển khai sáng kiến “Ba kết nối”: kết nối chuỗi cung ứng, kết nối các ngành kinh tế – địa phương – doanh nghiệp, và kết nối chiến lược tăng trưởng xanh, bền vững. Nếu được hiện thực hóa, đây sẽ là nền tảng để Việt Nam và Thái Lan cùng định hình các chuẩn mực hợp tác chiến lược mới trong khu vực, thay vì chỉ đóng vai người tham gia thụ động.
Tác động thiết thực: kinh tế, giao lưu nhân dân và hợp tác mới
Một chuyến thăm cấp Nhà nước sẽ mất ý nghĩa nếu không chuyển hóa được thành các cơ hội có thể đo được đối với người dân. Chính vì vậy, sau chuyến thăm Nhà vua Thái Lan, nhiệm vụ được đặt ra là biến những đồng thuận, cảm tình và lòng tin chính trị thành chương trình, dự án cụ thể mà người dân hai nước có thể cảm nhận. Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và đối tác Thái Lan để triển khai công việc này. Trọng tâm trước mắt là kinh tế: hai bên đặt mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương lên mức cao hơn trên cơ sở cân bằng hơn, gắn với sáng kiến “Ba kết nối” nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực. Song song, văn hóa, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân sẽ được thúc đẩy thông qua mở rộng dạy tiếng Việt và tiếng Thái, tăng tần suất các chuyến bay thẳng, gia tăng giá trị các dự án cộng đồng như “Phố Việt Nam” tại Udon Thani hay các Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thái Lan. Đây chính là những lĩnh vực hợp tác chiến lược mới, nơi mỗi bước tiến ngoại giao được phản ánh trực tiếp trong trải nghiệm đi lại, học tập, làm ăn và du lịch của người dân.
Kết luận: từ biểu tượng Hoàng gia đến chương trình hành động chung
Điểm mạnh của chuyến thăm Nhà vua Thái Lan không chỉ là tính biểu tượng – lần đầu tiên một Quốc vương Thái tới Việt Nam, đúng dịp ngoại giao 50 năm – mà là khả năng tạo “động lượng chính trị” cho một giai đoạn hợp tác mới. Ba dấu mốc hội tụ trong một chuyến thăm cho thấy hai nước chủ động biến kỷ niệm thành cơ hội, dùng sự kiện Hoàng gia để phát đi thông điệp về lòng tin chính trị, tình hữu nghị và tầm nhìn chung đối với tương lai khu vực. Tuy vậy, như chính phía Việt Nam nhấn mạnh, điều quan trọng sau chuyến thăm là biến tình cảm và sự tôn trọng lẫn nhau thành các dự án cụ thể, để người dân cảm thấy rõ lợi ích của Đối tác chiến lược Việt - Thái. Nếu các sáng kiến về “Ba kết nối”, mở rộng hợp tác giáo dục, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân được triển khai nhất quán, chuyến thăm lần này sẽ được nhớ không chỉ như một sự kiện ngoại giao hiếm có, mà như điểm khởi đầu của một giai đoạn hợp tác chiến lược sâu rộng hơn, ổn định hơn giữa hai nước láng giềng ASEAN.
