Phát hiện bản thảo Huy Du chưa công bố: ý nghĩa vượt khỏi một đêm hòa nhạc
Những bản thảo Huy Du chưa công bố là tập hợp các ca khúc và tác phẩm được nhạc sĩ viết trong nhiều giai đoạn, đặc biệt những năm cuối đời, vẫn lưu giữ ở dạng nguyên bản trong gia đình và chưa từng được phổ biến rộng rãi, qua đó mở ra khả năng đọc lại di sản sáng tác cổ điển Việt Nam dưới một lăng kính mới về hành trình cá nhân và lịch sử của âm nhạc truyền thống Việt. Ngày 22.9, Hội Nhạc sĩ Việt Nam cùng PGS.TS Nguyễn Huy Phương tổ chức họp báo công bố chương trình nghệ thuật "100 năm nhạc sĩ Huy Du – Con đường chúng ta đi" sẽ diễn ra tối 11 và 12.12 tại Phòng hòa nhạc lớn Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Tại đây, ông lần đầu tiết lộ một số sáng tác chưa từng được công bố của cha mình.
Gia đình gìn giữ di sản: kho bản thảo khoảng 200 ca khúc
Điểm quan trọng không nằm ở việc hé lộ vài bài hát lạ tai, mà ở thái độ gia đình với di sản nhạc sĩ Huy Du di sản: coi đó là một kho tư liệu sống cần được nghiên cứu nghiêm túc. Đại diện gia đình khẳng định đang lưu giữ rất nhiều tác phẩm từ di sản của ông. Con trai nhạc sĩ, nhạc sĩ Huy Phương, cho biết ông đang giữ các bản thảo gốc với khoảng 200 ca khúc, trong đó có nhiều tác phẩm ngay cả người thân vẫn chưa có điều kiện nghiên cứu kỹ. Đây là con số cho thấy quy mô di sản và đặt ra trách nhiệm bảo tồn. Một câu nói đáng nhớ của ông là: "Tôi đang giữ các bản thảo gốc của ông. Riêng ca khúc có khoảng 200 bài". Gia đình bày tỏ mong muốn trong những năm tới sẽ tiếp tục xuất bản, giới thiệu thêm những tác phẩm khán giả chưa từng được nghe.
Trở lại với công chúng: từ bệnh viện đến phố phường và sân khấu lớn
Những bản thảo Huy Du chưa công bố không chỉ là "hàng cũ" được đào lại, mà chứa các lát cắt mới về đời sống tinh thần của một nhạc sĩ cách mạng khi bước vào chặng cuối. Theo chia sẻ của PGS Nguyễn Huy Phương, ngay trên giường bệnh tại Bệnh viện Việt – Xô, Huy Du vẫn sáng tác đều đặn, xúc động trước sự tận tâm của đội ngũ y bác sĩ để viết ca khúc "Áo trắng trong đêm". Ông còn viết về công nhân vệ sinh, người khuyết tật – những nhân vật ít xuất hiện trong dòng sáng tác cổ điển Việt Nam xoay quanh đề tài chiến tranh và quê hương. Gia đình từng phối hợp tổ chức một đêm nhạc năm 2012, nhưng phải đến cột mốc 100 năm ngày sinh, họ mới có dịp dàn dựng một chương trình lớn, như một cái cớ để nhìn lại đầy đủ di sản Huy Du di sản và mở cửa kho tư liệu cho công chúng.
Chương trình "Con đường chúng ta đi": sân khấu hóa hành trình sáng tạo
Không thể hiểu hết bản thảo Huy Du chưa công bố nếu chỉ xem chúng như phụ lục bên ngoài chương trình "Con đường chúng ta đi". Cấu trúc năm phần của đêm nhạc – Mở đầu: Khúc dạo đầu của lịch sử; Chương I: Bản tường thuật của dân tộc; Chương II: Ngọn lửa Trường Sơn; Chương III: Khát vọng mùa xuân; Kết – Di sản một thế kỷ – cho thấy cách nhìn di sản như một dòng chảy liên tục từ ký ức Kinh Bắc, năm tháng chiến tranh, Trường Sơn đến đời sống hòa bình và suy ngẫm về tình người, tình yêu. Những ca khúc quen thuộc như "Con đường chúng ta đi", "Dáng đứng người lính", "Đêm Trường Sơn", "Thắp sáng lửa hồng"… sẽ được phối khí mới cho dàn nhạc giao hưởng, hợp xướng, ban nhạc nhẹ, thêm yếu tố Pop và Rock. Việc làm mới này không chỉ để hấp dẫn khán giả trẻ, mà còn thử nghiệm cách đọc lại sáng tác cổ điển Việt Nam trong ngôn ngữ âm nhạc hôm nay.
Bảo tồn để nghiên cứu: bước đầu cho một kho tư liệu âm nhạc truyền thống Việt
Điều đáng nói là gia đình và giới chuyên môn không xem chương trình 90 phút này là điểm kết, mà là điểm khởi đầu cho quá trình khai phá di sản. Nhạc sĩ Huy Phương nhấn mạnh việc nghiên cứu và giới thiệu di sản nhạc sĩ Huy Du sẽ không dừng lại ở hai đêm biểu diễn. Ông bày tỏ hy vọng trong tương lai gia đình có điều kiện tiếp tục nghiên cứu, xuất bản thêm các sáng tác chưa từng được biết tới. Những bản thảo Huy Du chưa công bố, nếu được số hóa, phân loại và phân tích, hoàn toàn có thể trở thành một phần quan trọng của kho tư liệu âm nhạc truyền thống Việt, giúp các thế hệ sau hiểu rõ hơn mạch phát triển nhạc cách mạng, nhạc giao hưởng và nhạc phim trong nước. Như nhận định của nhạc sĩ Đức Trịnh, di sản Huy Du không chỉ là tác phẩm mà còn là một di sản tinh thần để nhiều thế hệ đến học, nghe, thưởng thức và diễn tấu.
