Kỷ niệm 100 năm: Huy Du không chỉ là hào khí kháng chiến
Nhạc sĩ Huy Du là một tác giả tiêu biểu của âm nhạc Việt Nam thế kỷ 20, với khối lượng sáng tác lớn trải dài từ thời kháng chiến đến thời bình, phản ánh vừa hào khí dân tộc vừa đời sống lặng thầm của con người sau ngày hòa bình lập lại. Kỷ niệm 100 năm ngày sinh ông không nên chỉ là một lễ nghi tưởng nhớ, mà phải là cơ hội để định vị lại vai trò của ông trong lịch sử âm nhạc Việt Nam: một nhạc sĩ bắc cầu giữa âm nhạc chiến tranh và âm nhạc thời bình. Chương trình kỷ niệm 100 năm Huy Du với chủ đề “Đường chúng ta đi”, diễn ra ngày 11 và 12/12 tại Phòng hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, tập trung vào những tác phẩm đã rất nổi tiếng của ông, cho thấy di sản ấy vẫn còn sức sống trên sân khấu hôm nay.
Người con và góc nhìn muộn màng về một khối óc sáng tạo bền bỉ
Điều làm cho dịp kỷ niệm này có chiều sâu đặc biệt là góc nhìn của PGS, TS Huy Phương – người con trai làm nghề âm nhạc nhưng đi theo con đường biểu diễn và giảng dạy piano, khác với con đường sáng tác của cha. Ông kể rằng mình học tập ở nước ngoài từ năm 15 đến 29 tuổi, trong khi nhạc sĩ Huy Du sinh con khi đã 49 tuổi, nên hai cha con ít có thời gian ở cạnh nhau. Chỉ khi lưu giữ và nghiên cứu lại tư liệu của cha, ông mới nhận ra khối lượng sáng tác đồ sộ trải dài ở tất cả các giai đoạn, đặc biệt là sau năm 1975 với số lượng tác phẩm rất lớn, đề tài đa dạng từ con người, Tổ quốc, thiên nhiên đến những người lao công, nữ y tá, bác sĩ quân y. Câu chuyện ấy cho thấy di sản Huy Du không chỉ lớn với công chúng, mà còn là một “phát hiện muộn” ngay trong chính gia đình.
Huy Du của âm nhạc thời bình: trữ tình, nhân hậu và lặng lẽ
Công chúng thường nhớ đến nhạc sĩ Huy Du qua những ca khúc mang đầy hào khí dân tộc, gắn với khát vọng chiến thắng trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Nhưng theo PGS, TS Huy Phương, còn có một Huy Du khác: trữ tình, nhân hậu, yêu con người và rung cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên Việt Nam trong giai đoạn hòa bình. Ông đi nhiều, tham gia các trại sáng tác từ miền Tây, miền Nam đến miền Bắc, và thường sau mỗi trại lại để lại một ca khúc hoặc một tác phẩm âm nhạc. Đặc biệt, ông dành nhiều trang nhạc cho những con người âm thầm đóng góp cho xã hội – người lao công, nữ y tá, bác sĩ quân y – biến họ thành nhân vật trung tâm của một thứ âm nhạc thời bình mang giá trị lịch sử và văn hóa, nơi chiến công được thay bằng lao động, chăm sóc và hy sinh lặng lẽ.
Từ bản hùng ca đến những bản tình ca phổ thơ
Nếu các bản hùng ca kháng chiến đã định vị tên tuổi nhạc sĩ Huy Du trong ký ức nhiều thế hệ, thì mảng ca khúc thời bình – đặc biệt là những tác phẩm phổ thơ – lại cho thấy một diện mạo tinh tế hơn. PGS, TS Huy Phương cho biết ông có thể kể khoảng 10 ca khúc cha mình phổ thơ Thế Hùng như “Thi sĩ bên bờ sông Đuống”, “Người mù hát tình ca”, “Chiều không em”… cùng các ca khúc phổ thơ người cháu là nhà thơ Huy Kỷ như “Khi mùa xuân đến”. Nhiều tác phẩm đã được trình diễn và trở nên quen thuộc, nhưng vẫn còn một khối lượng lớn chưa được công chúng biết đến. Gia đình dự định phối khí, mời ca sĩ thu âm và đưa dần lên fanpage “Nhạc sĩ Huy Du”, đồng thời từ năm sau sẽ tiếp tục giới thiệu thêm các tác phẩm khác. Đây là cách tưởng nhớ thiết thực hơn mọi lời tôn vinh.
Đam mê, kỷ luật và di sản mở cho thế hệ sau
Điều đáng nói ở nhạc sĩ Huy Du không chỉ là số lượng tác phẩm, mà là thái độ lao động nghệ thuật. Theo chia sẻ của PGS, TS Huy Phương, điều ông thấm nhất ở cha mình là sự đam mê với công việc: làm gì cũng dốc sức, và trong âm nhạc điều đó thể hiện qua khối lượng tác phẩm đồ sộ cùng những tác phẩm để đời. Ngay cả khi đã 70 tuổi, ông vẫn bắt đầu cầm bút vẽ, tự học cách pha màu, đọc sách về bố cục, và từ đó có gần 20 bức tranh sơn dầu – một minh chứng cho tinh thần học hỏi không ngừng. Kỷ niệm 100 năm vì thế không nên khép lại ở hai đêm hòa nhạc tại Học viện Âm nhạc Quốc gia, mà phải tiếp tục bằng nghiên cứu, biểu diễn, xuất bản, để di sản Huy Du trở thành một “kho mở” cho người trẻ tìm hiểu về âm nhạc thời bình Việt Nam.
