Mạng lưới trung tâm AI đặt mục tiêu đào tạo quy mô lớn
Mạng lưới trung tâm đào tạo và nghiên cứu AI chuyên sâu là mô hình liên kết các cơ sở giáo dục đại học để đào tạo nhân lực trình độ cao, phát triển công nghệ và chia sẻ nguồn lực nghiên cứu. Ngày 8/11/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 2146/QĐ-TTg, phê duyệt đề án phát triển các trung tâm này trong giai đoạn 2026–2030. Mục tiêu đáng chú ý nhất là đào tạo lũy kế ít nhất 10.000 người học ở các chương trình AI, AI kết hợp lĩnh vực khác và ứng dụng AI theo ngành; trong đó có ít nhất 600 nghiên cứu sinh. Quy mô ấy cho thấy đây không chỉ là kế hoạch mở thêm khóa học. Đề án đặt tham vọng xây dựng năng lực đào tạo và nghiên cứu trí tuệ nhân tạo có chiều sâu trong đại học, thay vì để từng trường phát triển rời rạc.
Mục tiêu số lượng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng chất lượng. Đề án hướng tới ít nhất 10 trung tâm AI đáp ứng tiêu chí, đồng thời đặt đích có 20 nhóm nghiên cứu mạnh, 2.500 công bố khoa học chất lượng cao và ít nhất 50 công nghệ, sản phẩm AI được phát triển, ứng dụng hoặc chuyển giao. Đây là cách tiếp cận hợp lý: đào tạo AI cần gắn với nghiên cứu và nhu cầu sử dụng thực tế, nếu không người học khó chuyển kiến thức thành năng lực giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, con số tuyển sinh không nên trở thành thước đo duy nhất; năng lực giảng viên, phòng thí nghiệm và chất lượng đầu ra mới quyết định đề án có tạo được đội ngũ nhân lực AI đáp ứng nhu cầu hay không.

Mười cơ sở được chọn, nhưng vai trò còn phải định hình
Danh sách ban đầu gồm 10 cơ sở: Trường Đại học Công nghệ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Quốc gia TP.HCM; Đại học Bách khoa Hà Nội; Trường Đại học Bách khoa thuộc Đại học Đà Nẵng; Đại học Kinh tế TP.HCM; Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông; Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh; Học viện Kỹ thuật quân sự; Trường Đại học Sư phạm TP.HCM và Trường Đại học Việt Đức. Hai trường được đề cập cụ thể trong các thông tin về đề án là Trường Đại học Bách khoa thuộc Đại học Đà Nẵng, xác nhận tham gia ngày 13/11, và Đại học Việt Đức. Danh sách này kết hợp các trường có thế mạnh kỹ thuật với cơ sở kinh tế, sư phạm và các học viện chuyên ngành. Sự đa dạng có thể giúp AI gắn với nhiều lĩnh vực, nhưng chỉ hiệu quả nếu mỗi nơi xác định được hướng chuyên sâu riêng.
Việc được lựa chọn tham gia mạng lưới chưa đồng nghĩa một trường đã được công nhận là trung tâm đào tạo AI chuyên sâu. Các cơ sở phải xác định lĩnh vực ưu tiên, xây dựng chương trình, phát triển giảng viên và chuyên gia, đồng thời chuẩn bị năng lực tính toán, dữ liệu và phòng thí nghiệm; việc công nhận sẽ dựa trên tiêu chí và kết quả đánh giá. Đây là điểm cần nhấn mạnh để tránh hiểu danh sách ban đầu như một bảng xếp hạng. Mô hình mạng lưới chỉ có giá trị khi phân vai chuyên môn rõ ràng, chia sẻ chương trình, học liệu, chuyên gia và hạ tầng thay vì để các trường cùng đầu tư, cùng đào tạo những nội dung giống nhau.

Đào tạo phải đi cùng nghiên cứu và ứng dụng
Đề án không chỉ nhắm đến số người học mà còn muốn tạo đầu ra cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Mục tiêu gồm phát triển ít nhất 150 chuyên gia nòng cốt, trong đó có ít nhất 50 giảng viên; thu hút chuyên gia quốc tế tham gia giảng dạy, nghiên cứu và trao đổi học thuật; đồng thời tạo cơ hội cho sinh viên học tập, thực tập hoặc nghiên cứu ngắn hạn ở nước ngoài. Mạng lưới cũng đặt đích hình thành ít nhất 25 doanh nghiệp, dự án khởi nghiệp từ kết quả nghiên cứu và 10 trung tâm đổi mới sáng tạo. Những mục tiêu này có thể tạo lợi ích vượt khỏi khuôn viên trường: ít nhất 50 công nghệ, sản phẩm AI dự kiến được ứng dụng hoặc chuyển giao cho cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức hay cộng đồng.
Muốn các chỉ tiêu ấy thành kết quả, đầu tư cần bám sát nhiệm vụ và sản phẩm đầu ra, đồng thời ưu tiên khai thác nguồn lực sẵn có để hạn chế dàn trải, trùng lặp. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì triển khai, xây dựng tiêu chí nhận diện trung tâm và hướng dẫn các cơ sở lập kế hoạch, lộ trình hằng năm; đề án sẽ được rà soát năm 2028 và kết thúc năm 2030. Mốc rà soát giữa kỳ là cơ hội để điều chỉnh phân vai và nguồn lực nếu kết quả chưa tương xứng. Kết luận quan trọng không nằm ở việc có đủ 10 cơ sở trong danh sách, mà ở khả năng biến phối hợp thành đào tạo tốt hơn, nghiên cứu có ích hơn và ứng dụng AI đến được với người dùng.






