Từ gắn kết chiến lược đến kết quả kinh tế
Hợp tác Việt Nam Lào trong kinh tế là quá trình hai nước phối hợp mở rộng thương mại, đầu tư và kết nối sản xuất, đồng thời chuyển cam kết chính trị thành các chương trình, dự án đem lại lợi ích thiết thực. Chiều 3-11, Thủ tướng Lê Minh Hưng hội kiến Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone, nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 2 đến 5-11. Cuộc gặp cho thấy ưu tiên không còn dừng ở việc khẳng định quan hệ hữu nghị: hai bên cần tạo đột phá kinh tế, thương mại và đầu tư, cụ thể hóa nội hàm gắn kết chiến lược. Đây là hướng đi đúng, nhưng thành công sẽ được đo bằng dự án triển khai được, doanh nghiệp tham gia nhiều hơn và lợi ích kinh tế phân bổ bền vững, chứ không phải số lượng tuyên bố.
Thủ tướng khẳng định Việt Nam dành ưu tiên cao nhất cho quan hệ với Lào, đồng thời nêu yêu cầu thường xuyên rà soát tiến độ và kịp thời tháo gỡ vướng mắc để các thỏa thuận đã thống nhất đi vào thực tế. Yếu tố thực thi đặc biệt quan trọng: nếu thiếu đầu mối chịu trách nhiệm, lịch trình và cơ chế xử lý trở ngại, gắn kết chiến lược khó chuyển thành năng lực kinh doanh mới. Việc Quốc hội hai nước triển khai cơ chế giám sát chung đối với thỏa thuận cấp cao và dự án hợp tác chiến lược là một bước tiến đáng chú ý.
Thương mại cân bằng cần thị trường và doanh nghiệp cùng tham gia
Ưu tiên về thương mại Việt Lào không chỉ là tăng quy mô giao dịch, mà còn là hướng tới trao đổi cân bằng, bền vững, mở rộng thị trường và kết nối doanh nghiệp. Cách đặt vấn đề này có ý nghĩa thực tế: tăng trưởng thương mại khó bền nếu cơ hội tiếp cận thị trường và khả năng tham gia chuỗi giá trị chỉ tập trung ở một số ngành hoặc một nhóm doanh nghiệp. Vì vậy, đầu tư Việt Nam Lào cần được gắn với hoạt động sản xuất, phân phối và hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước, thay vì chỉ dừng ở các thỏa thuận trên giấy.
Hai bên cũng nhấn mạnh phát triển chuỗi cung ứng chung và chuỗi giá trị chung. Muốn ưu tiên này tạo tác động, cần chuyển nó thành việc phối hợp cụ thể giữa nhà cung cấp, khâu chế biến, vận chuyển và đầu ra thị trường. Doanh nghiệp cần nhận biết rõ cơ hội, quy định và đối tác ở mỗi bên; cơ quan chức năng cần giảm những trở ngại khiến hàng hóa và dự án chậm lưu thông. Nếu làm được, thương mại sẽ gắn với năng lực sản xuất và việc làm, thay vì chỉ được đánh giá bằng tổng lượng hàng qua biên giới.
Hạ tầng và logistics quyết định khả năng kết nối
Kết nối kinh tế cần hạ tầng vận hành được. Hai bên nêu việc đẩy mạnh hợp tác về hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi số, đồng thời ưu tiên dự án giao thông, kết nối cảng biển, cửa khẩu và logistics để tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư và liên kết khu vực. Đây là những hướng hợp tác có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người dân: tuyến vận chuyển thuận tiện hơn có thể giúp giao thương bớt trở ngại, còn kết nối cửa khẩu và logistics tốt hơn hỗ trợ việc lưu thông hàng hóa.
Tuy nhiên, ưu tiên không tự động đồng nghĩa với tiến độ. Hiệu quả phụ thuộc vào việc phối hợp thực hiện dự án, tháo gỡ điểm nghẽn và bảo đảm kết nối hạ tầng phục vụ được hoạt động kinh tế. Năng lượng và chuyển đổi số cũng cần được đặt cạnh giao thông trong kế hoạch hợp tác, để chuỗi cung ứng chung có nền tảng vận hành liền mạch. Nếu thiếu liên kết giữa các hạng mục, mỗi dự án có thể hoàn thành riêng lẻ nhưng chưa tạo được lợi ích rộng hơn cho thương mại Việt Lào.
Giám sát cam kết và đầu tư cho nền tảng con người
Đột phá không chỉ nằm ở hạ tầng hay hàng hóa. Hai bên còn đặt ra hướng nâng cao chất lượng hợp tác giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; tăng cường giao lưu nhân dân và phối hợp tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam - Lào 2027. Những ưu tiên này giúp quan hệ kinh tế có nền tảng con người, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về quan hệ giữa hai nước. Cuộc hội kiến cũng đề cập tăng cường trao đổi thông tin và phối hợp lập trường tại các cơ chế đa phương, trong đó có ASEAN.
Bước tiếp theo nên là biến các định hướng thành chương trình có mục tiêu, tiến độ và cơ chế giám sát rõ ràng. Cơ chế giám sát chung của Quốc hội hai nước có thể hỗ trợ theo dõi các thỏa thuận cấp cao và dự án chiến lược, còn phối hợp giữa Quốc hội và Chính phủ giúp hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Kết luận, hợp tác Việt Nam Lào có cơ hội tạo bước chuyển nếu thương mại cân bằng, đầu tư gắn với năng lực sản xuất, chuỗi cung ứng chung được hỗ trợ bởi hạ tầng và cam kết được thực thi đến cùng. Tình hữu nghị là nền tảng; kết quả kinh tế cụ thể mới là thước đo của đột phá.
