Mạng lưới đào tạo AI đặt mục tiêu lớn
Trung tâm đào tạo AI là cơ sở giáo dục đại học tập trung đào tạo chuyên sâu, nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, đồng thời kết nối năng lực học thuật với nhu cầu ứng dụng trong các ngành. Ngày 8/11/2026, Thủ tướng ban hành Quyết định 2146/QĐ-TTg phê duyệt đề án phát triển các trung tâm tiên tiến, chuyên sâu về AI trong giai đoạn 2026-2030. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô 10 cơ sở tham gia ban đầu, mà là đích đến có thể đo lường: đào tạo lũy kế ít nhất 10.000 người học và đưa ít nhất 50 công nghệ, sản phẩm AI vào ứng dụng hoặc chuyển giao. Đây là cách tiếp cận đúng hướng: đào tạo trí tuệ nhân tạo không nên dừng ở lớp học hay số lượng chứng chỉ, mà cần chứng minh năng lực bằng nghiên cứu, công nghệ và giải pháp có ích cho tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng.

Mười cơ sở, nhiều thế mạnh cần phối hợp
Danh sách tham gia ban đầu gồm Đại học Quốc gia Hà Nội (Trường Đại học Công nghệ), Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Đà Nẵng (Trường Đại học Bách khoa), Đại học Kinh tế TP.HCM, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh, Học viện Kỹ thuật Quân sự, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM và Trường Đại học Việt Đức. Đại học Bách khoa Đà Nẵng và Đại học Việt Đức vì thế cùng góp mặt trong mạng lưới đại học đào tạo AI, bên cạnh các trường và học viện có định hướng chuyên môn khác nhau. Mỗi nơi cần xác định lĩnh vực sâu, xây dựng chương trình, phát triển giảng viên và chuẩn bị năng lực tính toán, dữ liệu, phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, được chọn tham gia ban đầu chưa đồng nghĩa đương nhiên được công nhận là trung tâm tiên tiến; việc công nhận sẽ dựa trên tiêu chí và kết quả đánh giá.
Giá trị của mô hình nằm ở khả năng phối hợp thay vì để từng trường tự xây một hệ thống khép kín. Các cơ sở được định hướng chia sẻ chương trình, học liệu, chuyên gia, dữ liệu, hạ tầng tính toán, phòng thí nghiệm và nhiệm vụ nghiên cứu. Nếu cơ chế này vận hành thực chất, người học có thể tiếp cận nguồn lực và chuyên môn rộng hơn; ngược lại, nếu chỉ dừng ở thỏa thuận trên giấy, danh sách 10 đơn vị sẽ không tự tạo nên một mạng lưới có sức mạnh. Phân vai theo thế mạnh và chia sẻ tài nguyên là điều kiện để đào tạo chuyên sâu gắn với những bài toán cụ thể, thay vì nhân bản chương trình giữa các trường.

Thước đo không chỉ là số người học
Mục tiêu 10.000 người học bao gồm các chương trình chuyên sâu về AI, AI kết hợp lĩnh vực khác và ứng dụng AI theo ngành; trong đó có ít nhất 600 nghiên cứu sinh. Nhưng quy mô tuyển sinh chỉ là một phần của cam kết. Đề án còn hướng tới ít nhất 150 chuyên gia nòng cốt, 20 nhóm nghiên cứu mạnh và 2.500 công bố khoa học chất lượng cao. Các trung tâm cũng được kỳ vọng phát triển ít nhất 50 mô hình, bộ dữ liệu, chuẩn đánh giá, nền tảng hoặc công nghệ AI lõi. Những mục tiêu này cho thấy tham vọng xây dựng năng lực nghiên cứu song song với đào tạo. Dù vậy, số liệu đầu ra chỉ có ý nghĩa khi chất lượng chương trình, cơ hội thực hành và khả năng làm việc với dữ liệu, hệ thống thật được bảo đảm.
Phần cần được theo dõi sát nhất là việc biến nghiên cứu thành sản phẩm ứng dụng AI. Đề án đặt mục tiêu ít nhất 50 công nghệ, sản phẩm được ứng dụng hoặc chuyển giao cho cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng. Mạng lưới còn hướng tới ít nhất 25 doanh nghiệp khởi nguồn, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoặc dự án được ươm tạo từ kết quả nghiên cứu, cùng 10 trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Với người dùng cuối, ý nghĩa sẽ nằm ở những cải thiện cụ thể: dịch vụ tốt hơn, quy trình hiệu quả hơn hoặc công cụ giải quyết được nhu cầu thực tế. Bởi vậy, đếm sản phẩm là chưa đủ; cần quan tâm sản phẩm được dùng ở đâu, có giải quyết đúng vấn đề và tiếp tục được duy trì hay không.
Triển khai mới là phép thử quyết định
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì triển khai, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cơ sở đào tạo; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí xác định trung tâm và hướng dẫn kế hoạch, lộ trình hằng năm. Đề án sẽ được sơ kết năm 2028 và tổng kết năm 2030. Hai mốc này cần được xem như cơ hội kiểm tra tiến độ, chất lượng đào tạo và mức độ ứng dụng, chứ không chỉ là thủ tục báo cáo. Việc đầu tư phải gắn với nhu cầu thực tiễn, có sản phẩm đầu ra cụ thể. Nếu tiêu chí công nhận minh bạch và nguồn lực được tập trung đúng chỗ, mạng lưới có thể đưa đào tạo AI gần hơn với nơi công nghệ được sử dụng. Ngược lại, nếu đánh giá chủ yếu dựa trên chỉ tiêu hình thức, mục tiêu 10.000 người học và 50 sản phẩm sẽ khó phản ánh năng lực thật.
Đề án có quy mô đủ lớn để tạo thay đổi, nhưng thành công sẽ không được quyết định bởi con số 10 trường. Điều quan trọng là các cơ sở có phối hợp được chương trình, chuyên gia, hạ tầng và nghiên cứu; đồng thời đưa sản phẩm đến đúng người cần dùng hay không. Kết nối đào tạo chuyên sâu với ứng dụng là lựa chọn hợp lý, bởi nó buộc hoạt động giảng dạy và nghiên cứu hướng tới bài toán ngoài giảng đường. Nếu các mốc đánh giá đi kèm bằng chứng về chất lượng nhân lực và tác động thực tế, mạng lưới trung tâm có thể trở thành nền tảng đáng kể cho năng lực AI. Nếu không, các mục tiêu lớn sẽ chỉ là lời hứa trên giấy.






