Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: bước mở cho một Hà Nội khác
Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng là một chương trình phát triển đô thị quy mô lớn tại Hà Nội, nhằm tổ chức lại không gian sống, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật – xã hội, tái thiết khu vực trung tâm theo mô hình xanh bền vững và “đô thị 15 phút”, với mục tiêu đưa cư dân tiếp cận tiện ích thiết yếu trong bán kính đi bộ hợp lý, đồng thời tạo chuẩn sống mới cho khu vực phía Đông Nam thủ đô.
Điểm đáng nói ở Vĩnh Hưng không chỉ là con số 447 ha và tổng vốn đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, mà là cách Hà Nội chấp nhận một cuộc đại phẫu về không gian đô thị. Ngày 28/8/2026, thành phố tổ chức lễ khởi công dự án cùng nhiều công trình trọng điểm – một động thái cho thấy tái thiết đô thị Hà Nội đã chuyển từ khẩu hiệu sang hành động có quy mô và rủi ro chính trị thực sự. Nằm cách Hồ Gươm khoảng 4 km, phường Vĩnh Hưng được coi là phép thử sống động: nếu tái thiết thành công, khu vực này có thể trở thành mẫu hình để nhân rộng ra phần còn lại của lõi đô thị.
Quy mô 447 ha và vốn gần 186.000 tỷ: tham vọng hạ tầng chưa từng có
Với tổng diện tích nghiên cứu khoảng 447 ha và tổng mức đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, dự án Sun Group tại Vĩnh Hưng đang đứng vào hàng những thương vụ tái phát triển đô thị lớn nhất lịch sử khu vực trung tâm Hà Nội. Trong đó, khoảng 206 ha dành cho khu vực tái thiết đô thị – nơi sẽ xây mới, tổ chức lại không gian và phát triển các chức năng đô thị hiện đại; hơn 240 ha còn lại được định hướng cải tạo, chỉnh trang hạ tầng giao thông, chiếu sáng, cảnh quan, cây xanh, hệ thống thoát nước mưa – nước thải và các công trình an sinh xã hội.
Điều đáng bàn là dự án này không dừng ở việc “đẹp hóa” một phường nội đô. Nó gắn với chủ trương tái cấu trúc không gian vùng trung tâm theo mô hình phát triển xanh bền vững của thành phố, ưu tiên công cộng, công viên, mặt nước và hạ tầng giao thông. Nếu nhìn sang các đô thị trong khu vực, quy mô tái thiết Hà Nội ở Vĩnh Hưng đã tương đương hoặc vượt nhiều khu tái phát triển ven sông, ven đường vành đai tại các thủ phủ cạnh tranh. Vấn đề không còn là kích thước, mà là khả năng biến khối đầu tư khổng lồ thành hạ tầng Vĩnh Hưng có hiệu quả sử dụng lâu dài, tránh lặp lại kịch bản dự án lớn nhưng hiệu quả xã hội nhỏ.
Đô thị 15 phút, TOD và Sponge City: mô hình có thắng được thói quen sống?
Dự án Sun Group tại Vĩnh Hưng được định hướng phát triển theo mô hình “đô thị 15 phút”, nghĩa là cư dân có thể tiếp cận công viên, cây xanh, dịch vụ vui chơi, mua sắm, học tập, y tế trong vòng 15 phút đi bộ. Đây là một tuyên bố mạnh: nó đặt ra nỗ lực đảo ngược thói quen phụ thuộc xe máy và ô tô cá nhân của Hà Nội. Song song, các khu tái thiết sẽ tích hợp chặt chẽ với hệ thống đường sắt đô thị số 4, 8 và 15, không gian ngầm đa chức năng theo mô hình TOD, khuyến khích di chuyển bằng giao thông công cộng.
Ở tầng hạ tầng mềm, Hà Nội chọn tiếp cận “đô thị thẩm thấu” (Sponge City): kết nối công viên với hồ điều hòa như một màng lọc tự nhiên, tăng khả năng thoát nước, giảm nguy cơ ngập úng. Về lý thuyết, đây là sự kết hợp đáng khen giữa phát triển đô thị và thích ứng khí hậu. Nhưng thách thức nằm ở chỗ mô hình đô thị 15 phút chỉ phát huy nếu tiện ích thực sự đa dạng, giá dịch vụ phù hợp thu nhập cư dân và không bị biến thành một chuỗi không gian thương mại khép kín cho nhóm thu nhập cao. Nếu không, “15 phút” sẽ là khẩu hiệu đẹp, trong khi người dân vẫn phải đi hàng giờ để tiếp cận dịch vụ chất lượng.
Tái định cư tại chỗ và bài toán công bằng trong phát triển đô thị
Khác với nhiều dự án tái thiết đô thị từng tạo ra làn sóng di dời dân cư ra ngoại thành, dự án Vĩnh Hưng cam kết bố trí tái định cư cho tất cả hộ dân thuộc diện bị ảnh hưởng ngay trên địa bàn phường. Đây là một điểm thay đổi có tính nguyên tắc: tái thiết đô thị Hà Nội không thể tiếp tục dựa trên việc đẩy người dân ra xa trung tâm, rồi lấp đầy bằng các khối nhà ở thương mại. Giữ cư dân lại tại chỗ – nếu được thực hiện đúng – sẽ giúp bảo toàn cấu trúc xã hội, giảm xáo trộn đời sống và tránh biến Vĩnh Hưng thành một “khu đô thị trưng bày” thiếu linh hồn.
Theo lãnh đạo dự án Sun Group, mục tiêu là đưa Vĩnh Hưng thành khu đô thị có hạ tầng cảnh quan sạch đẹp, hiện đại, tích hợp nhiều tiện ích văn hóa – xã hội phục vụ người dân. Câu hỏi đặt ra là người dân nào sẽ được hưởng đầy đủ những chuẩn mực sống mới đó: cư dân hiện hữu gần 80.000 người hay lớp cư dân mới với khả năng chi trả cao hơn? Câu chuyện công bằng trong phát triển đô thị sẽ là thước đo quan trọng của dự án, không kém gì tiến độ hay vẻ ngoài của các tuyến phố mới.
Từ Vĩnh Hưng đến chuẩn Hà Nội mới
Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030. Trong tầm nhìn của thành phố, đây được kỳ vọng là “Thung lũng xanh giữa lòng đô thị hiện đại”, một mô hình phát triển kiểu mẫu cho công cuộc tái thiết khu trung tâm thủ đô, định hình chuẩn sống hiện đại, tích hợp tiện ích văn hóa – xã hội và tạo động lực dịch chuyển cơ cấu kinh tế đô thị. Nếu dự án đạt được những mục tiêu này, Vĩnh Hưng sẽ trở thành minh chứng cho khả năng nâng cấp đô thị nội thành thay vì mở rộng vô hạn ra bên ngoài.
Trong bức tranh phát triển đô thị rộng hơn, Vĩnh Hưng là lời tuyên bố rằng Hà Nội đã bước vào giai đoạn phải tự cải tạo mình, chứ không thể tiếp tục “trải mỏng” về phía các vành đai. Thành công hay thất bại của dự án Sun Group sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới cách thành phố tiếp cận các khu vực khác: hoặc dám nhân rộng mô hình đô thị 15 phút gắn với Sponge City và TOD, hoặc quay về lối phát triển phân mảnh quen thuộc. Đến cuối cùng, câu trả lời thực sự sẽ nằm ở trải nghiệm mỗi ngày của cư dân: họ có sống xanh hơn, tiện nghi hơn và công bằng hơn, hay chỉ là đang di chuyển trong một đô thị mới, nhưng với những vấn đề cũ được sơn lại.
