Danh sách ẩn quyết định từ nào xuất hiện dưới ngón tay
Danh sách cụm từ bị chặn trên iOS là tập hợp các mục mà bàn phím iPhone không đưa ra trong gợi ý tự động hoàn thành hoặc gõ vuốt, dù chúng có thể là lựa chọn hợp lý trong câu. Phát hiện này đáng chú ý không phải vì Apple cấm người dùng nói những từ ấy, mà vì bàn phím âm thầm định hình điều gì dễ được nhập nhất. Nhà nghiên cứu Derik Kauffman đã giải mã các danh sách và đăng dữ liệu cùng mã nguồn lên mạng; Reuters đưa tin về phát hiện ngày 6 tháng 11, sau khi Kauffman dùng Codex của OpenAI và Claude Code của Anthropic để tìm dấu vết trong iOS. Một kỹ sư an ninh mạng độc lập cũng xác nhận phát hiện danh sách. Apple thừa nhận rằng bàn phím được thiết kế để tránh gợi ý nội dung có thể bị xem là không phù hợp hoặc xúc phạm, nhưng chưa giải thích tiêu chí cụ thể.
Hơn 4.500 cụm từ tiếng Anh, hàng chục ngôn ngữ
Quy mô khiến đây không còn là vài ngoại lệ ngẫu nhiên. Danh sách tiếng Anh được giải mã có 4.513 cụm từ; Apple duy trì danh sách tương tự cho 27 ngôn ngữ và hệ chữ khác, với tổng cộng hơn 100.000 từ và cụm từ theo thống kê của Reuters. So sánh các phiên bản của Kauffman cho thấy danh sách tiếng Anh tăng từ khoảng 1.700 mục trong iOS 14 năm 2020 lên 4.513 mục trong iOS 27.0. Nội dung gồm lời lăng mạ, tiếng lóng tình dục, từ ngữ phân biệt đối xử, khẩu hiệu chính trị và tham chiếu lịch sử. Một số mục nghe kỳ quặc, như “Santa isn’t real” hay “iMessage isn’t working”. Chính sự pha trộn ấy làm nổi bật vấn đề: người dùng không được biết vì sao một cụm bị đưa vào danh sách, cũng không có cách phân biệt bộ lọc an toàn với những lựa chọn dễ gây tranh cãi.
Gõ vuốt có thể đổi cả từ đã nhập
Tác động rõ nhất xuất hiện khi người dùng trông cậy vào gợi ý từ iPhone hoặc gõ vuốt iPhone để nhập nhanh. Khi một cụm nằm trong danh sách, bàn phím có thể không hoàn thành từ tiếp theo; với QuickPath, thao tác vuốt chính xác vẫn có thể cho ra một từ khác. Chẳng hạn, vuốt “smoking weed” có thể bị biến thành “smoking Wed” hoặc một từ khác. Trong một số trường hợp, iOS còn quay lại sửa từ đứng trước để tránh hiển thị cả cụm. Đây là hạn chế có ý nghĩa với người dùng thường nhập bằng vuốt, dùng hỗ trợ gõ hoặc cần ghi lại nguyên văn một câu nhạy cảm. Tuy vậy, nó không phải lệnh cấm: người dùng vẫn có thể tự gõ từng chữ cái và gửi nội dung đó. Nói cách khác, Apple không khóa lời nói, nhưng khiến một số cách diễn đạt kém thuận tiện hơn.
Thiếu minh bạch mới là vấn đề lớn
Apple lưu các mục dưới dạng dấu vân tay thay vì văn bản thông thường, nên Kauffman phải tạo những cụm từ khả dĩ rồi đối chiếu với dữ liệu. Vì vậy, danh sách được giải mã có thể chưa đầy đủ; hơn nữa, việc một cụm xuất hiện không cho biết lý do nó bị đánh dấu. Cách khớp chính xác cũng tạo ra những kết quả khó hiểu: chỉ thay đổi nhỏ trong cách viết đôi khi khiến cụm được gợi ý trở lại. Đáng chú ý, dữ liệu tải xuống có thể cập nhật danh sách mà không cần nâng cấp phần mềm, nên dự án Swipeblocked đang theo dõi các phiên bản mới khi chúng xuất hiện. Apple chưa cho biết có công bố danh sách chính thức hay không. Một bộ lọc nhằm tránh nội dung xúc phạm có thể có lý do tồn tại; nhưng khi tiêu chí và phạm vi bị giấu kín, người dùng khó đánh giá nó công bằng hay nhất quán. Kết luận hợp lý là hãy xem đây là quyết định biên tập của bàn phím, không phải giới hạn về điều người dùng được phép viết.
