Thế hệ ca sĩ Gen Z Việt: từ gameshow đến bản sắc độc lập
Thế hệ ca sĩ Gen Z Việt là lớp nghệ sĩ trẻ sinh sau năm 2000, lớn lên cùng mạng xã hội và các chương trình thực tế, đang chủ động kết hợp với nhà sản xuất quốc tế, tự viết câu chuyện âm nhạc của mình và ưu tiên phong cách âm nhạc riêng thay vì lặp lại công thức của thế hệ trước. Họ không chỉ coi âm nhạc là nghề, mà là không gian để khẳng định bản ngã, thách thức những khuôn mẫu cũ về hình tượng, thể loại và con đường thành công. Trong bức tranh đó, Shayda và Lexxy là hai ví dụ tiêu biểu: cùng trẻ, cùng bước ra từ bệ phóng truyền thông, nhưng chọn con đường độc lập, đôi khi khó khăn hơn, để đổi lại quyền tự quyết nghệ thuật.
Điểm chung quan trọng nhất ở họ là sự từ chối an toàn. Shayda không dừng lại ở hình ảnh "cô bé dân ca" từng gây chú ý tại Giọng hát Việt Nhí mùa 4, còn Lexxy không chấp nhận sống mãi trong danh xưng "con gái nhạc sĩ Tú Dưa". Họ chọn cách bước ra khỏi vùng an toàn: một người chuyển hẳn sang R&B, hip hop đương đại; một người rời Hà Nội vào TP.HCM để rèn ngoại ngữ, vũ đạo, nhạc cụ và tự định hình con đường riêng của mình. Đó không phải lựa chọn dễ, nhưng là lựa chọn cần thiết nếu Gen Z muốn tái định nghĩa âm nhạc pop hiện đại.
Shayda: Từ Rap Việt đến album ‘IN PRIVATE’ và cuộc chơi hợp tác quốc tế
Shayda là ví dụ rõ ràng cho việc một ca sĩ Gen Z Việt dám xóa đi hình ảnh cũ để tái sinh nghệ thuật. Sau khi từng gây chú ý với tiết mục "Dạ cổ hoài lang" và khoảnh khắc hát bằng “cây lược vàng” viral, giúp cô chạm mốc hơn 40 triệu lượt thích trên TikTok, Shayda đã chọn cú rẽ mạnh: tái xuất ở Rap Việt mùa 4 với diện mạo hoàn toàn mới, khiến cả bốn huấn luyện viên tranh giành. Ở tuổi 21, cô bước vào vùng âm thanh R&B và hip hop đương đại, rời xa vùng an toàn dân ca – thanh nhạc để đến gần hơn với con người thật của mình.
Album nhạc pop mới ‘IN PRIVATE’ là tuyên ngôn rõ ràng nhất cho lựa chọn đó. Đây không chỉ là sản phẩm ra mắt, mà là “không gian sáng tạo cốt lõi” nơi Shayda định vị bản thân như một nghệ sĩ độc lập, khai thác chuyện tình cảm của người phụ nữ qua nhiều trạng thái: tổn thương trong “Stressed out”, thân mật dịu dàng ở “Tulips”, sức hút thể xác trong “Addicted”, sự chủ động táo bạo ở “505” và chông chênh trong “Losing race”. Quan trọng hơn, cô hợp tác với những hit maker từng được đề cử Grammy ở tuổi 21, nhưng khẳng định: “Kết hợp với nghệ sĩ quốc tế phải bằng âm nhạc, không phải để làm truyền thông”. Đó là thái độ của một nghệ sĩ trẻ ý thức rõ giá trị bản thân.
Hợp tác quốc tế nhưng không đánh mất mình: bài học từ ‘IN PRIVATE’
Điểm đáng nói ở ‘IN PRIVATE’ không chỉ là sự quyến rũ trong âm thanh, mà là cách Shayda dùng hợp tác quốc tế để củng cố, chứ không hòa tan, phong cách âm nhạc riêng của mình. Cô mời nghệ sĩ Philippines Juan Caoile – chủ nhân bản hit “Marikit sa dilim” – hòa giọng trong “Tulips”, để thêm một lớp thân mật dịu dàng cho ca khúc mà vẫn giữ trung tâm là giọng hát và câu chuyện của chính mình. Ở “Addicted”, bộ đôi Bert Symoun và Dreycruz – những người đứng sau hiện tượng “Wag Ipagsabi” – góp phần làm nóng phần beat, đẩy cao năng lượng của sức hút thể xác trong ca khúc.
Đặc biệt, Lah Pat – nổi tiếng với hit “Rodeo” kết hợp Flo Milli – không chỉ góp giọng trong “505” mà còn bay sang Việt Nam để xuất hiện trực tiếp trong MV cùng Shayda. Đây là ví dụ điển hình cho xu hướng hợp tác quốc tế của ca sĩ Gen Z Việt: không còn là “feat cho có tiếng”, mà là sự giao thoa âm nhạc sòng phẳng, nơi hai bên bổ sung giá trị cho nhau. Album IN PRIVATE là bước tiếp theo trong hành trình thoát khỏi cái bóng quá khứ, buộc khán giả nhìn Shayda bằng lăng kính hiện đại hơn. Nếu thế hệ trước thường trông chờ vào một “ông bầu”, thì thế hệ này dùng hợp tác quốc tế như công cụ để tự nâng chuẩn cho chính mình.
Lexxy: Con gái Tú Dưa và hành trình thoát khỏi chiếc nhãn gia đình
Nếu Shayda phải vượt qua cái bóng của chính mình trên truyền hình, thì Lexxy đối diện một chiếc bóng khác: gia đình. Sinh năm 2004, là con gái nhạc sĩ Tú Dưa và vận động viên wushu Thúy Hiền, Lexxy bước vào âm nhạc với lợi thế lẫn áp lực. Chỉ trong chưa đầy nửa năm, cô phát hành EP đầu tay ‘Flexxy’ và biểu diễn tại Bốc Fest trước khoảng 5.000 khán giả. Nhưng thay vì dựa vào danh tiếng gia đình, Lexxy chọn cách chứng minh năng lực: khi còn nhỏ, cô không thi Giọng hát Việt Nhí – nơi bố có nhiều mối quan hệ – mà chọn Vietnam Idol Kids để không ai nói mình được ưu ái.
Lexxy thẳng thắn thừa nhận áp lực khi khán giả vẫn quen gọi cô là “con gái Tú Dưa”, nhưng cô nói: “Tôi tôn trọng những gì thuộc về gia đình, nhưng con đường nghệ thuật là câu chuyện tôi tự viết”. EP ‘Flexxy’ thiên về phong cách táo bạo, sexy, nhưng điều quan trọng hơn là thái độ: cô không muốn bị đóng khung trong bất kỳ công thức nào, mà cần được thử nghiệm trước khi chấp nhận một khuôn mẫu. Năm 2023, cô chuyển vào TP.HCM để trau dồi ngoại ngữ, vũ đạo, nhạc cụ – một quyết định cho thấy sự nghiêm túc với nghề. Lexxy không phủ nhận nguồn gốc, nhưng cũng không cho phép nó định nghĩa toàn bộ con người mình.
Khi Gen Z viết lại luật chơi pop: bản sắc trước, thành công sau
Điểm giao nhau giữa Shayda và Lexxy là lựa chọn đặt bản sắc lên trước thành công tức thời. Shayda dùng hợp tác quốc tế để mở rộng biên độ âm nhạc, nhưng giữ nguyên tinh thần: âm nhạc phải là trung tâm, không phải chiêu trò truyền thông. Lexxy thì chấp nhận đi chậm, coi điều quan trọng ở tuổi 22 không phải là về đích nhanh, mà là tốt hơn mỗi ngày so với hôm qua. Cả hai đều đại diện cho xu hướng ca sĩ trẻ kết hợp với nghệ sĩ quốc tế và vẫn giữ phong cách âm nhạc riêng.
Từ góc nhìn rộng hơn, thế hệ ca sĩ Gen Z Việt đang viết lại luật chơi của nhạc pop: họ không xem hợp tác quốc tế là “vé hạng sang” để gây chú ý, mà là cách nâng chất lượng sản phẩm; họ không xem gia đình hay gameshow là chiếc vé đảm bảo, mà là bệ phóng để rồi phải tự bay. Khi một ca sĩ 21 tuổi có thể làm việc với cộng sự từng được đề cử Grammy, và một ca sĩ 2004 dám nói “con đường nghệ thuật là câu chuyện tôi tự viết”, đó là tín hiệu cho thấy pop Việt đang bước vào giai đoạn mới: ít thần tượng bất khả xâm phạm hơn, nhưng nhiều nghệ sĩ có chủ kiến hơn. Và đó là điều khán giả nên mong đợi.
