Từ định kiến “giá rẻ” đến thế lực mới của thị phần toàn cầu
Xe điện Trung Quốc là các mẫu ô tô dùng động cơ điện hoặc hệ truyền động điện hóa do những hãng như BYD, Geely, Chery phát triển, kết hợp công nghệ EV tiên tiến, chuỗi cung ứng pin quy mô lớn và chiến lược giá cạnh tranh để nhanh chóng mở rộng thị phần toàn cầu, thách thức các nhà sản xuất truyền thống từ Nhật, Hàn đến châu Âu.
Điểm mấu chốt: xe điện Trung Quốc không còn là lựa chọn “rẻ cho xong”, mà đang trở thành chuẩn tham chiếu mới về giá – công nghệ – tốc độ phát triển. Các hãng xe Trung Quốc đang mở rộng thị phần tại nhiều thị trường, gây sức ép lên các nhà sản xuất Nhật Bản nhờ giá bán cạnh tranh, năng lực sản xuất xe điện và tốc độ phát triển sản phẩm. Sự dịch chuyển này thể hiện rõ ở Đông Nam Á, nơi thị phần của các hãng Nhật tại 6 thị trường lớn giảm từ khoảng 77% xuống 62% trong giai đoạn gần đây. Khi thị trường ô tô điện toàn cầu đã vượt 20 triệu xe và chiếm khoảng một phần tư doanh số xe mới, ai làm chủ được EV sẽ chi phối cuộc chơi – và hiện Trung Quốc đang ở vị trí đó.
Công nghệ EV tiên tiến: lợi thế thật sự nằm dưới sàn pin
Nếu chỉ nhìn vào giá, nhiều người bỏ qua điểm mạnh lớn nhất của xe điện Trung Quốc: nền tảng công nghệ EV tiên tiến. Về sản xuất, Trung Quốc đạt khoảng 16 triệu ô tô điện trong một năm, tương đương gần 75% sản lượng toàn cầu, đồng thời xuất khẩu hơn 2,5 triệu xe điện và nắm hơn 80% sản lượng tế bào pin EV. Con số này cho thấy họ không chỉ lắp ráp, mà đang kiểm soát lõi công nghệ và chuỗi cung ứng.
Các công ty Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào pin, động cơ điện, thiết bị điện tử công suất lớn và phần mềm xe hơi, tạo nền tảng cho hệ truyền động điện hiệu quả, tầm hoạt động tốt và khả năng cập nhật phần mềm liên tục. Không chỉ hấp dẫn về giá, ô tô Trung Quốc còn sở hữu trang bị tiêu chuẩn phong phú như màn hình giải trí cỡ lớn, bảng đồng hồ kỹ thuật số và nhiều tính năng hỗ trợ lái xe tiên tiến, khiến các mẫu xe này đặc biệt hút khách yêu công nghệ. Lợi thế công nghệ, chứ không phải giá rẻ, mới là thứ khiến các hãng Nhật và châu Âu phải dè chừng.
Chiến lược giá cạnh tranh: định giá thấp hơn, trang bị nhiều hơn
Chiến lược giá cạnh tranh của xe điện Trung Quốc không phải là “phá giá bằng mọi giá”, mà là định vị thông minh: bán rẻ hơn nhưng không cắt bớt trải nghiệm. Ngoài việc tập trung bán các sản phẩm điện hóa, xe Trung Quốc còn định giá thấp hơn đối thủ, thậm chí dưới một phân khúc để tìm lợi thế. Cách tiếp cận hiện nay là tạo ra một mức giá đủ hấp dẫn, trong khi phần tiện nghi, option có phần nhỉnh hơn các đối thủ Hàn, Nhật.
Biểu đồ giá cho thấy khoảng 15 mẫu xe Trung Quốc mới ra mắt trong năm gần đây hầu hết đều thấp hơn các mẫu bán chạy nhất phân khúc từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng. Ở phân khúc phổ thông, giá là yếu tố đánh mạnh và nhanh nhất vào quyết định mua xe của khách hàng, nên việc định giá thấp hơn nhưng vẫn giữ trang bị hiện đại – từ cửa sổ trời toàn cảnh, màn hình cảm ứng đến các hệ thống hỗ trợ lái – giúp xe điện Trung Quốc mang lại nhiều giá trị hơn so với số tiền bỏ ra. Điều này buộc các hãng Nhật phải tăng ưu đãi, giảm giá để giữ khách, qua đó chịu áp lực lên lợi nhuận.
Tốc độ phát triển sản phẩm: vũ khí khiến xe Nhật hụt hơi
Lợi thế ít được nhắc tới nhưng mang tính quyết định của xe điện Trung Quốc là tốc độ ra đời sản phẩm mới. Lợi thế của các hãng xe Trung Quốc đến từ quy mô sản xuất, chuỗi cung ứng pin và linh kiện điện tử, cùng khả năng phát triển sản phẩm nhanh. Nhiều hãng Trung Quốc liên tục ra mắt mẫu mới, bổ sung trang bị và điều chỉnh giá, tạo cảm giác “luôn có cái mới hơn” trong mắt người mua, trong khi các hãng truyền thống thường mất nhiều năm cho mỗi vòng đời sản phẩm.
Áp lực này thể hiện rõ ở các nhà sản xuất Nhật. Doanh số bán lẻ Honda trong 9 tháng đầu một năm gần đây giảm gần 30% tại Indonesia, 18% tại Malaysia và 12% tại Thái Lan. Theo dự báo, sản lượng ô tô Nhật Bản có thể giảm 3,6% trong năm 2026 và giảm thêm 2% trong năm 2027 do cạnh tranh tại Trung Quốc, nhu cầu yếu ở một số thị trường xuất khẩu và thay đổi chính sách thương mại. Khi xe điện Trung Quốc liên tục được nâng cấp pin, phần mềm, ADAS với chu kỳ ngắn, lợi thế “bền bỉ, ít hỏng” của xe Nhật không còn đủ để giữ thế áp đảo.
Chiến lược mở rộng toàn cầu: đánh nhiều thị trường, bản địa hóa sản phẩm
Sự bùng nổ của xe điện Trung Quốc trên thị trường quốc tế không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của chiến lược mở rộng toàn cầu có tính toán. Các nhà sản xuất Trung Quốc đang tìm kiếm tăng trưởng ở nước ngoài trong bối cảnh thị trường nội địa cạnh tranh gay gắt và công suất sản xuất dư thừa. Điều này buộc họ phải tấn công đồng thời nhiều khu vực: từ Đông Nam Á, châu Âu đến các thị trường mới nổi, thay vì đi từng bước chậm rãi.
Theo dữ liệu nghiên cứu, các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm 16% thị trường ô tô du lịch châu Âu trong một quý gần đây, tăng mạnh từ 3% chỉ vài năm trước, và có thể đạt hơn 20% thị phần ô tô du lịch cùng 29% phân khúc xe điện tại đây vào năm 2030. Song song, các thương hiệu như BYD, Geely, Chery và nhiều hãng khác mở rộng hệ thống đại lý, dịch vụ, quan hệ đối tác và nhà máy lắp ráp ở nước ngoài, đồng thời phải đầu tư vào mạng lưới bán hàng, hậu mãi và thích ứng với quy định, thị hiếu từng thị trường. Điều này giúp xe điện Trung Quốc không còn là “hàng nhập lạ”, mà dần trở thành lựa chọn quen thuộc.
