Suất cơm 30.000 đồng không còn: câu chuyện lạm phát giá ăn uống chạm vào bụng người Việt
Suất cơm trưa dưới 30.000 đồng từng là chuẩn mực của bữa ăn bình dân nơi công sở, nhưng lạm phát giá ăn uống, chi phí đầu vào tăng và mặt bằng giá cơm trưa Việt mới đã khiến bữa ăn dưới 30000 gần như biến mất ở các đô thị, buộc người lao động phải chi nhiều hơn mà chất lượng không đổi. Đây không phải câu chuyện thống kê khô khan, mà là cú va đập trực tiếp vào ví tiền và thói quen ăn uống hằng ngày. Khảo sát tại các khu vực công sở cho thấy giá cơm trưa bình dân đã nhích thêm 5.000-10.000 đồng mỗi suất, lên khoảng 40.000-55.000 đồng, còn quanh các khu văn phòng cao cấp có nơi chạm ngưỡng 70.000-80.000 đồng một phần. Khi mặt bằng giá mới được thiết lập, câu hỏi không phải “có tăng hay không” nữa, mà là “người tiêu dùng thích nghi thế nào”.
Chi hơn nhưng không được ăn ngon hơn: mặt bằng chi tiêu bị kéo lên ngoài ý muốn
Điểm đáng nói nhất trong bức tranh giá cơm trưa Việt là người tiêu dùng bị kéo lên phân khúc chi tiêu cao hơn mà không hề chủ động “ăn sang”. Báo cáo thị trường ẩm thực nửa đầu năm 2026 cho thấy nhóm thực khách chi dưới 30.000 đồng cho bữa trưa giảm hơn 18%, nhóm chi 31.000-50.000 đồng giảm hơn 17%, trong khi nhóm chi từ 51.000 đồng trở lên lại tăng tới 37%. Một phát biểu đáng trích dẫn là: “Nhóm chi trên 51.000 đồng cho một phần ăn tăng mạnh không đồng nghĩa với một bữa trưa tốt hơn. Trong nhiều trường hợp, đó vẫn là suất ăn quen thuộc, nhưng đã được bán ở một mức giá mới”. Tô bún, đĩa cơm vốn là lựa chọn bình dân nay mặc định ở vùng giá trên dưới 50.000 đồng mỗi phần. Người lao động không có nhiều lựa chọn, vì bữa trưa nơi làm việc là khoản chi gần như không thể cắt, lại bị giới hạn bởi bán kính vài con phố quanh văn phòng.
Lạm phát giá ăn uống: chi phí đầu vào chứ không phải thói quen “ăn chơi”
Việc bữa ăn dưới 30000 biến mất dễ bị hiểu nhầm là do người Việt thích ăn sang hơn, nhưng dữ liệu lại chỉ vào hướng ngược lại: chính lạm phát giá ăn uống mới là thủ phạm. Trong hai tháng 4 và 5, giá gas bán lẻ trong nước tăng vọt do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và chi phí vận chuyển quốc tế leo thang, kéo theo chi phí vận hành bếp núc của các hàng quán. Cùng lúc, giá nguyên liệu, nhân công, mặt bằng và logistics đều tăng, khiến việc giữ một phần cơm ở mức 30.000-40.000 đồng ngày càng khó khăn. Cục Thống kê ghi nhận chỉ số giá ăn uống ngoài gia đình trong 6 tháng đầu năm tăng 6,85%, chủ yếu do áp lực chi phí đầu vào. Nói cách khác, người tiêu dùng đang trả tiền cho gas, nhân công và mặt bằng, nhiều hơn là cho trải nghiệm ẩm thực tốt hơn. Từ trà sữa đến lẩu, bản đồ ăn chơi đang được vẽ lại quanh các mức giá “bình dân mới”, thay vì xa xỉ.
Người tiêu dùng phải xoay xở gì với bữa trưa: cắt, chuyển hay tái cơ cấu khẩu phần?
Trong bối cảnh giá cơm trưa Việt leo thang, lựa chọn của người tiêu dùng không còn là “có ăn ngoài hay không”, mà là “ăn như thế nào để sống qua tháng”. Phần lớn người lao động chỉ có 1-1,5 tiếng nghỉ trưa, khó về nhà nấu nướng rồi quay lại chỗ làm, nên thói quen ăn trưa bên ngoài gần như không thay đổi dù giá tăng. Bước sang nửa cuối năm, tâm lý thắt chặt chi tiêu vẫn hiện hữu, với tỷ lệ người dự định giảm chi cao gấp 3 lần nhóm muốn tăng. Điều đó buộc họ phải tự tái cơ cấu: bớt món phụ, ưu tiên quán cơm bình dân, chia khẩu phần hoặc chuyển một phần nhu cầu sang những mô hình đồ ăn đồng giá, giá rẻ đang nở rộ. Nhóm nghiên cứu nhận định phân khúc giá 51.000-70.000 đồng mỗi phần ăn sẽ là vùng cạnh tranh mạnh nhất, nơi hàng quán cố gắng tối ưu menu và chỗ ngồi để giữ chân khách. Người tiêu dùng, về phần mình, sẽ ngày càng khó tính với từng đồng chi ra cho bữa trưa.
Tương lai bữa trưa công sở: không còn cú sốc giá, nhưng thắt lưng buộc bụng là bình thường mới
Báo cáo ngành cho rằng nửa cuối năm khó xuất hiện thêm cú sốc sụt giảm mới, song các đơn vị kinh doanh cũng không thể kỳ vọng sức mua tự nhiên sẽ bật tăng mạnh trở lại. Khi giá cơm trưa Việt đã lên mặt bằng mới và bữa ăn dưới 30000 thành hoài niệm, xu hướng hợp lý nhất cho người tiêu dùng là chấp nhận chi nhiều hơn cho bữa trưa thiết yếu, đồng thời cắt giảm mạnh chi tiêu cho những dịp ăn ngoài mang tính “ăn chơi”. Ngưỡng 200.000 đồng cho những cuộc tụ tập đặc biệt đang trở thành trần tâm lý mới, thay vì thoải mái như trước. Thực tế này đảo ngược logic nhiều năm của ngành nhà hàng: thay vì chạy theo sang trọng, mặt bằng đẹp, giờ đây chiến thắng thuộc về mô hình gọn nhẹ, tối ưu chi phí. Với người lao động đô thị, học cách sống với lạm phát giá ăn uống – từ cơm trưa đến bữa tối – sẽ là kỹ năng sinh tồn không kém gì chuyên môn nghề nghiệp.
